⛽ Korozja na płytce miedzianej
Krótko: o co chodzi
Ocena korozyjności produktów naftowych i paliw wobec miedzi poprzez zanurzenie wypolerowanej płytki miedzianej w próbce w podwyższonej temperaturze i porównanie ze wzorcami korozji ASTM. Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2160:2004; Temperatura badania: 50°C (paliwa silnikowe) lub 100°C (paliwa lotnicze, oleje). Procedura obejmuje 10 kroków (łącznie około 3 h 12 min); stosuje się je m.in. do: Kontrola jakości benzyny bezołowiowej (PN-EN 228) — klasa 1 przy 50°C, Badanie oleju napędowego (PN-EN 590) — klasa 1 przy 50°C, Ocena FAME / biodiesla (PN-EN 14214).
W skrócie
- Norma: PN-EN ISO 2160:2004
- Kategoria: Petrochemia
- Kroków procedury: 10
- Łączny czas etapów: 3 h 12 min
- Temperatura badania: 50°C (paliwa silnikowe) lub 100°C (paliwa lotnicze, oleje)
- Czas ekspozycji: 3 h (typowo), 2 h (paliwa lotnicze w bombie)
- Skala oceny: 1a–4c (16 stopni wzorców ASTM)
Przegląd
Badanie korozji na płytce miedzianej jest jedną z najważniejszych prób jakościowych stosowanych w przemyśle naftowym do oceny agresywności chemicznej paliw i produktów naftowych wobec miedzi i jej stopów. Obecność związków siarki, kwasów i innych substancji korozyjnych w paliwach może powodować uszkodzenia elementów układów paliwowych wykonanych z miedzi i mosiądzu — pomp, przewodów, wtryskiwaczy i zbiorników.
Metoda polega na zanurzeniu wypolerowanej płytki z miedzi elektrolitycznej (czystość >99,9%) w badanym produkcie naftowym i wygrzewaniu w określonej temperaturze przez zadany czas. Po zakończeniu ekspozycji płytkę wyjmuje się, myje i porównuje wizualnie ze wzorcami korozji ASTM w skali 1–4. Klasa 1 oznacza lekkie matowienie, klasa 4 — silną korozję z ciemnym nalotem.
Zgodnie z wymaganiami norm jakościowych PN-EN 228 (benzyna), PN-EN 590 (olej napędowy) i PN-EN 14214 (FAME) dopuszczalna klasa korozji miedzi w temperaturze 50°C wynosi 1. Przekroczenie tego limitu dyskwalifikuje paliwo z obrotu handlowego. Badanie jest obowiązkowe przy każdej partii paliwa wprowadzanej na rynek.
Metoda ma szerokie zastosowanie — od kontroli jakości paliw silnikowych i lotniczych, przez ocenę olejów smarowych i rozpuszczalników, po badania surowców naftowych. Jest stosowana rutynowo w laboratoriach rafineryjnych, bazach paliwowych i niezależnych laboratoriach akredytowanych.
Zasada metody
Wypolerowana płytka miedziana (70 mm × 12,5 mm × 3 mm) jest zanurzona w 30 mL badanego produktu naftowego w probówce szklanej lub bombie ciśnieniowej. Próbka jest podgrzewana w łaźni termostatycznej do określonej temperatury (typowo 50°C lub 100°C) przez 3 godziny (lub inny czas zależny od rodzaju produktu). Związki siarki, kwasy i inne substancje korozyjne obecne w produkcie reagują z powierzchnią miedzi, powodując jej matowienie lub korozję. Po ekspozycji płytkę myje się acetonem, suszy i porównuje wizualnie ze wzorcami korozji ASTM, klasyfikując wynik w skali od 1a (lekkie matowienie) do 4c (czarna korozja).
