📚 Baza Wiedzy — Metody Badawcze
⚗️ Fizykochemia
🧪 pH wody i ścieków metodą potencjometryczną wg PN-EN ISO 10523
Najczęściej powoływana norma w całej bazie zakresów akredytacji: pH mierzone elektrodą szklaną, w zakresie pH 2–12, przy sile jonowej poniże…
🫧 BZT5 metodą rozcieńczania i zaszczepiania wg PN-EN ISO 5815-1
Podstawowa metoda oznaczania BZT: próbkę rozcieńcza się, zaszczepia i inkubuje 5 albo 7 dni z zahamowaniem nitryfikacji, mierząc ubytek tlen…
⚖️ Zawiesiny ogólne wg PN-EN 872 — i górna granica, której norma nie podaje
Metoda wagowa: próbkę sączy się przez sączek z włókna szklanego, suszy i waży. Norma podaje granicę oznaczalności 2 mg/l i wprost stwierdza,…
🧪 ChZT — Chemiczne Zapotrzebowanie Tlenu
Oznaczanie chemicznego zapotrzebowania tlenu metodą zamkniętych probówek (kuwet) z dichromianem potasu. Kluczowy parametr oceny zanieczyszcz…
⚡ Przewodność elektryczna wody
Konduktometryczne oznaczanie przewodności elektrycznej wody i ścieków. Szybki i bezodczynnikowy parametr informujący o ogólnej mineralizacji…
💧 Mętność wody (turbidimetria)
Nefelometryczne oznaczanie mętności wody przy użyciu rozproszonego promieniowania podczerwonego pod kątem 90°. Podstawowy parametr jakości w…
🫧 Tlen rozpuszczony w wodzie
Elektrochemiczne oznaczanie stężenia tlenu rozpuszczonego w wodzie za pomocą sondy membranowej. Kluczowy parametr oceny stanu ekologicznego …
🔬 Azot amonowy w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie azotu amonowego (NH₄⁺) w wodzie metodą z salicylanem sodu i podchlorynem — reakcja indofenolowa. Kluczowy ws…
🔬 Azotany w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie azotanów (NO₃⁻) w wodzie metodą z kwasem sulfosalicylowym. Kluczowy parametr zanieczyszczenia wód azotanami …
🔬 Azotyny w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie azotynów (NO₂⁻) w wodzie metodą diazotowania z sulfanilamidem i NED. Wskaźnik niepełnej nitryfikacji i śwież…
🔬 Fosforany / Fosfor ogólny w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie ortofosforanów i fosforu ogólnego w wodzie metodą z molibdenianem amonu i kwasem askorbinowym (błękit molibd…
⚗️ Chlorki w wodzie
Miareczkowe oznaczanie chlorków w wodzie metodą Mohra — miareczkowanie azotanem srebra z chromianu potasu jako wskaźnikiem. Klasyczna metoda…
⚗️ Siarczany w wodzie
Grawimetryczne oznaczanie siarczanów (SO₄²⁻) w wodzie metodą strąceniową z chlorkiem baru. Klasyczna, referencyjna metoda wagowa o wysokiej …
⚗️ Fluorki w wodzie
Potencjometryczne oznaczanie stężenia jonów fluorkowych (F⁻) w wodzie za pomocą elektrody jonoselektywnej (ISE). Metoda referencyjna dla wod…
🔬 Żelazo ogólne w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie żelaza ogólnego w wodzie metodą z 1,10-fenantroliną. Pomiar absorbancji pomarańczowo-czerwonego kompleksu Fe…
🔬 Mangan w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie manganu w wodzie metodą z formaldoksymem. Pomiar absorbancji pomarańczowego kompleksu Mn-formaldoksym przy 4…
💧 Twardość ogólna wody
Kompleksometryczne oznaczanie twardości ogólnej wody (sumy Ca²⁺ i Mg²⁺) metodą miareczkowania z EDTA wobec czerni eriochromowej T przy pH 10…
⚗️ Zasadowość wody (alkaliczność)
Miareczkowe oznaczanie zasadowości ogólnej i cząstkowej wody przez miareczkowanie roztworem kwasu solnego do pH 8,3 i 4,5. Kluczowy parametr…
🧪 OWO / TOC — Ogólny węgiel organiczny
Oznaczanie ogólnego węgla organicznego (TOC/OWO) w wodzie metodą spalania katalitycznego w 680°C lub utleniania mokrego z detekcją CO₂ w det…
🔬 Azot Kjeldahla
Oznaczanie azotu Kjeldahla (TKN) w wodzie metodą mineralizacji z selenem, destylacji amoniakalnej i miareczkowania. Suma azotu organicznego …
⚗️ Wapń i magnez w wodzie
Oznaczanie wapnia i magnezu w wodzie metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS) przy długościach fali 422,7 nm (Ca) i 28…
⚗️ Utlenialność (indeks nadmanganianowy)
Oznaczanie indeksu nadmanganianowego (utlenialności) wody przez utlenienie KMnO₄ w środowisku kwaśnym, z odwrotnym miareczkowaniem szczawian…
🔬 Metale ciężkie w wodzie — AAS
Oznaczanie metali ciężkich (Cu, Zn, Pb, Cd, Ni, Co) w wodzie metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS). Podstawowa tech…
🔬 Metale w wodzie — ICP-OES
Wielopierwiastkowa analiza ponad 30 pierwiastków w wodzie techniką ICP-OES z plazmą argonową o temperaturze 6000–10000 K. Szybka, jednoczesn…
☠️ Rtęć w wodzie
Oznaczanie rtęci w wodzie metodą zimnych par (CV-AAS) — redukcja chemiczna Hg²⁺ do Hg⁰ i pomiar absorpcji w fazie gazowej. Czułość do 0,01 µ…
☠️ Arsen w wodzie
Oznaczanie arsenu w wodzie techniką generacji wodorków (HG-AAS) — redukcja As do arsanu (AsH₃) i pomiar absorpcji atomowej. Zakres 1–10 µg/L…
☠️ Cyjanki w wodzie
Oznaczanie cyjanków ogólnych i wolnych w wodzie po destylacji — metoda spektrofotometryczna z pirydyną i kwasem barbiturowym przy 578 nm.
🧪 Indeks fenolowy wody
Oznaczanie sumy lotnych fenoli w wodzie po destylacji — reakcja barwna z 4-aminoantypiryną w obecności heksacyjanożelazianu(III) potasu. Pom…
🧪 Detergenty anionowe w wodzie (MBAS)
Oznaczanie surfaktantów anionowych w wodzie jako substancje aktywne z błękitem metylenowym (MBAS). Ekstrakcja par jonowych do chloroformu, p…
🧪 WWA (PAH) w wodzie
Oznaczanie 15 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w wodzie metodą HPLC z detekcją fluorescencyjną po ekstrakcji ciecz-ciecz. Czu…
⛽ Indeks oleju mineralnego w wodzie — węglowodory ropopochodne (GC-FID)
Oznaczanie indeksu oleju mineralnego (C₁₀–C₄₀) w wodzie metodą ekstrakcji rozpuszczalnikiem, oczyszczania na Florisilu i chromatografii gazo…
💧 Chlor wolny i całkowity w wodzie
Oznaczanie chloru wolnego i całkowitego w wodzie metodą kolorymetryczną DPD — reakcja barwna z N,N-dietylo-1,4-fenylenodiaminą, pomiar przy …
🎨 Barwa wody
Oznaczanie barwy pozornej i rzeczywistej wody metodą wizualną i spektrofotometryczną w skali platynowo-kobaltowej (Pt-Co). Podstawowy parame…
🌡️ Sucha pozostałość / TDS
Oznaczanie suchej pozostałości (TDS) metodą grawimetryczną po suszeniu próbki w temperaturze 105°C do stałej masy. Podstawowy wskaźnik zawar…
☣️ Chrom VI w wodzie
Oznaczanie chromu sześciowartościowego Cr(VI) metodą spektrofotometryczną z 1,5-difenylokarbazydem. Kluczowe oznaczenie toksykologiczne — Cr…
⚛️ Ołów w wodzie — GF-AAS
Oznaczanie śladowych stężeń ołowiu w wodzie metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją elektrotermiczną w piecu grafitowym (GF-…
⚛️ Kadm w wodzie — GF-AAS
Oznaczanie śladowych stężeń kadmu w wodzie metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej z piecem grafitowym (GF-AAS). Granica wykrywalności rz…
🔬 Miedź w wodzie
Oznaczanie miedzi w wodzie metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS) przy długości fali 324,8 nm. Szybka i wiarygodna m…
🔬 Nikiel w wodzie
Oznaczanie niklu w wodzie metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS) przy długości fali 232,0 nm. Metoda referencyjna dl…
💎 Bor w wodzie
Oznaczanie boru rozpuszczonego w wodzie metodą spektrofotometryczną z azometyną-H przy 410 nm. Metoda szybka, czuła i ekonomiczna dla zakres…
🧪 Aluminium w wodzie
Oznaczanie aluminium w wodzie metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej (AAS) — płomieniowej lub z piecem grafitowym. Kontrola pozostałości…
🧬 THM / Trihalometany w wodzie
Oznaczanie trihalometanów (chloroform, bromodichlorometan, dibromochlorometan, bromoform) w wodzie metodą chromatografii gazowej z detekcją …
🔬 Azot ogólny w wodzie
Oznaczanie azotu ogólnego w wodzie po mineralizacji utleniającej nadsiarczynami. Suma azotu organicznego, amonowego, azotynowego i azotanowe…
👃 Zapach i smak wody
Sensoryczne oznaczanie progu wyczuwalności zapachu (TON) i smaku (TFN) wody metodą rozcieńczeń z oceną panelową. Parametr organoleptyczny wo…
🔬 Absorbancja UV przy 254 nm
Pomiar absorbancji wody przy długości fali 254 nm jako wskaźnik zawartości materii organicznej (związków aromatycznych i nienasyconych). Szy…
⚗️ Bromki i bromiany w wodzie
Oznaczanie bromianów (BrO₃⁻) i bromków (Br⁻) w wodzie pitnej metodą chromatografii jonowej z detekcją konduktometryczną. Bromiany to uboczny…
🔬 Selen w wodzie (ICP-OES)
Oznaczanie selenu w wodzie pitnej, powierzchniowej i ściekach metodą optycznej spektrometrii emisyjnej z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-O…
🧪 Formaldehyd w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie formaldehydu w wodzie metodą acetyloacetonową (Hantzsha). Formaldehyd reaguje z acetyloacetonem i jonem amon…
🧪 Lotne związki organiczne (VOC) w wodzie
Oznaczanie lotnych związków organicznych (VOC) w wodzie pitnej i ściekach techniką purge-and-trap z detekcją GC-MS. Metoda pozwala na identy…
⛽ BTEX w wodzie (benzen, toluen, etylobenzen, ksyleny)
Oznaczanie benzenu, toluenu, etylobenzenu i ksylenów (BTEX) w wodzie techniką analizy fazy nadpowierzchniowej (headspace) z detekcją GC-MS l…
📊 Analiza jonów w wodzie — chromatografia jonowa (IC)
Jednoczesne oznaczanie anionów (Cl⁻, SO₄²⁻, NO₃⁻, F⁻, PO₄³⁻, Br⁻) i kationów (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Mg²⁺, NH₄⁺, Li⁺, Sr²⁺, Ba²⁺) w wodzie metodą ch…
🌿 Chlorofil a w wodzie
Spektrofotometryczne oznaczanie chlorofilu a w wodach powierzchniowych po ekstrakcji acetonowej i filtracji. Kluczowy wskaźnik eutrofizacji …
💧 Wilgotność — ogólna metoda Karl Fischer
Oznaczanie zawartości wody w próbkach chemicznych, farmaceutycznych, kosmetycznych i petrochemicznych metodą miareczkowania Karla Fischera (…
🔬 Analiza granulometryczna — dyfrakcja laserowa
Wyznaczanie rozkładu wielkości cząstek (0,1 µm – 3 mm) w proszkach, zawiesinach, emulsjach i aerozolach metodą dyfrakcji laserowej. Szybka, …
☢️ Fluorescencja rentgenowska (XRF)
Nieniszcząca analiza składu pierwiastkowego materiałów stałych i ciekłych od berylu (Be) do uranu (U) metodą fluorescencji rentgenowskiej. S…
⚗️ BZT5 w próbkach nierozcieńczonych — pomiar tlenu rozpuszczonego przed i po 5 dobach inkubacji w 20 °C (sonda tlenowa)
Dwie butelki (120 cm³, z doszlifowanym korkiem) napełnia się badaną wodą lewarkiem od dna, bez pęcherzyka powietrza; w jednej oznacza się tl…
⚗️ Aniony rozpuszczone w wodzie (Br⁻, Cl⁻, F⁻, NO₃⁻, NO₂⁻, PO₄³⁻, SO₄²⁻) — chromatografia jonowa z detekcją konduktometryczną