Zastosowania
- Kontrola jakości benzyny bezołowiowej (PN-EN 228) — klasa 1 przy 50°C
- Badanie oleju napędowego (PN-EN 590) — klasa 1 przy 50°C
- Ocena FAME / biodiesla (PN-EN 14214)
- Kontrola paliw lotniczych (Jet A-1) — klasa 1 przy 100°C w bombie ciśnieniowej
- Badanie olejów smarowych, smarów i rozpuszczalników naftowych
- Ocena korozyjności gazu LPG (PN-EN 15779, 40°C)
- Monitoring jakości paliw na bazach magazynowych i stacjach paliw
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Temperatura badania | 50°C (paliwa silnikowe) lub 100°C (paliwa lotnicze, oleje) |
| Czas ekspozycji | 3 h (typowo), 2 h (paliwa lotnicze w bombie) |
| Skala oceny | 1a–4c (16 stopni wzorców ASTM) |
| Wymiary płytki | 70 × 12,5 × 3 mm, miedź elektrolityczna >99,9% |
| Objętość próbki | 30 mL w probówce szklanej |
| Wymaganie PN-EN 590/228 | Klasa 1 (maksymalnie) |
Norma
- Numer normy
- PN-EN ISO 2160:2004
- Tytuł (PL)
- Przetwory naftowe — Korozyjność dla miedzi — Próba na płytce miedzianej
- Title (EN)
- Petroleum products — Corrosiveness to copper — Copper strip test
Procedura krok po kroku
-
Przygotowanie płytki miedzianej
Wypoleruj płytkę papierem ściernym SiC P150, następnie P240, pocierając wzdłuż długiej osi. Usuń pył metaliczny czystą watą bawełnianą nasączoną acetonem.
-
Kontrola wzrokowa płytki
Sprawdź, czy powierzchnia jest jednolicie lśniąca, bez rys, plam i przebarwień. Nie dotykaj powierzchni gołymi palcami.
-
Przygotowanie próbki
Odmierz 30 mL badanego produktu naftowego do czystej, suchej probówki szklanej. Dla próbek lotnych użyj bomby ciśnieniowej.
-
Zanurzenie płytki
Umieść wypolerowaną płytkę w probówce z próbką tak, aby była całkowicie zanurzona. Zamknij probówkę korkiem lub bombę ciśnieniową.
-
Wygrzewanie w łaźni
Umieść probówkę w łaźni termostatycznej nagrzanej do wymaganej temperatury (50°C dla ON/benzyny, 100°C dla paliw lotniczych). Utrzymuj temperaturę ±1°C.
-
Wyjęcie płytki
Po upływie czasu ekspozycji wyjmij probówkę z łaźni. Ostrożnie wyciągnij płytkę kleszczami niemetalowymi.
-
Mycie i suszenie
Natychmiast umyj płytkę acetonem lub izoktanem. Osusz czystą bibułą filtracyjną — nie pocieraj powierzchni.
-
Ocena wizualna
Porównaj barwę płytki ze wzorcami korozji ASTM przy dobrym oświetleniu dziennym lub równoważnym. Przypisz klasę od 1a do 4c.
-
Rejestracja wyniku
Zapisz klasę korozji (np. „1a — lekkie matowienie"). Dla paliw handlowych wymagana klasa 1 (1a lub 1b).