Przesączoną (0,45 µm) próbkę wstrzykuje się (pętla np. 20–25 µl) do chromatografu jonowego z kolumną anionowymienną o małej pojemności i elu…
⚗️ Azot amonowy w wodzie i ściekach — destylacja z tlenkiem magnezu do kwasu borowego i miareczkowanie kwasem solnym
Porcję próbki (25–250 ml wg spodziewanego stężenia) doprowadza się do pH 6,0–7,4, uzupełnia wodą bez amoniaku do ok. 350 ml, dodaje 0,25 g l…
⚗️ Wapń w wodzie — miareczkowanie kompleksometryczne EDTA przy pH 12–13 wobec wskaźnika HSN (kwas kalkonokarboksylowy)
Do 50,0 ml próbki dodaje się 2 ml NaOH 2 mol/l i ok. 0,2 g wskaźnika HSN, po czym natychmiast miareczkuje roztworem EDTA 10 mmol/l do zmiany…
⚗️ Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT-Cr) — utlenianie dichromianem potasu pod chłodnicą zwrotną (2 h, 148 °C) i miareczkowanie siarczanem żelaza(II) i amonu
10,0 ml próbki ogrzewa się 2 h pod chłodnicą zwrotną (148 ± 3 °C) z 5,00 ml dichromianu potasu 0,040 mol/l zawierającego siarczan rtęci(II) …
⚗️ Pierwiastki śladowe i główne w wodzie (Al, As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, Sb, Se, U…) — spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS)
Roztwór pomiarowy wprowadza się (nebulizacja pneumatyczna) do plazmy argonowej o częstotliwości radiowej, gdzie następuje odparowanie, rozkł…
⚗️ Całkowita substancja rozpuszczona (TDS) w wodzie i eluatach — sączenie 0,45 µm, odparowanie i suszenie do stałej masy w (105 ± 5) °C
Próbkę sączy się przez filtr membranowy 0,45 µm, porcję przesączu (tak dobraną, by po odparowaniu zostało 20–1000 mg suchej masy) odparowuje…
⚗️ Chlorany(V), chlorki i chloryny (chlorany(III)) w wodzie mało zanieczyszczonej — chromatografia jonowa z detekcją konduktometryczną, UV lub amperometryczną
Chlorany, chlorki i chloryny rozdziela się na kolumnie anionowymiennej o małej pojemności z eluentem węglanowo-wodorowęglanowym (np. 0,0018 …
⚗️ Sód w wodzie — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (589,0 nm) z chlorkiem cezu jako buforem jonizacyjnym
Do kolby 100 ml z 10 ml roztworu chlorku cezu (25 g CsCl/l w HCl) pipetuje się 2 ml próbki (sączonej przez 0,45 µm), uzupełnia wodą i zasysa…
⚗️ Surfaktanty anionowe w wodzie i ściekach — indeks błękitu metylenowego (MBAS): ekstrakcja chloroformem i pomiar absorbancji przy 650 nm
W lejku rozdzielczym 100 ml próbki (20–200 µg MBAS) alkalizuje się buforem pH 10 (10 ml), dodaje 5 ml obojętnego roztworu błękitu metylenowe…
⚗️ Rtęć w wodzie — mineralizacja bromem/chlorkiem bromu, redukcja chlorkiem cyny(II) i atomowa spektrometria fluorescencyjna zimnych par (CV-AFS)
Próbkę (15 ml HCl 120 g/kg i 2 ml odczynnika bromkowo-bromianowego na 100 ml) mineralizuje się chemicznie generowanym bromem i BrCl, nadmiar…
⚗️ Lotne związki organiczne w wodzie (BTEX, naftalen, chlorowane węglowodory) — wypłukiwanie gazem i wychwyt na adsorbencie (purge-and-trap), desorpcja termiczna, GC-MS
Ustaloną objętość próbki wypłukuje się helem lub azotem, lotne składniki zatrzymuje na pułapce adsorpcyjnej (np. Tenax, węglowej) lub w krio…
⚗️ Sucha pozostałość, pozostałość po prażeniu i strata przy prażeniu w wodzie i ściekach — metoda wagowa (105 °C / 550 °C)
Odmierzoną objętość próbki (np. 100 cm³) odparowuje się w zważonym krystalizatorze na łaźni wodnej, suszy w 105 °C do stałej masy (sucha poz…
⚗️ Tlen rozpuszczony w wodzie — czujnik optyczny (luminescencyjny, wygaszanie fluorescencji)
Sondę z nasadką zawierającą luminofor zanurza się w wodzie; impulsowe światło LED wzbudza luminofor, którego luminescencja jest wygaszana pr…
⚗️ Sód i potas w wodzie — emisyjna spektrometria płomieniowa (589,0 nm i 766,5 nm) z buforem cezowym
Do kolby 50 ml z 5 ml roztworu chlorku cezu dodaje się do 40 ml próbki (sączonej 0,45 µm), uzupełnia wodą i zasysa do płomienia fotometru pł…
⚗️ Insektycydy chloroorganiczne (HCH, DDT, aldryna, dieldryna…), PCB i chlorobenzeny w wodzie — ekstrakcja ciecz–ciecz heksanem i GC-ECD
Próbkę (ok. 1 l w brązowej butelce, pH 5–7,5) ekstrahuje się 30 ml heksanu (lub eteru naftowego, heptanu) przez wytrząsanie ≥ 10 min albo mi…
⚗️ Tlen rozpuszczony w wodzie — metoda jodometryczna Winklera (wodorotlenek manganu(II), jodek, miareczkowanie tiosiarczanem)
Do próbki w butelce Winklera (130–350 ml) dodaje się pod powierzchnię 1 ml siarczanu manganu(II) i 2 ml alkalicznego odczynnika jodkowo-azyd…
⚗️ Chrom(VI) i chrom ogólny w wodzie i ściekach — spektrofotometria z 1,5-difenylokarbazydem (540 nm)
Cr(VI) oznacza się bezpośrednio: do próbki zakwaszonej H₂SO₄ z dodatkiem H₃PO₄ (maskowanie żelaza) dodaje się 2,0 cm³ 0,5 % difenylokarbazyd…
⚗️ Cyjanki ogólne i wolne w wodzie — ciągła analiza przepływowa (CFA) z rozkładem UV, destylacją lub dyfuzją gazową i detekcją fotometryczną (chloramina T, kwas pirydyno-4-karboksylowy, kwas 1,3-dimetylobarbiturowy)
W układzie CFA cyjanki związane w kompleksach rozkłada się lampą UV-B (312–400 nm) przy pH 3,8, HCN oddziela się destylacją w linii (125 °C)…
⚗️ Azot azotynowy i azotanowy w wodzie — analiza przepływowa (CFA/FIA) z redukcją kadmową i reakcją Griessa (sulfanilamid, N-(1-naftylo)etylenodiamina, 520–560 nm)
Próbkę miesza się w strumieniu z buforem imidazolowym (pH 7,5) i przepuszcza przez reduktor kadmowy (kolumna z granulatem lub rurka kadmowa;…
⚗️ Indeks fenolowy w wodzie — analiza przepływowa (FIA/CFA) z 4-aminoantypiryną i nadtlenodisiarczanem potasu, ekstrakcja do chloroformu w linii (470–475 nm)
Próbkę wprowadza się do strumienia nośnego i miesza z roztworami 4-aminoantypiryny (w buforze pH ok. 10,3) i nadtlenodisiarczanu potasu; zwi…
⚗️ Azot azotanowy w wodzie i ściekach — metoda kolorymetryczna z salicylanem sodowym (nitrowanie w stężonym kwasie siarkowym, pomiar przy 410 nm)
Azotany reagują z salicylanem sodowym w obecności stężonego kwasu siarkowego; powstaje kwas nitrosalicylowy, który po zalkalizowaniu przecho…
⚗️ Suma wapnia i magnezu (twardość ogólna) w wodzie i ściekach — miareczkowanie kompleksometryczne EDTA wobec czerni eriochromowej T
Kompleksometryczne miareczkowanie wapnia i magnezu wodnym roztworem soli dwusodowej EDTA przy pH 10 wobec czerni eriochromowej T. Barwa zmie…
⚗️ Azot amonowy w wodzie — bezpośrednia nessleryzacja (odczynnik Nesslera, pomiar żółtego zabarwienia przy 425 nm)
Jony amonowe reagują z odczynnikiem Nesslera (tetrajodortęcian(II) potasu w środowisku zasadowym), dając żółte zabarwienie proporcjonalne do…
⚗️ Chrom ogólny w wodzie i ściekach — absorpcyjna spektrometria atomowa: płomień podtlenek azotu/acetylen (metoda A) i atomizacja elektrotermiczna (metoda B), 357,9 nm
Dwie metody AAS dla chromu ogólnego: płomieniowa w płomieniu podtlenek azotu/acetylen z dodatkiem lantanu (0,5–20 mg/l) oraz elektrotermiczn…
⚗️ Azot Kjeldahla w osadach ściekowych — mineralizacja kwasem siarkowym z katalizatorem, destylacja i oznaczenie amoniaku
Azot organiczny i amonowy w osadzie przeprowadza się w siarczan amonu przez mineralizację stężonym kwasem siarkowym z katalizatorem (selen),…
⚗️ Fosfor ogólny w osadach ściekowych — mineralizacja mieszaniną kwasu siarkowego i azotowego, oznaczenie ortofosforanów metodą molibdenianową
Norma opisuje pełną mineralizację osadu surowego lub przefermentowanego, po której wszystkie formy fosforu przechodzą w ortofosforany w rozt…
⚗️ pH osadów ściekowych — pomiar potencjometryczny elektrodą szklaną w osadzie ciekłym i w zawiesinie osadu odwodnionego
Pomiar różnicy potencjałów ogniwa elektrochemicznego z elektrodą szklaną. Dla osadu ciekłego mierzy się bezpośrednio (zakres pH 2–12, siła j…
⚗️ Mangan w wodzie i ściekach — metoda kolorymetryczna z formaldoksymem (kompleks brunatnoczerwony, pomiar przy 450 nm)
Mangan reaguje z formaldoksymem, tworząc w środowisku alkalicznym trwały brunatnoczerwony kompleks mangano-czteroformaldoksymowy; absorbancj…
⚗️ Substancje ekstrahujące się eterem naftowym w wodzie i ściekach — metoda wagowa
Substancje organiczne ekstrahuje się z zakwaszonej i wysolonej próbki eterem naftowym, po czym oznacza je wagowo. Dolna granica oznaczania w…
⚗️ AOX — adsorbowalne organicznie związane chlorowce w wodzie i ściekach: adsorpcja na węglu aktywnym, wyparcie halogenków nieorganicznych, spalanie w 950 °C i miareczkowanie argentometryczne
Sumaryczny wskaźnik zanieczyszczenia wody i ścieków związkami chloroorganicznymi, bromoorganicznymi i jodoorganicznymi (fluor nie wchodzi). …
⚗️ Siarczki rozpuszczone w wodzie i ściekach — filtracja przez 0,45 µm, utrwalenie askorbinianem, wypieranie azotem przy pH 4 i oznaczenie błękitem metylenowym przy 665 nm
Metoda fotometryczna oznaczania siarczków rozpuszczonych w zakresie od 0,04 mg/l do 1,5 mg/l. Próbkę filtruje się przez 0,45 µm, filtrat utr…
⚗️ Objętość osadu po 30 min sedymentacji i indeks objętościowy osadu (indeks Mohlmana) — cylinder 1000 ml, oznaczenie suchej masy i iloraz obu wielkości
Zawiesinę osadu nalewa się czerpakiem do cylindra miarowego 1000 ml i po 30 min bez wstrząsania odczytuje objętość osadu na granicy osad–wod…
🔬 Woda do zastosowań laboratoryjnych — trzy stopnie czystości wg PN-EN ISO 3696
Norma dzieli wodę laboratoryjną na trzy stopnie czystości i dla każdego podaje wymagania oraz metody ich sprawdzenia. To dokument, który nad…
💧 Cyjanki wolne, związane i ogólne w wodzie i ściekach — wycofana seria PN-C-04603
Wycofana seria norm krajowych o oznaczaniu cyjanków w wodzie i ściekach, do której odsyłają starsze procedury. Arkusz 01 opisuje metodę kolo…
🔬 Acetylen rozpuszczony — klasyfikacja, wymagania i oznaczanie zanieczyszczeń, PN-C-84905
Norma krajowa dla acetylenu rozpuszczonego w acetonie: podaje klasyfikację i wymagania, opisuje metody oznaczania zanieczyszczeń oraz inform…
⚗️ Pobieranie próbek wody do picia ze stacji uzdatniania i z sieci wodociągowej (PN-ISO 5667-5)
Wytyczne pobierania próbek wody przeznaczonej do spożycia z układów uzdatniania i z sieci wodociągowej: wybór miejsc poboru, wymagania wobec…
🕳️ Pobieranie próbek wód podziemnych wg PN-ISO 5667-11 — i punkty, które laboratoria wyłączają
Norma jest zbiorem WYTYCZNYCH, nie procedurą: sama pisze, że nakazowe wskazanie metod nie jest możliwe. Dlatego prawie każde laboratorium ak…
🏞️ Pobieranie próbek wody z jezior i zbiorników zaporowych wg PN-ISO 5667-4 — i zima, którą laboratoria wyłączają
Norma obejmuje pobieranie próbek z jezior i zbiorników zaporowych ZARÓWNO z wody otwartej, JAK I spod pokrywy lodowej — i to właśnie rozdzia…
💧 Siarczany w wodzie metodą turbidymetryczną wg PN-C-04566-10 — norma wycofana, a w zakresach dwie różne nazwy techniki
Dwustronicowa norma z 1979 roku, wycofana 7 lipca 2015, wciąż powoływana przez 22 laboratoria — głównie przy wodzie przeznaczonej do spożyci…
🔵 Glin w wodzie metodą z eriochromocyjaniną R wg PN-C-04605-02 — norma wycofana, a wartość parametryczna niska
Czterostronicowa norma z 1992 roku, wycofana 14 listopada 2012, powoływana przez 21 laboratoriów — prawie wyłącznie przy wodzie do spożycia.…
🧂 Potas w wodzie i ściekach wg PN-ISO 9964-2 — norma czynna, z osobnym arkuszem krajowym na ścieki
Norma jest czynna — karta PKN nie ma adnotacji o wycofaniu — i ma rzadki dodatek: arkusz krajowy z 1997 roku, który rozszerza oznaczanie pot…
🌱 Potas rozpuszczalny w wodzie w nawozach — PN-EN 15477
Metoda oznaczania potasu rozpuszczalnego w wodzie; według karty PKN ma zastosowanie do wszystkich nawozów potasowych wymienionych w załączni…
🧪 Azot amonowy w wodzie i ściekach — analiza przepływowa CFA/FIA
Oznaczanie azotu amonowego w różnych rodzajach wód, także w ściekach, metodą analizy przepływowej — wstrzykowej (FIA) albo ciągłej (CFA) — z…
⚗️ Chlorofenole i pentachlorofenol (PCP) w wodzie i ściekach — GC
Oznaczanie dziewiętnastu chlorofenoli — od monochlorofenoli po pentachlorofenol — techniką chromatografii gazowej, w wodzie do picia, grunto…
🧪 Chlorki w wodzie i ściekach — analiza przepływowa CFA/FIA
Oznaczanie chlorków w wodzie i ściekach metodą analizy przepływowej — ciągłej (CFA) albo wstrzykowej (FIA) — z detekcją fotometryczną lub po…
🧪 Pestycydy fosforoorganiczne w wodzie i ściekach — GC po ekstrakcji dichlorometanem
Oznaczanie parationu, parationu metylowego i kilku innych związków fosforoorganicznych w wodzie do spożycia, wodach powierzchniowych i ściek…
🧪 Arsen ogólny w wodzie i ściekach — spektrofotometria z DDTC-Ag
Spektrofotometryczna metoda oznaczania arsenu w wodzie i ściekach z dietyloditiokarbaminianem srebra, zakres 0,001–0,1 mg/l. Rozporządzenie …
🧪 Kadm w wodzie i ściekach — AAS płomieniowa i elektrotermiczna
Oznaczanie kadmu absorpcyjną spektrometrią atomową w dwóch wariantach opisanych w jednej normie: w płomieniu powietrze-acetylen oraz z atomi…
⚗️ Zawiesiny łatwo opadające w wodzie i ściekach — objętość osadu po 2 h w leju Imhoffa, PN-C-04559-03
Oznaczanie zawiesin łatwo opadających w wodzie i ściekach metodą objętościową: odczytuje się objętość osadu, który w ciągu 2 godzin opadnie …
⚗️ Mangan w wodzie i ściekach — metoda nadmanganianowa, pomiar wizualny albo spektrofotometryczny, PN-C-04590-02
Oznaczanie manganu ogólnego i rozpuszczonego w wodzie i ściekach metodą nadmanganianową: według karty PKN od 0,05 mg/l przy pomiarze wizualn…
⚗️ Żelazo i mangan w wodzie i ściekach — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa, PN-C-04570-01
Oznaczanie metali ogólnych i rozpuszczonych w wodzie i ściekach płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową — według karty PKN manganu od …
⚗️ Bromiany w wodzie i wodzie do spożycia — chromatografia jonowa z reakcją pokolumnową (IC-PCR), PN-EN ISO 11206
Oznaczanie rozpuszczonych bromianów w wodzie chromatografią jonową z reakcją pokolumnową — w zakresach akredytacji najczęściej z detekcją sp…
⚗️ Ortofosforany i fosfor ogólny w wodzie i ściekach — ciągła analiza przepływowa (CFA) z detekcją spektrofotometryczną, PN-EN ISO 15681-2
Oznaczanie ortofosforanów i fosforu ogólnego w wodzie i ściekach metodą ciągłej analizy przepływowej (CFA) z detekcją spektrofotometryczną. …
🌱 Ekstrakcja rozpuszczalnego w wodzie wapnia, magnezu, sodu i siarki (w postaci siarczanów) z nawozów — jeden ekstrakt do oznaczania każdego składnika, PN-EN 15961
Norma przygotowania próbki: ekstrakcja rozpuszczalnego w wodzie wapnia, magnezu, sodu i siarki w postaci siarczanów z nawozów — jeden ekstra…
🌱 Zawartość tlenku wapnia (CaO) w wapnach nawozowych i nawozach wapniowych — miareczkowanie wersenianem dwusodowym przy pH 12–13 wobec kalcesu, PN-C-87007-06
Oznaczanie tlenku wapnia w nawozach wapniowych: według karty wydania 1993 — miareczkowanie jonów wapnia mianowanym roztworem wersenianu dwus…
🌱 Wapń całkowity i rozpuszczalny w wodzie w nawozach — manganometryczne oznaczanie wapnia wytrąconego jako szczawian z ekstraktu według PN-EN 15960 lub PN-EN 15961, PN-EN 16196
Metoda manganometryczna oznaczania wapnia w ekstraktach nawozowych: wapń wytrąca się w postaci szczawianu i oznacza manganometrycznie. Wedłu…
🌱 Magnez całkowity i rozpuszczalny w wodzie w nawozach — atomowa spektrometria absorpcyjna w ekstraktach według PN-EN 15960 i PN-EN 15961, PN-EN 16197
Oznaczanie magnezu w ekstraktach nawozowych metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej (AAS) — w ekstraktach według PN-EN 15960 i PN-EN 1596…
🌱 Siarka w postaci siarczanów w ekstraktach nawozów — metoda A wagowa (siarczan baru), metoda B ICP-OES, metoda C chromatografia jonowa, PN-EN 15749
Oznaczanie siarki obecnej w ekstraktach nawozów w postaci siarczanów trzema metodami: A — wagowo jako siarczan baru, B — spektrometrią ICP-O…
🌱 Tlenek wapnia i tlenek magnezu w wapnach nawozowych i środkach wapnujących zawierających magnez — miareczkowanie kompleksometryczne (wersenian dwusodowy, EGTA, DCTA), PN-C-87006-11
Oznaczanie wapnia i magnezu w nawozach wapniowo-magnezowych metodami kompleksometrycznymi: według karty — z wersenianem dwusodowym, z komple…
🌱 Uziarnienie wapien nawozowych i innych środków wapnujących — metoda A (przesiewanie na sucho) i metoda B (przesiewanie na mokro), PN-EN 12948
Oznaczanie uziarnienia środków wapnujących dwiema metodami: według karty metoda A — przesiewanie na sucho — dla wszystkich środków wapnujący…
🌱 Kobalt, miedź, żelazo, mangan i cynk w nawozach — oznaczanie w ekstraktach wodnych (EN 16962) i z wody królewskiej (EN 16964) metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS), PN-EN 16965
Oznaczanie kobaltu, miedzi, żelaza, manganu i cynku w ekstraktach nawozowych metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS).…
🌱 Całkowita zawartość mikroskładników w nawozach mineralnych — ekstrakcja boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku wodą królewską przed oznaczaniem FAAS, ICP-OES, spektrofotometrią albo miareczkowaniem, PN-EN 16964
Przygotowanie ekstraktu do oznaczania całkowitej zawartości mikroskładników pokarmowych — boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu …
🌱 Mikroskładniki rozpuszczalne w wodzie w nawozach mineralnych — ekstrakcja wodą form boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku oraz usuwanie związków organicznych z ekstraktu przed oznaczaniem, PN-EN 16962
Przygotowanie ekstraktu do oznaczania mikroskładników rozpuszczalnych w wodzie — boru, kobaltu, miedzi, żelaza, manganu, molibdenu i cynku —…
🧪 OWO, RWO, azot ogólny związany (TNb) i rozpuszczony (DNb) po katalitycznym spalaniu — PN-EN ISO 20236
Ogólny i rozpuszczony węgiel organiczny oraz ogólny i rozpuszczony azot związany w wodach i ściekach, oznaczane w jednym przyrządzie po wyso…
🌱 Azot azotanowy i amonowy w nawozach według Devarda — PN-EN 15476
Azot azotanowy i amonowy w nawozach, w których azot występuje wyłącznie w formie azotanowej albo amonowej i azotanowej: redukcja azotanów st…
🌱 Azot amonowy w nawozach (destylacja z wodorotlenkiem sodu) — PN-EN 15475
Azot amonowy w nawozach, w których azot występuje wyłącznie w postaci soli amonowych albo soli amonowych wraz z azotanami: wyparcie amoniaku…
🌱 Wilgoć nawozów stałych i środków wapnujących — suszenie w 105 °C — PN-EN 12048
Zawartość wilgoci w środkach wapnujących krzemianowych i węglanowych oraz w nawozach fosforowych (superfosfaty, fosforyty, fosforyty mielone…
🌱 Fosfor rozpuszczalny w kwasach mineralnych — ekstrakcja z nawozów — PN-EN 15956
Przygotowanie ekstraktu do oznaczenia fosforu rozpuszczalnego w kwasach mineralnych w nawozach fosforowych: 2,5 g próbki gotuje się z miesza…
🌱 Fosfor rozpuszczalny w obojętnym cytrynianie amonu — ekstrakcja w 65 °C — PN-EN 15957
Ekstrakcja fosforu obojętnym roztworem cytrynianu amonu o pH 7 w temperaturze 65 °C: 1 g albo 3 g nawozu w 100 ml roztworu, dokładnie 1 h mi…
🌱 Fosfor rozpuszczalny w wodzie — ekstrakcja z nawozów — PN-EN 15958
Ekstrakcja fosforu rozpuszczalnego w wodzie z nawozów, także wieloskładnikowych: 5 g próbki wytrząsa się 30 min z 450 ml wody o temperaturze…
🌱 Fosfor w ekstraktach nawozowych — metoda wagowa (fosforomolibdenian chinoliny) — PN-EN 15959
Oznaczanie fosforu w ekstraktach nawozowych — z kwasów mineralnych, z wody, z cytrynianu amonu, z 2 % kwasu cytrynowego i z 2 % kwasu mrówko…
🌱 Całkowity wapń, magnez, sód i siarka siarczanowa — ekstrakcja z nawozów — PN-EN 15960
Jeden ekstrakt do oznaczenia całkowitego wapnia, magnezu, sodu i siarki w postaci siarczanów: 5 g nawozu (1 g przy dużej zawartości siarki i…
🌱 Azot całkowity w moczniku i nawozach mocznikowych bez azotanów — przeprowadzenie mocznika w amoniak przez gotowanie z kwasem siarkowym (tabletki Kjeldahla z selenem), destylacja amoniaku z roztworu zasadowego do nadmiaru mianowanego kwasu siarkowego, odmiareczkowanie nadmiaru zasadą, PN-EN 15478
Oznaczanie azotu całkowitego w moczniku: mocznik przekształca się ilościowo w amoniak przez gotowanie z kwasem siarkowym, amoniak oddestylow…
⚗️ Oznaczanie zawartości nikotyny, glikolu propylenowego i glicerolu w płynach do papierosów elektronicznych (e-liquidach) metodą chromatografii gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym — 0,1 g próbki rozcieńczone 10 ml izopropanolu ze wzorcem wewnętrznym (chinaldyna, 1,3-butanodiol, n-heptadekan lub n-oktadekan), kolumna kapilarna (np. DB-ALC1), co najmniej pięć roztworów kalibracyjnych, regresja liniowa bez wymuszania przez zero, wynik w mg/g z trzema cyframi znaczącymi, PN-EN ISO 20714
Zawartość nikotyny, glikolu propylenowego i glicerolu w e-liquidach: 0,1 g płynu rozcieńcza się 10 ml izopropanolu zawierającego wzorzec wew…