-
Czyszczenie sprzętu
Wypłucz probówki toluenem, następnie acetonem. Osusz. Zużyte płytki miedziane oddaj do recyklingu metali.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Łaźnia termostatyczna do korozji miedzi | Koehler K25330/K25339, Stanhope-Seta 11300-2, Tamson TV 2000 | 15 000–35 000 PLN |
| Bomba ciśnieniowa (paliwa lotnicze) | Koehler K25308, Stanhope-Seta 11310-0 | 8 000–15 000 PLN |
| Wzorce korozji ASTM (Copper Strip Corrosion Standards) | Zestaw wzorców 1a–4c, certyfikowane ASTM | 3 000–6 000 PLN |
| Płytki miedziane do badań | Cu >99,9%, 70×12,5×3 mm, Inkom Instruments | 300–600 PLN / 50 szt. |
| Papier ścierny SiC i wata bawełniana | SiC P150/P240, wata do polerowania | 50–150 PLN |
| Probówki szklane z korkami | Probówki 25×150 mm borokrzemowe | 20–50 PLN/szt. |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Aceton | 67-64-1 | Cz.d.a., do mycia płytek przed i po badaniu |
| Izooktan (2,2,4-trimetylopentan) | 540-84-1 | Wzorcowy rozpuszczalnik do płukania próbek lotnych |
| Toluen | 108-88-3 | Do mycia probówek i sprzętu, cz.d.a. |
| Papier ścierny z węglika krzemu | 409-21-2 | Granulacja P150 i P240, do polerowania płytek miedzanych |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Aceton, toluen — łatwopalne, pracuj pod wyciągiem, z dala od źródeł zapłonu
- Próbki paliw — łatwopalne i lotne, stosuj rękawice nitrylowe i okulary ochronne
- Łaźnia termostatyczna — ryzyko poparzenia (50–100°C), stosuj rękawice termoodporne
- Bomba ciśnieniowa — przed otwarciem schłodź do temperatury pokojowej
- Wentylacja — zapewnij dobrą wentylację stanowiska badawczego
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2160:2004 — „Przetwory naftowe — Korozyjność dla miedzi — Próba na płytce miedzianej”. Tytuł angielski: „Petroleum products — Corrosiveness to copper — Copper strip test”.
Na czym polega ta metoda?
Wypolerowana płytka miedziana (70 mm × 12,5 mm × 3 mm) jest zanurzona w 30 mL badanego produktu naftowego w probówce szklanej lub bombie ciśnieniowej. Próbka jest podgrzewana w łaźni termostatycznej do określonej temperatury (typowo 50°C lub 100°C) przez 3 godziny (lub inny czas zależny od rodzaju produktu).
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
Temperatura badania: 50°C (paliwa silnikowe) lub 100°C (paliwa lotnicze, oleje); Czas ekspozycji: 3 h (typowo), 2 h (paliwa lotnicze w bombie); Skala oceny: 1a–4c (16 stopni wzorców ASTM); Wymiary płytki: 70 × 12,5 × 3 mm, miedź elektrolityczna >99,9%.
Ile trwa wykonanie badania?
Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 3 h 12 min. Procedura obejmuje 10 kroków.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Łaźnia termostatyczna do korozji miedzi, Bomba ciśnieniowa (paliwa lotnicze), Wzorce korozji ASTM (Copper Strip Corrosion Standards), Płytki miedziane do badań, Papier ścierny SiC i wata bawełniana, Probówki szklane z korkami. Orientacyjny koszt podstawowej aparatury (Łaźnia termostatyczna do korozji miedzi): 15 000–35 000 PLN.
Gdzie stosuje się to badanie?
Kontrola jakości benzyny bezołowiowej (PN-EN 228) — klasa 1 przy 50°C; Badanie oleju napędowego (PN-EN 590) — klasa 1 przy 50°C; Ocena FAME / biodiesla (PN-EN 14214); Kontrola paliw lotniczych (Jet A-1) — klasa 1 przy 100°C w bombie ciśnieniowej; Badanie olejów smarowych, smarów i rozpuszczalników naftowych; Ocena korozyjności gazu LPG (PN-EN 15779, 40°C); Monitoring jakości paliw na bazach magazynowych i stacjach paliw.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Aceton, toluen — łatwopalne, pracuj pod wyciągiem, z dala od źródeł zapłonu; Próbki paliw — łatwopalne i lotne, stosuj rękawice nitrylowe i okulary ochronne; Łaźnia termostatyczna — ryzyko poparzenia (50–100°C), stosuj rękawice termoodporne; Bomba ciśnieniowa — przed otwarciem schłodź do temperatury pokojowej; Wentylacja — zapewnij dobrą wentylację stanowiska badawczego.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN ISO 2160.