🌱 Pobieranie próbek środków poprawiających właściwości gleby i podłoży uprawowych — materiał luzem, w opakowaniach i ciekły, próbki do badań chemicznych, fizycznych i mikrobiologicznych, PN-EN 12579
Pobieranie próbek środków poprawiających właściwości gleby i podłoży uprawowych (np. kompostów, substratów, pofermentów) do oznaczania jakoś…
⚗️ Oznaczanie rozpuszczonych jodków, tiocyjanianów (rodanków), tiosiarczanów, siarczynów i chromianów w wodzie metodą chromatografii jonowej — rozdział na anionowymieniaczu o małej pojemności, detekcja konduktometryczna (z supresorem lub bez), UV albo amperometryczna; zakresy robocze od 0,05 do 50 mg/l, PN-EN ISO 10304-3
Pięć anionów w wodzie oznacza się chromatografią jonową w trzech osobnych procedurach: jodki, tiocyjaniany (rodanki) i tiosiarczany (rozdzia…
🌱 Oznaczanie boru całkowitego i rozpuszczalnego w wodzie w nawozach mineralnych o zawartości boru do 10 % metodą spektrofotometryczną z azometyną-H — żółty kompleks mierzony przy 410 nm, maskowanie jonów EDTA, redukcja Fe(III) kwasem askorbinowym; ekstrakty według PN-EN 16962 i PN-EN 16964, PN-EN 17041
Bor w ekstraktach nawozowych — wodnych (bor rozpuszczalny w wodzie, PN-EN 16962) i z wody królewskiej (bor całkowity, PN-EN 16964) — reaguje…
💧 Oznaczanie cyjanków ogólnych i wolnych w wodzie wstrzykową analizą przepływową (FIA) — przy cyjankach ogólnych kompleksy rozkłada się w układzie przepływowym promieniowaniem UV-B przy pH 3,8 i w reaktorze termicznym 85 °C, cyjanowodór przechodzi przez membranę hydrofobową do roztworu wodorotlenku sodu i daje z chloraminą T, kwasem pirydyno-4-karboksylowym i kwasem 1,3-dimetylobarbiturowym czerwone zabarwienie; przy cyjankach wolnych lampa UV jest wyłączona; zakres 2–500 µg/l, PN-EN ISO 14403-1
Cyjanki w wodach podziemnych, pitnych, powierzchniowych, odciekach i ściekach oznacza się automatycznie w układzie wstrzykowej analizy przep…
💧 Oznaczanie wybranych substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w niefiltrowanej wodzie do spożycia metodą LC-MS/MS — część A: próbkę rozcieńcza się metanolem, dodaje znakowane izotopowo wzorce wewnętrzne i wstrzykuje bezpośrednio; część B: anality zatrzymuje się na słabym wymieniaczu anionowym (SPE); 30 związków zwalidowanych, w tym 20 PFAS z dyrektywy (UE) 2020/2184, granica oznaczalności dla wielu z nich 1 ng/l, PN-EN 17892
Rozpuszczoną frakcję wybranych PFAS w niefiltrowanej wodzie do spożycia oznacza się chromatografią cieczową z tandemową spektrometrią mas. W…
💧 Oznaczanie surfaktantów niejonowych (substancji reagujących z bizmutem, BiAS) w ściekach i wodach — wydzielenie ze zasolonej próbki strumieniem azotu lub powietrza do octanu etylu, strącenie odczynnikiem Dragendorffa (KBiI4 + BaCl2 + kwas octowy), rozpuszczenie osadu w winianie amonu i oznaczenie bizmutu miareczkowaniem potencjometrycznym pirolidynoditiokarbaminianem sodu albo, według załącznika, AAS lub spektrometrią UV przy 263,5 nm; wynik w mg/l w przeliczeniu na nonylofenol z 10 grupami tlenku etylenu (NP 10), granica wykrywalności 0,05 mg/l, PN-ISO 7875-2
Surfaktanty niejonowe — etoksylaty alkilofenoli i alkoholi, które można wydzielić i strącić odczynnikiem Dragendorffa — oznacza się w ścieka…
🔬 Wyznaczanie aktywności (Bq) radionuklidów emitujących promieniowanie gamma w próbkach stałych, ciekłych i gazowych metodą spektrometrii gamma o wysokiej rozdzielczości — kalibracja energii i wydajności detekcji, pole netto piku pełnej absorpcji metodą sumowania lub dopasowania, poprawka na czas martwy, granice charakterystyczne według ISO 11929; zakres energii 5–3000 keV; w zakresach akredytacji cez-137 (i cez-134) w żywności, paszach i wodzie, PN-EN ISO 20042
Aktywność radionuklidów emitujących promieniowanie gamma — w laboratoriach przede wszystkim cezu-137 w żywności, paszach i wodzie — wyznacza…
🌱 Oznaczanie zawartości azotu metodą Kjeldahla i obliczanie białka ogólnego w ziarnie zbóż, nasionach roślin strączkowych i produktach pochodnych — próbka zmielona przez sito 0,8 mm, mineralizacja kwasem siarkowym z katalizatorem (siarczan potasu, siarczan miedzi, tlenek tytanu) co najmniej 2 h w (420 ± 10) °C, alkalizacja, destylacja amoniaku do kwasu borowego, miareczkowanie kwasem siarkowym 0,05 mol/l; odzysk z acetanilidu co najmniej 99,5 %, z tryptofanu 99,0 %; wynik w przeliczeniu na suchą masę, PN-EN ISO 20483
Azot w ziarnie zbóż, nasionach roślin strączkowych i ich przetworach oznacza się metodą Kjeldahla: porcję zawierającą 0,005–0,2 g azotu mine…
💧 Oznaczanie indeksu substancji aktywnych względem błękitu metylenowego (MBAS) metodą ciągłej analizy przepływowej (CFA) — próbka w strumieniu miesza się z zasadowym roztworem błękitu metylenowego, powstałe pary jonowe (głównie z surfaktantami anionowymi) ekstrahuje trichlorometanem, fazę organiczną traktuje kwaśnym roztworem błękitu metylenowego i mierzy fotometrycznie przy (650 ± 10) nm; wynik jako dodecylosiarczan sodu, zakresy (0,05–0,5) mg/l i (0,5–5,0) mg/l, PN-EN ISO 16265
Indeks MBAS to umowny parametr kontroli jakości wody: obejmuje substancje, które w określonych warunkach tworzą z błękitem metylenowym barwn…
🌱 Oznaczanie azotu całkowitego w nawozach zawierających azot wyłącznie w formie azotanowej, amonowej i mocznikowej — metoda A (według ISO 5315:1984): redukcja azotanu do amoniaku proszkiem chromu w środowisku kwaśnym, mineralizacja stężonym kwasem siarkowym z katalizatorem, destylacja amoniaku z roztworu alkalicznego do nadmiaru mianowanego kwasu siarkowego i miareczkowanie odwrotne wodorotlenkiem sodu wobec czerwieni metylowej; metoda B: jak A, lecz redukcja proszkiem żelaza i chlorkiem cyny(II); obie dają wyniki równoważne, PN-EN 15750
Azot całkowity w nawozach, w których azot jest tylko w postaci azotanowej, amonowej i mocznikowej. Norma podaje dwie metody do wyboru użytko…
⚗️ Oznaczanie wybranych organicznych środków ochrony roślin i niektórych ich głównych produktów rozkładu w wodzie do picia (i po walidacji w wodzie podziemnej) — wzbogacenie przez ekstrakcję ciało stałe–ciecz i rozdział metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją UV; 17 substancji z tabeli 1 (triazyny, w tym desetyloatrazyna, herbicydy fenylomocznikowe i podstawione anilidy), zwalidowana granica raportowania ok. 0,1 µg/l, PN-EN ISO 11369
Herbicydy triazynowe i fenylomocznikowe oraz ich produkty rozkładu oznacza się w wodzie do picia na poziomie dziesiątych części mikrograma n…
⚗️ Oznaczanie zawartości agresywnego dwutlenku węgla w wodzie, czyli CO2 zdolnego rozpuszczać wapno z betonu — metoda odwoławcza: wodę wlewa się w miejscu poboru do butelki 0,5 l z 10 g strąconego węglanu wapnia, w laboratorium wytrząsa co najmniej 2 h, a 100 ml klarownej cieczy i 100 ml tej samej wody bez reakcji miareczkuje kwasem solnym 0,100 M do pH 4,3; różnica objętości daje zdolność rozpuszczania wapna i zawartość agresywnego CO2 w mg/l; nie dla wód o pH poniżej 4,3, PN-EN 13577
Część dwutlenku węgla rozpuszczonego w wodzie gruntowej czy powierzchniowej może rozpuszczać wapno z betonu — to agresywny CO2. PN-EN 13577 …
⚗️ Automatyczne oznaczanie amonu, sumy azotanów i azotynów, azotynów, chlorków, ortofosforanów i krzemianów (fotometrycznie) oraz siarczanów (turbidymetrycznie) w wodzie systemem analizy nieciągłej — odmierzone objętości próbki i odczynnika miesza się w osobnym naczyniu reakcyjnym dla każdego oznaczenia, inkubuje (np. 37 °C) i mierzy absorbancję przy właściwej długości fali (340–880 nm); próbki filtrowane przez 0,45 µm, kalibracja według ISO 8466-1/-2, korekta barwy własnej według załącznika A; procedury dla parametrów w załącznikach B–H, PN-EN ISO 15923-1
Analizator nieciągły (dyskretny) wykonuje w jednym aparacie wiele oznaczeń fotometrycznych: dla każdej próbki i każdego parametru pipetuje n…
⚗️ Oznaczanie wybranych lotnych związków organicznych w wodzie — dokładną objętość niesączonej próbki zamyka się gazoszczelnie w fiolce headspace, ogrzewa do ustalenia równowagi między wodą a fazą gazową, a odmierzoną objętość fazy gazowej oznacza chromatografią gazową z detekcją spektrometrią mas; 54 związki z tabeli 1 (m.in. trihalometany, tri- i tetrachloroeten, 1,2-dichloroetan, benzen, toluen, etylobenzen, ksyleny, trichlorobenzeny, MTBE, ETBE, TAME, chlorek winylu), od 0,1 µg/l, z wzorcem wewnętrznym i dodatkiem soli, PN-EN ISO 20595
Lotne chlorowcopochodne węglowodorów (np. chloroform i inne trihalometany, tri- i tetrachloroeten) oraz składniki benzyny (benzen, toluen, k…
⚗️ Selen w wodzie do picia, wodach podziemnych i powierzchniowych — absorpcyjna spektrometria atomowa z techniką wodorkową (HGAAS): selen przeprowadzony w Se(IV), wodorek rozkładany termicznie, absorbancja przy 196,0 nm, zakres 1–10 µg/l (wyżej po rozcieńczeniu); PN-ISO 9965:2001
Polska norma z 2001 roku z metodą oznaczania selenu — także selenu w związkach organicznych — w wodzie do picia, wodach podziemnych i powier…
⚗️ Wolny dwutlenek węgla w wodzie — metoda miareczkowa wobec fenoloftaleiny albo przy użyciu potencjometru oraz metoda pośrednia z zastosowaniem nomogramu; w zakresach akredytacji metoda miareczkowa, także dla ścieków; PN-C-04547-01:1974 (norma wycofana)
Polska norma z 1974 roku z serii badań zawartości dwutlenku węgla w wodzie i ściekach: wolny dwutlenek węgla w wodzie oznacza się metodą mia…
⚗️ Chrom ogólny w wodzie i ściekach — metoda kolorymetryczna z dwufenylokarbazydem, zakres stężeń 0,01–10 mg/l; w zakresach akredytacji metoda spektrofotometryczna; PN-C-04604-02:1977 (norma wycofana)
Polska norma z 1977 roku z serii badań zawartości chromu w wodzie i ściekach: chrom ogólny oznacza się metodą kolorymetryczną z dwufenylokar…
⚗️ Rtęć w wodzie i ściekach — absorpcyjna spektrometria atomowa po redukcji chlorkiem cyny(II) albo borowodorkiem sodu, zakres 0,1–10 µg/l, wyższe stężenia po rozcieńczeniu; w zakresach akredytacji technika zimnych par (CVAAS); PN-EN 1483:2007 (norma wycofana, zastąpiona przez PN-EN ISO 12846:2012)
Norma europejska (w PKN wersja angielska PN-EN 1483:2007) z dwiema metodami oznaczania rtęci absorpcyjną spektrometrią atomową: po redukcji …
🦠 Mikrobiologia
🦠 Wykrywanie Salmonella spp.
Klasyczna metoda hodowlana wykrywania Salmonelli w żywności i paszach. Czterostopniowy proces: wstępne namnożenie → selektywne namnożenie → …
🧫 Ogólna liczba drobnoustrojów 30°C (TVC)
Metoda płytkowa (pour plate) do oznaczania ogólnej liczby drobnoustrojów mezofilnych tlenowych i fakultatywnie beztlenowych w żywności. Wska…
🦠 Listeria monocytogenes i Listeria spp. — WYKRYWANIE wg PN-EN ISO 11290-1
Metoda hodowlana wykrywania obecności Listeria monocytogenes ORAZ Listeria spp. w żywności, paszach i w próbkach środowiskowych z zakładów p…
🦠 E. coli i bakterie grupy coli w wodzie
Oznaczanie ilościowe E. coli i bakterii grupy coli w wodzie metodą filtracji membranowej na podłożu chromogennym CCA. Podstawowy wskaźnik za…
🦠 Enterokoki kałowe w wodzie
Wykrywanie i oznaczanie ilościowe enterokoków jelitowych w wodzie metodą filtracji membranowej na podłożu Slanetza-Bartleya z potwierdzeniem…
🦠 Clostridium perfringens w wodzie
Oznaczanie ilościowe wegetatywnych komórek i przetrwalników Clostridium perfringens w wodzie metodą filtracji membranowej na podłożu TSC w w…
🧫 Pseudomonas aeruginosa w wodzie
Wykrywanie i oznaczanie ilościowe Pseudomonas aeruginosa w wodzie metodą filtracji membranowej na podłożu CN (cetrimide-nalidixic acid). Klu…
🔴 Legionella w wodzie
Wykrywanie i oznaczanie ilościowe bakterii z rodzaju Legionella w wodzie metodą hodowlaną na podłożu BCYE/GVPC z obróbką termiczną lub kwaso…
🧫 Ogólna liczba mikroorganizmów 22°C
Oznaczanie ogólnej liczby kolonii mikroorganizmów zdolnych do wzrostu w 22±2°C po 68±4 h metodą posiewu wgłębnego w agarze z ekstraktem droż…
🧫 Ogólna liczba mikroorganizmów 36°C
Oznaczanie ogólnej liczby kolonii mikroorganizmów zdolnych do wzrostu w 36±2°C po 44±4 h metodą posiewu wgłębnego w agarze z ekstraktem droż…
🦠 E. coli β-glukuronidazo-dodatnie w żywności
Oznaczanie liczby Escherichia coli β-glukuronidazo-dodatnich w żywności metodą posiewu zalewowego na agarze TBX w temperaturze 44°C. Kolonie…
🦠 Gronkowce koagulazo-dodatnie (S. aureus)
Oznaczanie liczby gronkowców koagulazo-dodatnich (Staphylococcus aureus) w żywności metodą posiewu powierzchniowego na agarze Baird-Parkera …
🧫 Bacillus cereus w żywności
Oznaczanie liczby domniemanego Bacillus cereus w żywności metodą posiewu powierzchniowego na agarze MYP (Mannitol-Egg Yolk-Polymyxin) w temp…
🍄 Drożdże i pleśnie w żywności
Oznaczanie liczby drożdży i pleśni w żywności metodą posiewu powierzchniowego na agarze DRBC (produkty o aw > 0,95) lub DG18 (produkty o aw …
🦠 Enterobacteriaceae w żywności
Oznaczanie liczby Enterobacteriaceae w żywności metodą posiewu zalewowego na agarze VRBG (Violet Red Bile Glucose) z nakładką, inkubacja 37°…
🔴 Campylobacter w żywności
Wykrywanie Campylobacter spp. w żywności i paszach metodą namnażania selektywnego w bulionie Boltona lub Prestona, izolacji na agarze mCCDA …
🦠 Clostridium perfringens w żywności
Oznaczanie liczby Clostridium perfringens w żywności metodą posiewu zalewowego na agarze TSC (Tryptose Sulfite Cycloserine) z inkubacją w wa…
🔴 Cronobacter spp. (mleko w proszku)
Wykrywanie Cronobacter spp. (dawniej Enterobacter sakazakii) w mleku w proszku i preparatach dla niemowląt metodą wstępnego namnażania w BPW…
🦠 Vibrio spp. w żywności
Wykrywanie potencjalnie enteropatogennych Vibrio spp. (V. parahaemolyticus, V. cholerae, V. vulnificus) w żywności metodą namnażania w ASPW …
🧬 STEC/VTEC — E. coli werotoksyczne
Wykrywanie E. coli wytwarzających toksynę Shiga (STEC/VTEC) w żywności metodą real-time PCR — detekcja genów wirulencji (stx1, stx2, eae) i …
🦠 E. coli i bakterie grupy coli w wodzie — metoda NPL z podłożem enzymatycznym (Colilert-18 / Quanti-Tray)
Do 100 ml wody dodaje się odwodnione podłoże Colilert-18 (technologia zdefiniowanych substratów ONPG/MUG), rozlewa do tacki Quanti-Tray lub …
🦠 E. coli w wodach powierzchniowych i ściekach — zminiaturyzowana metoda NPL na płytkach mikrotitracyjnych (MUG)
Rozcieńczenia próbki (1/2, 1/20, 1/200…) w specjalnym rozcieńczalniku z solą morską inokuluje się po 200 µl do studzienek 96-dołkowych płyte…
🦠 Przetrwalniki beztlenowców redukujących siarczyny (clostridia) w wodzie — filtracja membranowa
Próbkę wody ogrzewa się 15 min w (75 ± 5) °C w celu zabicia form wegetatywnych, filtruje przez membranę 0,2 µm, membranę zalewa agarem siarc…
🦠 Staphylococcus aureus w kosmetykach — wykrywanie po namnażaniu w bulionie z neutralizatorami i izolacji na agarze Baird-Parkera
Próbkę kosmetyku (≥ 1 g lub 1 ml) namnaża się w nieselektywnym bulionie z neutralizatorami (np. Eugon LT 100 z lecytyną, polisorbatem 80 i o…
🦠 Bakterie z grupy coli w żywności — metoda płytkowa (posiew wgłębny na agar VRBL)
Po 1 ml próbki lub rozcieńczeń posiewa się wgłębnie na dwie płytki, zalewa 15 ml agaru VRBL (44–47 °C), po zestaleniu nakłada 4 ml warstwy w…
🦠 Bakterie z grupy coli w żywności — wykrywanie i NPL w bulionie laurylowo-tryptozowym
Trzy probówki podwójnie stężonego bulionu laurylowo-tryptozowego (LST) bez rurek Durhama i trzy pojedynczo stężonego z rurkami Durhama inoku…
🦠 Przypuszczalne Escherichia coli w żywności — NPL (bulion laurylowy 37 °C → bulion EC 44 °C → indol)
Trzy probówki podwójnie i trzy pojedynczo stężonego bulionu laurylowego (oraz rozcieńczenia) inkubuje się do 48 h w 37 °C; probówki z gazem …
🦠 Listeria monocytogenes i Listeria spp. w żywności — oznaczanie liczby na agarze ALOA (Ottaviani-Agosti)
Po 0,1 ml (lub 1 ml na dużą płytkę dla niskich liczb) zawiesiny wyjściowej i rozcieńczeń posiewa się powierzchniowo na agar Listeria wg Otta…
🦠 Gronkowce koagulazo-dodatnie w żywności — metoda płytkowa na agarze z plazmą króliczą i fibrynogenem (RPFA)
1 ml próbki lub zawiesiny wyjściowej posiewa się wgłębnie i zalewa 18–20 ml agaru RPF; po inkubacji tlenowej w 34–38 °C przez 24 h ± 2 h (w …
🦠 Gronkowce koagulazo-dodatnie w żywności — wykrywanie i NPL małych liczb (bulion Giolittiego i Cantoniego)
Próbkę lub rozcieńczenia inokuluje się do zmodyfikowanego bulionu Giolittiego i Cantoniego z tellurynem potasu, inkubuje beztlenowo w 37 °C …
🦠 Drożdże i pleśnie w produktach o aw > 0,95 — posiew powierzchniowy na agar DRBC, 25 °C, 5 dni
Próbkę lub rozcieńczenia w 0,1 % wodzie peptonowej posiewa się powierzchniowo na agar z dichloranem, różem bengalskim i chloramfenikolem (DR…
🦠 Drożdże osmofilne i pleśnie kserofilne w produktach o aw ≤ 0,95 — posiew powierzchniowy na agar DG18, 25 °C, 5–7 dni
Próbkę lub rozcieńczenia (zalecany rozcieńczalnik z 20–35 % glicerolu lub glukozy, aby uniknąć szoku osmotycznego) posiewa się powierzchniow…
🦠 Campylobacter spp. w żywności — oznaczanie liczby na agarze mCCDA w atmosferze mikroaerofilnej, 41,5 °C
0,1 ml zawiesiny wyjściowej (lub 1 ml na dużą płytkę dla niskich liczb) i rozcieńczeń posiewa się powierzchniowo na zmodyfikowany agar z węg…
🦠 Pobieranie próbek z powierzchni w zakładach spożywczych — płytki kontaktowe, wymazówki, gąbki i ściereczki
Techniki pobierania próbek z powierzchni środowiska łańcucha żywnościowego (płytki kontaktowe lub dipslide dla powierzchni płaskich, wymazów…
🦠 Komórki somatyczne w mleku surowym — liczniki fluoro-opto-elektroniczne (cytometria dyskowa lub przepływowa)
Próbkę mleka miesza się w aparacie z buforem i barwnikiem fluorescencyjnym wiążącym DNA jąder komórkowych; każda wybarwiona cząstka przechod…
🦠 Mezofilne bakterie fermentacji mlekowej w żywności — metoda płytkowa na agarze MRS (pH 5,7), 30 °C, 72 h
Po 1 ml próbki lub rozcieńczeń posiewa się wgłębnie na dwie płytki, zalewa ok. 15 ml agaru MRS o pH 5,7 (ok. 47 °C), inkubuje odwrócone płyt…
🦠 Enterobacteriaceae w żywności i paszach — wykrywanie z namnażaniem w BPW i izolacją na agarze VRBG
Próbkę (np. 10 g + 90 ml) namnaża się w zbuforowanej wodzie peptonowej 18 h ± 2 h w 37 °C (lub 30 °C), posiewa ezą na agar VRBG (37 °C, 24 h…
🦠 Escherichia coli w kosmetykach — wykrywanie po namnażaniu w bulionie Eugon LT 100 i izolacji na agarze MacConkeya
Próbkę kosmetyku (≥ 1 g lub 1 ml) namnaża się w nieselektywnym bulionie Eugon LT 100 z neutralizatorami, po czym izoluje E. coli na selektyw…
🦠 Mezofilne bakterie tlenowe w kosmetykach — liczenie kolonii na agarze SCDA/TSA (32,5 °C, 72 h) lub wykrywanie po namnażaniu
Zawiesinę wyjściową kosmetyku w rozcieńczalniku neutralizującym (np. SCDLP 20) posiewa się wgłębnie lub powierzchniowo na agar sojowo-kazein…
🦠 Candida albicans w kosmetykach — wykrywanie po namnażaniu w bulionie Eugon LT 100 i izolacji na agarze Sabourauda z chloramfenikolem
Próbkę kosmetyku (≥ 1 g lub 1 ml) namnaża się w nieselektywnym bulionie Eugon LT 100, izoluje drożdżaki na agarze Sabourauda z dekstrozą i c…
🦠 Pseudomonas aeruginosa w kosmetykach — wykrywanie po namnażaniu w bulionie Eugon LT 100 i izolacji na agarze cetrymidowym
Próbkę kosmetyku (≥ 1 g lub 1 ml) namnaża się w nieselektywnym bulionie Eugon LT 100, izoluje P. aeruginosa na selektywnym agarze cetrymidow…
🦠 Drożdże i pleśnie w kosmetykach — liczenie kolonii na agarze Sabourauda z chloramfenikolem (25 °C, 3–5 dni)
Zawiesinę wyjściową kosmetyku w rozcieńczalniku neutralizującym (SCDLP 20) posiewa się wgłębnie lub powierzchniowo na agar Sabourauda z deks…
🦠 Larwy włośni (Trichinella) w mięsie — metoda wytrawiania sztucznego z mieszadłem magnetycznym
Do 100 g rozdrobnionego mięsa (próbka zbiorcza) dodaje się 2 l płynu wytrawiającego (16 ml 25 % HCl + 10 g pepsyny 1:10 000 NF w wodzie 45 ±…
🦠 Pseudomonas aeruginosa w wodzie — metoda NPL z podłożem enzymatycznym (Pseudalert / Quanti-Tray)
Do 100 ml (lub 250 ml podzielonych na trzy porcje) wody dodaje się opakowanie odwodnionego podłoża Pseudalert (2,45 g), rozlewa do tacki Qua…
🦠 Salmonella spp. w wodzie — wykrywanie z przednamnażaniem w BPW, namnażaniem selektywnym (RVS, MKTTn) i posiewem na XLD
Próbkę wody (do 10 ml wprost, większe objętości — nawet 1000–5000 ml — przez filtr membranowy 0,45 µm) przednamnaża się w zbuforowanej wodzi…
🦠 Clostridium perfringens w żywności i paszach — posiew wgłębny z warstwą przykrywającą na agarze TSC (37 °C, 20 h, beztlenowo)
Po 1 ml próbki lub rozcieńczeń posiewa się wgłębnie w agarze tryptozowo-siarczynowo-cykloserynowym (TSC), przykrywa warstwą tego samego agar…
🦠 Przypuszczalne Pseudomonas spp. w mięsie i przetworach mięsnych — posiew powierzchniowy na agarze CFC (25 °C, 44 h)
Po 0,1 ml zawiesiny wyjściowej i rozcieńczeń dziesiętnych rozprowadza się głaszczką na agarze CFC (podłoże podstawowe z cefalotyną 50 µg/ml,…
🦠 Ogólna liczba drobnoustrojów w żywności i paszach — posiew powierzchniowy na agarze PCA w 30 °C (72 h)
Po 0,1 ml próbki ciekłej lub zawiesiny wyjściowej i rozcieńczeń dziesiętnych rozprowadza się po powierzchni agaru PCA, pozostawia ok. 15 min…
🦠 Enterokoki jelitowe w wodzie — metoda NPL z podłożem enzymatycznym (β-D-glukozydaza; Enterolert-DW / Quanti-Tray)
Do próbki wody dodaje się odwodnione podłoże ze wskaźnikowym substratem β-D-glukozydazy (Enterolert-DW), rozlewa do tacki Quanti-Tray, inkub…
🦠 Żywe jaja pasożytów jelitowych (Ascaris, Trichuris, Toxocara) w osadach ściekowych — izolacja przez wytrząsanie, płukanie z wirowaniem i flotację, ocena mikroskopowa
Metoda referencyjna dla osadów przeznaczonych do stosowania w rolnictwie i do rekultywacji. Żywe jaja izoluje się z reprezentatywnej próbki …
🦠 Cryptosporidium i Giardia w wodzie — filtracja kapsułowa, separacja immunomagnetyczna i mikroskopia immunofluorescencyjna
Duża objętość wody (10–1000 l) jest zagęszczana na kapsule filtracyjnej, filtr wypłukuje się buforem elucyjnym i wiruje (1100 × g, 15 min); …
🦠 Mikrocystyny (toksyny sinicowe) w wodzie — ekstrakcja do fazy stałej i HPLC z detekcją UV przy 238 nm
Wodę z biomasą sinic sączy się, biomasę ekstrahuje mieszaniną metanol/woda 75/25, a przesącz i wodę uzdatnioną zatęża na kolumience SPE C-18…
🦠 Kolifagi somatyczne w wodzie — metoda łysinkowa z dwiema warstwami agaru i szczepem gospodarzem E. coli
Próbkę wody miesza się z niewielką objętością półstałej pożywki, dodaje hodowlę szczepu gospodarza Escherichia coli i wylewa na pożywkę stał…
🦠 Pobieranie próbek wody do badań mikrobiologicznych — butelki, inaktywacja dezynfektanta, transport (PN-EN ISO 19458)
Norma dla całej drogi próbki mikrobiologicznej: planowania programu pobierania, wyboru punktu, sterylnych pojemników, inaktywacji dezynfekta…
🦠 Gronkowce koagulazo-dodatnie w wodzie na pływalniach wg Załącznika A do PN-Z-11001-3 — metoda z normy o wodach butelkowanych
Metoda oznaczania gronkowców koagulazo-dodatnich w wodzie na pływalniach pochodzi z ZAŁĄCZNIKA A do normy o butelkowanych wodach mineralnych…
🦠 Salmonella w glebie — ocena stanu sanitarnego gleby
Wykrywanie bakterii z rodzaju Salmonella w glebie metodą hodowlaną — podłoża namnażające i różnicująco-selektywne, potwierdzenie biochemiczn…
🦠 Szczelność konserw hermetycznie zamkniętych w opakowaniach metalowych, szklanych i z tworzyw — w zakresach metoda próżniowa, PN-A-82055-4
Badanie szczelności konserw hermetycznie zamkniętych w opakowaniach metalowych, szklanych i z tworzyw sztucznych. Norma z 1997 r. jest aktua…
🦠 Serotypowanie czystych kultur Salmonella spp. — wytyczne raportu technicznego ISO/TR 6579-3
Raport techniczny ISO z wytycznymi serotypowania Salmonella — dotyczy czystych kultur Salmonella spp., niezależnie od źródła izolacji. Wydan…
🦠 Trwałość konserw owocowych, warzywnych i warzywno-mięsnych — próba termostatowa: 30 °C przez 10 lub 14 dni, dla eksportu do krajów tropikalnych 55 °C przez 5 dni, PN-A-75052-03 (wycofana)
Badanie trwałości konserw z przetworów owocowych, warzywnych i warzywno-mięsnych przez termostatowanie opakowań — według karty PKN w 30 °C p…
🦠 Pobieranie próbek z powierzchni tusz zwierząt rzeźnych do badań mikrobiologicznych — metody niszczące (korkoborer, szablon, skóra szyi i piersi drobiu), wymazy i płukanie tuszek, miejsca i punkty pobierania, PN-EN ISO 17604
Metody pobierania próbek z powierzchni tusz i części tusz zwierząt rzeźnych do wykrywania i oznaczania liczby drobnoustrojów — w kontroli hi…
🦠 Pasze — wymagania i badania mikrobiologiczne: obecność beztlenowych laseczek przetrwalnikujących i Clostridium perfringens, liczba grzybów (drożdży i pleśni), PN-R-64791
Polska norma z 1994 roku z wymaganiami i badaniami mikrobiologicznymi dla wszystkich rodzajów pasz (bez wymagań dla mączek paszowych pochodz…
🦠 Clostridium spp. redukujące siarczany(IV) w żywności, paszach, próbkach środowiskowych i z produkcji pierwotnej — posiew wgłębny na agarze siarczynowym z żelazem z nadwarstwą, inkubacja beztlenowa 37 °C, 48 h, potwierdzenie kolonii, opcjonalnie tylko przetrwalniki po 10 min w 80 °C, PN-EN ISO 15213-1
Oznaczanie liczby Clostridium spp. redukujących siarczany(IV) w żywności, paszach, próbkach środowiskowych z produkcji i obrotu żywnością or…
🦠 Szczelność opakowań hermetycznie zamkniętych (blaszanych i szklanych) z przetworami owocowymi, warzywnymi i warzywno-mięsnymi — dwie metody z eksykatorem próżniowym i badanie przez zanurzenie w wodzie, z interpretacją wyników, PN-90/A-75052/02 (norma wycofana)
Badanie, czy opakowanie hermetycznie zamknięte — puszka albo słoik z przetworem owocowym, warzywnym lub warzywno-mięsnym — jest szczelne: we…
🦠 Najbardziej prawdopodobna liczba (NPL) enterokoków kałowych w wodach powierzchniowych, kąpieliskowych i ściekach metodą zminiaturyzowaną — rozcieńczenia próbki w specjalnym rozcieńczalniku z solą morską, po 200 µl do studzienek 96-dołkowych mikropłytek z odwodnionym podłożem MUD/SF, inkubacja 36–72 h w 44 °C ± 0,5 °C, studzienki z niebieską fluorescencją w UV 366 nm dodatnie, wynik NPL/100 ml z przedziałem ufności 95 %, PN-EN ISO 7899-1
Oznaczanie najbardziej prawdopodobnej liczby enterokoków kałowych w wodach powierzchniowych i ściekach metodą zminiaturyzowaną: rozcieńczoną…
🦠 Oznaczanie liczby komórek somatycznych w mleku surowym i konserwowanym chemicznie metodą mikroskopową (metoda odniesienia) — 0,01 ml próbki rozprowadzone na polu 1 cm² szkiełka, suszenie, barwienie roztworem Newmana-Lamperta (≥ 15 min) albo bromkiem etydyny (mikroskop fluorescencyjny), liczenie komórek z jądrem w określonej powierzchni i przeliczenie współczynnikiem roboczym na komórki w mililitrze, PN-EN ISO 13366-1
Liczba komórek somatycznych (wszystkich komórek z jądrem — leukocytów i komórek nabłonka) w mleku krowim surowym i konserwowanym chemicznie,…
🦠 Oznaczanie i charakterystyka mikrobiologiczna populacji żywych drobnoustrojów (biobciążenia) na lub w produkcie ochrony zdrowia, części, surowcu lub opakowaniu — reprezentatywny dobór produktów i ich części (SIP), neutralizacja lub usunięcie substancji hamujących, ekstrakcja drobnoustrojów (z oceną jej skuteczności), hodowla w warunkach dobranych do spodziewanych drobnoustrojów i liczenie, z zastosowaniem współczynnika korekcyjnego biobciążenia; bez wirusów, prionów i pierwotniaków oraz monitoringu środowiska produkcji, PN-EN ISO 11737-1
Biobciążenie to populacja żywych drobnoustrojów na produkcie przed sterylizacją — jej znajomość jest potrzebna do walidacji i rewalidacji pr…
🦠 Pomiar mikroorganizmów i związków pochodzenia drobnoustrojowego zawieszonych w powietrzu na stanowiskach pracy — wymagania ogólne: cel pomiaru (narażenie pracowników albo charakterystyka biologiczna powietrza), strategia z planem pobierania (czynnik, metoda i urządzenie, pobieranie stacjonarne lub osobiste, miejsce, liczba, częstotliwość i czas, transport), próbki odniesienia (powietrze zewnętrzne albo powietrze przed rozpoczęciem pracy), a do oznaczania — liczenie komórek pod mikroskopem, hodowla na podłożach agarowych (liczba jtk) i oznaczanie składników komórek (endotoksyny, glukany, ergosterol); bez wirusów, PN-EN 13098
Mikroorganizmy i ich składniki w powietrzu stanowisk pracy — bakterie, grzyby, endotoksyny, glukany, mikotoksyny — mierzy się, żeby ocenić n…
🦠 Przesiewowe wykrywanie enterotoksyn gronkowcowych SEA, SEB, SEC, SED i SEE w żywności — 25 g próbki z ok. 40 ml wody w 38 °C homogenizuje się, wytrząsa 30–60 min, zakwasza do pH 3,5–4,0, wiruje (≥ 3130 g, 15 min), zobojętnia do pH 7,4–7,6, ekstrakt zagęszcza dializą w roztworze PEG do 5,0–5,5 g, a toksyny wykrywa komercyjnym zestawem immunoenzymatycznym (np. ELFA, ELISA) spełniającym kryteria: czułość i swoistość powyżej 90 %, LOD50 poniżej 0,06 ng/g; zagęszczanie obowiązkowe dla mleka i przetworów mlecznych, PN-EN ISO 19020
Enterotoksyny gronkowcowe to białka wytwarzane w żywności przez gronkowce koagulazo-dodatnie, głównie Staphylococcus aureus; są odporne na o…
🦠 Oznaczanie liczby bakterii redukujących siarczany(IV) rosnących w warunkach beztlenowych w żywności, paszach i próbkach środowiskowych z produkcji żywności — po 1 ml próbki płynnej albo zawiesiny wyjściowej i kolejnych rozcieńczeń dziesiętnych (po dwie płytki) zalewa się agarem siarczynowo-żelazowym schłodzonym do 44–47 °C, po zastygnięciu nadwarstwą 5–10 ml i inkubuje w anaerostatach w 37 ± 1 °C przez 24–48 h (przy podejrzeniu bakterii termofilnych drugi komplet w 50 ± 1 °C); liczy się czarne kolonie (siarczek żelaza(II)) na płytkach z mniej niż 150 typowymi i mniej niż 300 wszystkimi koloniami; opcjonalna obróbka cieplna zawiesiny daje liczbę przetrwalników, PN-ISO 15213
Bakterie redukujące siarczyny(IV) w warunkach beztlenowych tworzą na agarze z siarczynem i cytrynianem żelaza(III) czarne kolonie — siarczek…
🦠 Walidacja metod zatężania bakteriofagów z wody (gdy spodziewane jest mniej niż 3 cząstki tworzące łysinki w 1 ml) — materiał wzbogacający z oczyszczonego lub surowego ścieku (wirowanie 1000 g przez 20 min albo filtracja 8–12 µm, 60–200 pfp/ml, glicerol 5 %, porcje 10 ml zamrożone w −20 lub −70 °C) sprawdzany testami dyspersji T1 (0,01 < T1 < 5,99) i T2 (< 3,84); dla każdego rodzaju wody co najmniej pięć próbek w różne dni i pory roku, objętości 0,125, 0,25, 0,5 i 1 × Vmax wzbogacone 1 ml materiału, odzysk w całym końcowym koncentracie, test Dixona dla wartości odstających; liczenie fagów według ISO 10705-1, -2 lub -4; PN-EN ISO 10705-3:2025-06
Gdy w próbce wody spodziewa się mniej niż 3 cząstek tworzących łysinki w mililitrze, bakteriofagi przed liczeniem zatęża się z dużej objętoś…
🦠 Drożdże i pleśnie w żywności, paszach i wymazach — metoda płytkowa w 25 °C: płytki z określoną pożywką selektywną z posiewem próbki i jej dziesięciokrotnych rozcieńczeń, inkubacja tlenowa 3, 4 lub 5 dni, liczba drożdży i pleśni w gramie lub mililitrze; PN-ISO 7954:1999 (norma wycofana)
Ogólne zasady oznaczania liczby drożdży i pleśni metodą płytkową w 25 °C: płytki z określoną pożywką selektywną z posiewem próbki i jej dzie…
⛽ Petrochemia
🔥 Temperatura zapłonu metodą Pensky'ego-Martensa
Oznaczanie temperatury zapłonu produktów naftowych w zakresie 40–370°C metodą zamkniętego tygla Pensky'ego-Martensa. Kluczowy parametr bezpi…
💧 Lepkość kinematyczna
Oznaczanie lepkości kinematycznej produktów naftowych za pomocą szklanego wiskozymetru kapilarnego w temperaturze 40°C i 100°C. Podstawowy p…
⚖️ Gęstość paliw i olejów
Oznaczanie gęstości ropy naftowej i przetworów naftowych w zakresie 600–1100 kg/m³ za pomocą gęstościomierza oscylacyjnego z czujnikiem U-ru…
⛽ Zawartość siarki w paliwach
Oznaczanie zawartości siarki w paliwach samochodowych w zakresie 3–500 mg/kg metodą fluorescencji UV po spaleniu próbki w atmosferze bogatej…
💧 Zawartość wody metodą Karla Fischera
Oznaczanie zawartości wody w przetworach naftowych metodą kulometrycznego miareczkowania Karla Fischera w zakresie 0,003–0,100% (m/m).
🧪 Liczba kwasowa (TAN)
Oznaczanie liczby kwasowej (TAN) przetworów naftowych i środków smarowych metodą miareczkowania potencjometrycznego. Wynik wyrażony w mg KOH…
🔢 Indeks cetanowy oleju napędowego
Obliczanie indeksu cetanowego paliw ze średnich destylatów na podstawie gęstości w 15°C i temperatur odparowania 10%, 50% i 90% objętości.
🧫 Destylacja produktów naftowych
Oznaczanie składu frakcyjnego (krzywej destylacji) lekkich i średnich destylatów naftowych pod ciśnieniem atmosferycznym w zakresie temperat…
🌫️ Temperatura mętnienia (cloud point)
Oznaczanie temperatury mętnienia (cloud point) produktów naftowych — temperatury, w której zaczynają wytrącać się kryształki parafiny powodu…
❄️ Temperatura płynięcia (pour point)
Oznaczanie temperatury płynięcia (pour point) produktów naftowych — najniższej temperatury, w której produkt jest jeszcze zdolny do płynięci…
⛽ Korozja na płytce miedzianej
Ocena korozyjności produktów naftowych i paliw wobec miedzi poprzez zanurzenie wypolerowanej płytki miedzianej w próbce w podwyższonej tempe…
⛽ Zawartość popiołu w produktach naftowych
Grawimetryczne oznaczanie zawartości popiołu w produktach naftowych poprzez spalenie próbki i prażenie pozostałości w piecu muflowym w 775°C…
⛽ Pozostałość po koksowaniu (mikro)
Oznaczanie pozostałości węglowej po odparowaniu i pirolizie produktów naftowych w atmosferze azotu w 500°C. Wskaźnik tendencji do koksowania…
⛽ Stabilność oksydacyjna oleju napędowego
Ocena odporności oleju napędowego na utlenianie poprzez 16-godzinne barbotowanie tlenu w 95°C i oznaczanie ilości nierozpuszczalnych osadów.
⛽ Barwa produktów naftowych (skala ASTM)
Wizualne oznaczanie barwy produktów naftowych przez porównanie ze wzorcami szklanymi w skali ASTM (0,5–8,0). Szybka kontrola jakości i czyst…
⛽ Zawartość FAME w oleju napędowym
Oznaczanie zawartości estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME/biodiesel) w oleju napędowym metodą spektrometrii w podczerwieni przy 1745…
⛽ CFPP — Temperatura zablokowania zimnego filtra
Oznaczanie najniższej temperatury, w której olej napędowy przepływa przez znormalizowany filtr siatkowy 45 µm. Kluczowy parametr eksploatacj…
⛽ Liczba oktanowa badawcza (RON)
Oznaczanie liczby oktanowej badawczej (RON) benzyny na silniku CFR przez porównanie intensywności spalania stukowego z mieszankami paliw ref…
⛽ Liczba zasadowa (TBN)
Oznaczanie liczby zasadowej (TBN) olejów smarowych metodą miareczkowania potencjometrycznego kwasem nadchlorowym w lodowatym kwasie octowym.
⛽ Pienienie olejów
Ocena tendencji olejów smarowych do tworzenia piany i jej trwałości poprzez barbotowanie powietrza w kontrolowanych temperaturach (24°C i 93…
⛽ Zanieczyszczenie ogolne oleju napedowego
Oznaczanie zawartosci substancji nierozpuszczonych (zanieczyszczenia ogolnego) w oleju napedowym metoda filtracji grawitacyjnej przez membra…
⛽ Smarnosc paliw HFRR
Ocena wlasciwosci smarnych oleju napedowego za pomoca aparatu HFRR (High Frequency Reciprocating Rig) przez pomiar srednicy sladu zuzycia na…
⛽ Preznosc par benzyny (DVPE/RVP)
Oznaczanie preznosci par benzyny metoda Reida (RVP) lub automatyczna metoda DVPE. Kluczowy parametr lotnosci i bezpieczenstwa paliw.
⛽ Zawartosc zywic w benzynie
Oznaczanie zawartosci zywic obecnych (existent gum) w benzynie metoda odparowania strumieniem powietrza lub pary wodnej. Wskaznik stabilnosc…
⛽ Penetracja smarow plastycznych
Oznaczanie konsystencji (twardosci) smarow plastycznych metoda penetracji stozkowej. Pomiar glebokosci zanurzenia standardowego stozka pod w…
⛽ Temperatura kroplenia smarow
Oznaczanie temperatury, w ktorej smar plastyczny przechodzi ze stanu polstalego w cieklly i pierwsza kropla spada z kubka badawczego. Wskazn…
⛽ Popiol siarczanowy olejow
Oznaczanie zawartosci popiolu siarczanowego w olejach smarowych z dodatkami metaloorganicznymi. Miara zawartosci metali (Ca, Mg, Zn, Ba) w d…
⛽ Indeks lepkosci (VI) olejow
Obliczanie indeksu lepkosci (VI) olejow smarowych na podstawie zmierzonych wartosci lepkosci kinematycznej w 40°C i 100°C. Miara stabilnosci…
⛽ Wlasciwosci emulgowania olejow
Ocena zdolnosci oleju do oddzielania sie od wody (deemulgacja). Kluczowy parametr dla olejow turbinowych, hydraulicznych i obiegowych.
⛽ Gestosc areometrem (hydrometria)
Laboratoryjne oznaczanie gestosci ropy naftowej i ciekych przetworow naftowych metoda areometryczna (hydrometry) w temperaturze 15°C.
🔥 Wartość opałowa (ciepło spalania)
Oznaczanie ciepła spalania brutto i wartości opałowej netto paliw stałych, ciekłych i gazowych metodą spalania próbki w bombie kalorymetrycz…
⛽ Zawartość benzenu w benzynie
Oznaczanie zawartości benzenu w benzynie bezołowiowej metodą chromatografii gazowej z detektorem FID. Kluczowy parametr jakościowy i środowi…
💧 Zawartość wody metodą destylacyjną
Oznaczanie zawartości wody w produktach naftowych, asfaltach i smołach metodą destylacji azeotropowej z odbiornikiem Dean-Starka. Zakres 0–2…
❄️ Lepkość pozorna CCS (niskie temp.)
Oznaczanie lepkości pozornej olejów silnikowych w niskich temperaturach (od −5°C do −40°C) za pomocą symulatora rozruchu zimnego (Cold Crank…
🧪 Zawartość olefin w paliwach
Oznaczanie zawartości nienasyconych węglowodorów (olefin) w paliwach na podstawie liczby bromowej metodą miareczkowania elektrometrycznego. …
⚗️ Zawartość węglowodorów aromatycznych w oleju napędowym
Oznaczanie zawartości węglowodorów monoaromatycznych, diaromatycznych i poliaromatycznych w oleju napędowym i destylatach średnich metodą HP…
⚙️ Właściwości EP smarów — test 4 kulek
Oznaczanie właściwości przeciwzatarciowych (Extreme Pressure — EP) płynów smarowych metodą czterech kulek stalowych. Wyznaczanie wskaźnika o…
🔍 Klasa czystości cząstek w olejach hydraulicznych
Klasyfikacja poziomu zanieczyszczenia cząstkami stałymi w olejach hydraulicznych i smarowych za pomocą automatycznego laserowego licznika cz…
⚖️ Gęstość piknometrem
Oznaczanie gęstości ropy naftowej i produktów naftowych za pomocą piknometru kapilarnego lub bikapilarnego. Klasyczna metoda referencyjna o …
🧫 Zawartość wody — metoda destylacyjna z ksylenem
Oznaczanie zawartości wody (0–25% v/v) w produktach naftowych, smołach i materiałach bitumicznych metodą destylacji azeotropowej z ksylenem …
⛽ Penetracja asfaltu igłą
Konsystencja asfaltu jako głębokość wnikania znormalizowanej igły w 25 °C pod obciążeniem 100 g w 5 s, w 0,1 mm. Opis wg wydania 2015 (zastą…
⛽ Temperatura mięknienia asfaltu metodą Pierścień i Kula
Dwa krążki asfaltu w mosiężnych pierścieniach z kulkami stalowymi ogrzewane w łaźni 5 °C/min; temperatura, w której kulki opadną o 25 mm, to…
🔥 Popiół w paliwach stałych (węgiel, koks) — metoda wagowa 815 °C
Spalanie ok. 1 g próbki analitycznej w powietrzu z ustalonym narastaniem temperatury do 815 ± 10 °C i ważenie pozostałości; wynik jako średn…
🔥 Części lotne w węglu i koksie — metoda wagowa 850 °C
Prażenie 1 ± 0,1 g próbki analitycznej w zamkniętym tyglu bez dostępu powietrza w 850 °C przez 7 min; części lotne = ubytek masy pomniejszon…
🔥 Wilgoć w próbce analitycznej węgla kamiennego — suszenie w azocie
Suszenie 1 g węgla w strumieniu azotu w 105–110 °C przez co najmniej 60 min do stałej masy; wilgoć z ubytku masy, średnia z dwóch oznaczeń d…
🔥 Siarka całkowita w węglu — spalanie w tlenie 1350 °C z detekcją IR
Spalanie 0,2–0,5 g węgla w strumieniu tlenu w 1350 °C w analizatorze z detektorem IR (SO2), kalibracja materiałami odniesienia; wynik do 0,0…
🔥 Zdolność spiekania węgla kamiennego — metoda Rogi (liczba RI)
Karbonizacja 1 g węgla z 5 g antracytu wzorcowego pod naciskiem w 850 °C przez 15 min, potem trzykrotne bębnowanie koksiku (5 min, 50 obr/mi…
🔥 Wilgoć całkowita biopaliw stałych — metoda referencyjna (suszenie w 105 °C)
Suszenie ≥ 300 g próbki (pelet, zrębki, trociny) w powietrzu w (105 ± 2) °C do stałej masy, ważenie na gorąco z korekcją wyporu (taca odnies…
🔥 Popiół w biopaliwach stałych — spopielanie w 550 °C
Spopielanie ≥ 1 g próbki analitycznej (< 1 mm) z programem: do 250 °C w 30–50 min, 60 min przetrzymania, do (550 ± 10) °C w 30 min i ≥ 120 m…
🔥 Części lotne w biopaliwach stałych — ogrzewanie w 900 °C przez 7 min
Ogrzewanie porcji próbki analitycznej w zamkniętym tyglu kwarcowym bez dostępu powietrza w (900 ± 10) °C przez 7 min; części lotne = ubytek …
🔥 Ciepło spalania i wartość opałowa biopaliw stałych — bomba kalorymetryczna
Spalanie odważki biopaliwa w tlenie pod ciśnieniem 3 MPa w bombie kalorymetrycznej wzorcowanej kwasem benzoesowym; ciepło spalania przy stał…
🔥 Węgiel, wodór i azot w biopaliwach stałych — metoda instrumentalna (spalanie)
Spalanie znanej masy próbki w tlenie (lub tlenie z gazem nośnym), redukcja tlenków azotu do N2, usunięcie substancji przeszkadzających i ins…
🔥 Siarka i chlor całkowite w biopaliwach stałych — spalanie w bombie lub roztwarzanie, IC/ICP
Roztworzenie paliwa przez spalanie w tlenie w bombie z absorpcją gazów kwaśnych (metoda A) lub roztwarzanie w zamkniętych naczyniach (metoda…
⛽ Temperatura zapłonu i palenia — metoda otwartego tygla Clevelanda
Ogrzewanie próbki w otwartym tyglu (5–17 °C/min, potem 5–6 °C/min) i przesuwanie płomyka testowego co 2 °C; temperatura zapłonu 79–400 °C i …
⛽ Siarka w produktach naftowych — fluorescencja rentgenowska z dyspersją energii (EDXRF)
Próbka w kuwecie z folią w wiązce promieniowania X; natężenie charakterystycznego promieniowania siarki porównuje się z krzywą kalibracyjną …
⛽ Zanieczyszczenia całkowite w olejach napędowych i destylatach średnich — filtracja membranowa
Sączenie zważonej porcji ok. 800 ml paliwa pod próżnią przez zważony sączek membranowy, przemycie, suszenie i ważenie; wynik w mg/kg (ok. 12…
⛽ Stabilność oksydacyjna FAME i oleju napędowego z FAME — metoda przyspieszonego utleniania (Rancimat)
Strumień oczyszczonego powietrza (10 ± 1 l/h) przez próbkę w 110 °C; lotne kwasy trafiają do wody z elektrodą konduktometryczną — gwałtowny …
⛽ Zawartość estrów i estru metylowego kwasu linolenowego w FAME — chromatografia gazowa
GC-FID z kolumną kapilarną Carbowax 20M (30 m × 0,25 mm × 0,25 µm) i wzorcem wewnętrznym — estrem metylowym kwasu nonadekanowego (C19:0); 25…
⛽ Skład węglowodorowy LPG (propan, butan) — chromatografia gazowa
Rozdział węglowodorów C2–C5 LPG na kolumnach pakowanych (maleinian di-n-butylu, oksydipropionitryl lub sebakonitryl), detekcja TCD lub FID, …
⛽ Działanie korodujące LPG na miedź — badanie na płytce miedzianej
Wypolerowana płytka miedziana zanurzona 1 h w 100 ml LPG nasyconego wodą w 40 °C w bombie badawczej; ocena wizualna względem wzorców korozji…
⛽ Oleje napędowe — wymagania i metody badań, PN-EN 590
Norma wyrobu dla oleju napędowego: zestawia wymagania, jakie musi spełniać paliwo, i wskazuje, którą metodą każde z nich sprawdzić. To najcz…
⛽ Benzyna bezołowiowa — dwa gatunki, wymagania i metody badań, PN-EN 228
Norma wyrobu dla benzyny bezołowiowej. Określa wymagania dla DWÓCH gatunków różniących się dopuszczalną zawartością tlenu i etanolu — drugi …
⛽ Estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME) — jako paliwo i jako komponent, PN-EN 14214
Norma wyrobu dla FAME. Obejmuje DWA sposoby użycia: jako paliwo 100 % FAME w silnikach i instalacjach do tego przystosowanych oraz jako komp…
⛽ LPG do pojazdów samochodowych — wymagania i metody badań, PN-EN 589
Norma wyrobu dla skroplonego gazu węglowodorowego stosowanego jako paliwo samochodowe. Uzupełnia parę PN-EN 590 i PN-EN 228 o trzecie paliwo…
⛽ Wilgoć całkowita w węglu kamiennym — suszenie w azocie albo w powietrzu — PN-ISO 589
Norma podaje dwie drogi oznaczania wilgoci całkowitej w węglu kamiennym. Metody prowadzone w atmosferze azotu są odpowiednie dla wszystkich …
⚖️ Wilgoć, części lotne i popiół w paliwach stałych — analizator termograwimetryczny — PN-G-04560
Trzy oznaczenia analizy technicznej paliwa stałego — wilgoć, części lotne i popiół — wykonywane w jednym cyklu automatycznym analizatorem te…
🧪 Węgiel, wodór i azot w paliwach stałych — analiza elementarna, metoda makro — PN-G-04571
Szybka metoda oznaczania trzech pierwiastków analizy elementarnej paliwa stałego — węgla, wodoru i azotu — automatycznymi analizatorami w wa…
🜍 Siarka całkowita i popiołowa w paliwach stałych — analizatory automatyczne — PN-G-04584
Norma obejmuje dwa różne oznaczenia siarki w paliwie stałym: całkowitą — w próbce paliwa, oraz popiołową — pozostającą w popiele po spopiele…
🔥 Oznaczanie ciepła spalania i obliczanie wartości opałowej paliw stałych — PN-ISO 1928
Ciepło spalania oznacza się przez spalenie próbki w bombie kalorymetrycznej wykalibrowanej kwasem benzoesowym; wartość opałową się OBLICZA. …
⛽ Zawartość wilgoci w węglu kamiennym i koksie — metoda wagowa (PN-80/G-04511)
Wagowe oznaczanie wilgoci w paliwach stałych: wilgoci przemijającej, wilgoci w próbce analitycznej i — z obliczeń — wilgoci całkowitej. Norm…
⛽ Zawartość wilgoci — metody UPROSZCZONE dla węgla, koksu i karbonizatu (PN-G-04611)
Uproszczone metody wagowego oznaczania wilgoci przemijającej, wilgoci w próbce analitycznej i wilgoci całkowitej w węglu kamiennym, koksie, …
🌱 Oznaczanie pierwiastków śladowych w biopaliwach stałych (PN-EN ISO 16968)
Oznaczanie trzynastu pierwiastków śladowych (As, Cd, Co, Cr, Cu, Hg, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, V, Zn) we wszystkich biopaliwach stałych: roztwarza…
♻️ Oznaczanie węgla, wodoru, azotu i siarki w stałych paliwach wtórnych (PN-EN ISO 21663)
Instrumentalne oznaczanie całkowitej zawartości C, H, N i S w stałych paliwach wtórnych (SRF), aparatami mikro i makro. Zastąpiła PN-EN 1540…
🔥 Ciepło spalania i wartość opałowa paliw stałych — PN-G-04513:1981 (norma WYCOFANA, nadal wymieniona w rozporządzeniu)
Polska norma z 1981 roku o oznaczaniu ciepła spalania i obliczaniu wartości opałowej paliw stałych. PKN wycofał ją 17 grudnia 2012 r., ale r…
🔥 Wilgoć w próbce do analizy ogólnej biopaliw stałych — PN-EN ISO 18134-3
Oznaczanie wilgoci w próbce do analizy ogólnej biopaliw stałych przez suszenie próbki w suszarce. Karta każe oznaczać ją zawsze jednocześnie…
♻️ Zawartość popiołu w stałych paliwach wtórnych (SRF) — PN-EN ISO 21656
Metody oznaczania zawartości popiołu wszystkich stałych paliw wtórnych; norma zastąpiła PN-EN 15403:2011. W zakresach akredytacji 20 laborat…
♻️ Ciepło spalania i wartość opałowa stałych paliw wtórnych (SRF) — PN-EN ISO 21654
Oznaczanie ciepła spalania w stałej objętości i w 25 °C w kalorymetrze ze zbiornikiem spalania kalibrowanym certyfikowanym kwasem benzoesowy…
🔥 Części lotne w węglu kamiennym i koksie — metoda wagowa, ogrzewanie bez dostępu powietrza w 900 °C przez 7 min; ISO 562:2024 (polska PN-ISO 562:2000 wycofana 14-12-2010)
Oznaczanie części lotnych w węglu kamiennym i w koksie według normy międzynarodowej: próbkę ogrzewa się bez dostępu powietrza w 900 °C przez…
🔥 Chlor w węglu kamiennym, węglu brunatnym i koksie — spalanie z mieszaniną Eschki, oznaczenie metodą Volharda, Mohra albo miareczkowaniem potencjometrycznym z elektrodą jonoselektywną; PN-ISO 587:2000
Oznaczanie zawartości chloru w węglu kamiennym, węglu brunatnym i koksie: próbkę spala się z mieszaniną Eschki, a chlor oznacza metodą Volha…
🔥 Wilgoć całkowita koksu — ogrzewanie w powietrzu w 120–200 °C do stałej masy, metoda wagowa; PN-ISO 579:2002 (ISO 579:1999), aktualne ISO 579:2013
Oznaczanie wilgoci całkowitej w koksie z węgla kamiennego: według karty PKN określoną masę koksu ogrzewa się w powietrzu w temperaturze od 1…
⛽ Ciepło spalania, wartość opałowa, gęstość, gęstość względna i liczby Wobbego gazu ziemnego i innych paliw gazowych — obliczanie ze składu w ułamkach molowych; PN-EN ISO 6976:2016-11
Norma obliczeniowa: ciepło spalania, wartość opałową, gęstość, gęstość względną oraz górną i dolną liczbę Wobbego gazu ziemnego, jego substy…
⛽ Ręczne pobieranie próbek ropy naftowej i paliw ciekłych ze zbiorników, cystern, beczek i rurociągów — próbki punktowe z poziomów, próbki przelotowe i z całej wysokości; PN-EN ISO 3170
Ręczne pobieranie próbek ciekłych i półciekłych węglowodorów — ropy naftowej, paliw i produktów pośrednich — ze zbiorników, cystern kolejowy…
🔥 Wilgoć w próbce analitycznej koksu — metoda wagowa, suszenie 1 g w powietrzu w 120–200 °C do stałej masy; PN-ISO 687
Wilgoć w próbce analitycznej koksu (koks wielkopiecowy, odlewniczy i inne produkty wysokotemperaturowego odgazowania) oznacza się wagowo: 1 …
⛽ Gęstość w 15 °C i prężność par gazów skroplonych LPG obliczane ze składu molowego (chromatografia gazowa według ISO 7941) i czynników składników; PN-EN ISO 8973
Gęstość ciekłego LPG w 15 °C i jego prężność par w 37,8, 40, 50 albo 70 °C oblicza się — nie mierzy — ze składu molowego oznaczonego chromat…
♻️ Wilgoć całkowita stałych paliw wtórnych (SRF) — suszenie całej próbki w 105 °C do stałej masy z poprawką na wypór, CEN/TS 15414-1
Metoda referencyjna oznaczania wilgoci całkowitej stałych paliw wtórnych: całą próbkę (co najmniej 300 g) suszy się w powietrzu w (105 ± 2) …
♻️ Zawartość biomasy (frakcji biodegradowalnej) w stałych paliwach wtórnych — metoda 14C, selektywne rozpuszczanie i sortowanie ręczne, PN-EN ISO 21644
Trzy metody oznaczania zawartości biomasy w stałych paliwach wtórnych: metoda zawartości 14C, selektywne rozpuszczanie i sortowanie ręczne (…
🔥 Ciepło spalania paliw ciekłych w bombie kalorymetrycznej i wartość opałowa obliczana ze wzorów empirycznych — oleje opałowe, mazut, oleje napędowe, paliwa lotnicze, PN-C-04062
Oznaczanie ciepła spalania paliw ciekłych w bombie kalorymetrycznej i obliczanie z niego wartości opałowej za pomocą wzorów empirycznych — w…
🔥 Zawartość popiołu w węglu kamiennym, brunatnym i koksie — spopielanie i ważenie; po zmianie Az1:2002 bez powolnego spopielania, PN-G-04512
Oznaczanie zawartości popiołu w paliwach stałych metodą wagową: według karty wydania 1980 norma podawała sposób wykonania dla powolnego i sz…
🧪 Węgiel całkowity, wodór i azot w węglu kamiennym, brunatnym i koksie — jednoczesne spalanie w tlenie i instrumentalna analiza gazów (CO2, H2O, N2), ISO 29541
Oznaczanie węgla całkowitego, wodoru i azotu w węglu i koksie w jednej procedurze instrumentalnej: próbkę spala się w tlenie w wysokiej temp…
⛽ Nawrót sprężysty lepiszczy asfaltowych w duktylometrze w temperaturze badania (zwykle 25 °C albo 10 °C) — rozciągnięcie próbki w nitkę na 200 mm, przecięcie na dwie połówki i pomiar odległości między ich końcami po 30 min, wynik w procentach, PN-EN 13398
Oznaczanie nawrotu sprężystego lepiszczy asfaltowych w duktylometrze: próbkę rozciąga się w nitkę, przecina w połowie, a nawrót to wyrażona …
🔥 Pobieranie i przygotowanie próbek węgla kamiennego i brunatnego — PN-G-04502
Pobieranie próbek pierwotnych z partii węgla kamiennego i brunatnego (przenośniki, wagony, samochody, statki, zwały), łączenie ich w próbkę …
🔥 Wilgoć całkowita biopaliw stałych — metoda uproszczona, suszenie w 105 °C — PN-EN ISO 18134-2
Zawartość wilgoci w biopaliwach stałych w stanie roboczym — suszenie próbki w 105 °C do stałej masy i obliczenie ubytku masy, podawane zawsz…
🔥 Siarka, chlor, fluor i brom w stałych paliwach wtórnych (SRF) — spalanie w bombie tlenowej — PN-EN 15408
Siarka, chlor, fluor i brom w stałych paliwach wtórnych (SRF): spalenie próbki w bombie z tlenem pod ciśnieniem, pochłonięcie siarczanów i h…
⛽ Zawartość części lotnych w stałym paliwie wtórnym (SRF) — ubytek masy próbki analitycznej ogrzewanej bez dostępu powietrza w (900 ± 10) °C przez 7 min w tyglu z pokrywką, pomniejszony o ubytek wilgoci oznaczonej według ISO 21660-3; piec elektryczny osiągający temperaturę w 4 min po wstawieniu zimnego stojaka, tygiel kwarcowy lub porcelanowy 10–14 g, metoda wagowa, PN-EN ISO 22167
Oznaczanie części lotnych w stałych paliwach wtórnych (SRF) — paliwach wytwarzanych z odpadów innych niż niebezpieczne. Próbkę analityczną w…
🔥 Pobieranie próbek biopaliw stałych (trociny, pelety, zrębki, łupiny, słoma w belach, duże kawałki, odpady roślinne i włókniste, biomasa poddana obróbce termicznej i zagęszczona, drewno okrągłe) z miejsca wzrostu, zakładu, dostaw i zapasów — plan pobierania (pełny i skrócony), świadectwo pobierania, podział partii na podpartie (ręcznie do 2500 t), oględziny, minimalna liczba przyrostów nmin = 4Vi/(NSL·PL² − 4VPT) (co najmniej 10, jeśli nie uzgodniono inaczej), metody ręczne i mechaniczne, PN-EN ISO 18135
Pobieranie próbek biopaliw stałych tak, by każda cząstka partii miała tę samą szansę trafić do próbki: norma każe sporządzić plan pobierania…
⛽ Oznaczanie stabilności oksydacyjnej estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME, biodiesel) testem przyspieszonego utleniania — przez próbkę w 110 °C płynie oczyszczone powietrze 10 l/h, lotne kwasy utleniania pochłania woda, a koniec okresu indukcji wyznacza gwałtowny wzrost jej przewodności (do 48 h), PN-EN 14112
Stabilność oksydacyjna FAME to okres indukcji w godzinach: przez próbkę ogrzaną do 110 °C przepuszcza się oczyszczone, osuszone powietrze (1…
⛽ Sprawdzanie obecności wolnej wody w skroplonym gazie węglowodorowym (LPG) metodą wizualną — próbkę przenosi się z cylindra próbkowego do przezroczystego cylindra ciśnieniowego 250 ml napełnionego do około połowy, chłodzi w zamrażarce co najmniej 1 h poniżej 0 °C i ogląda, czy na dnie są grudki lodu; wynik „spełnia” (brak lodu) albo „nie spełnia” (lód), PN-EN 15469
Wolną wodę w LPG wykrywa się przez zamrożenie: próbkę z cylindra próbkowego przenosi się do przezroczystego cylindra ciśnieniowego o pojemno…
⛽ Oznaczanie liczby jodowej estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME, biodiesel) metodą miareczkową — próbkę 0,13–0,15 g rozpuszcza się w mieszaninie cykloheksanu i kwasu octowego, dodaje 25 ml odczynnika Wijsa, po 1 h w ciemności dodaje jodek potasu i wodę i odmiareczkowuje wydzielony jod tiosiarczanem sodu 0,1 mol/l wobec próby ślepej; wynik w g jodu/100 g, PN-EN 14111
Liczba jodowa FAME to masa jodu pochłonięta przez próbkę, w gramach na 100 g: 0,13–0,15 g próbki rozpuszcza się w 20 ml mieszaniny cykloheks…
⛽ Oznaczanie poszczególnych tlenowych związków organicznych (alkohole C1–C5, etery MTBE, ETBE, TAME, ETAE, ketony) w zakresie 0,17–15 % (m/m) i całkowitej zawartości organicznie związanego tlenu do 3,7 % (m/m) w benzynie bezołowiowej o końcu destylacji nie wyższym niż 220 °C — pierwsza kolumna kapilarna wydziela związki tlenowe, druga je rozdziela, detekcja płomieniowo-jonizacyjna (FID), kalibracja ze wzorcem wewnętrznym, wynik w % (m/m) lub % (V/V), PN-EN 13132
Związki tlenowe wydziela się z benzyny na pierwszej kolumnie kapilarnej, a na drugiej rozdziela i oznacza każdy osobno detektorem płomieniow…
🔥 Oznaczanie wytrzymałości mechanicznej peletów z biopaliw stałych — porcję (500 ± 10) g peletów po usunięciu cząstek mniejszych niż 3,15 mm obraca się w pyłoszczelnej skrzyni ze stali nierdzewnej z przegrodą (300 × 300 × 125 mm) przez 500 obrotów z prędkością (50 ± 2) obr./min, przesiewa przez sito z okrągłymi otworami 3,15 mm i waży, co zostało na sicie; wynik w procentach masy, dwie porcje, PN-EN ISO 17831-1
Wytrzymałość mechaniczna mówi, jak pelety opierają się uderzeniom i ścieraniu przy przeładunku i transporcie. Porcję peletów, z której wcześ…
⛽ Oznaczanie wolnego i ogólnego glicerolu oraz mono-, di- i triacylogliceroli w estrach metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) — 80–125 mg próbki z czterema wzorcami wewnętrznymi (1,2,4-butanotriol, mono-, di- i trinonadekanian glicerolu) sililuje się MSTFA w pirydynie, rozcieńcza n-heptanem i analizuje GC-FID na kolumnie 15 m programowanej do 370 °C; granica oznaczalności 0,001 % (m/m) dla wolnego glicerolu i 0,10 % (m/m) dla acylogliceroli; glicerol ogólny z obliczeń, PN-EN 14105
Pozostałości glicerolu i glicerydów w biodieslu (FAME) oznacza się chromatografią gazową po przeprowadzeniu w pochodne sililowe. Do 80–125 m…
🔥 Oznaczanie liczby kwasowej jasnych estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) metodą miareczkową — około 20 g próbki (± 0,001 g) rozpuszcza się w 100 ml zobojętnionej mieszaniny etanolu i eteru dietylowego (1 + 1) i miareczkuje etanolowym KOH 0,1 mol/l wobec fenoloftaleiny do zabarwienia utrzymującego się co najmniej 15 s; zakres 0,10–1,00 mg KOH/g, wynik do dwóch miejsc po przecinku, powtarzalność 0,02 i odtwarzalność 0,06 mg KOH/g, PN-EN 14104
Liczbę kwasową estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME, biodiesel) oznacza się miareczkowo: około 20 g próbki rozpuszcza się w 100 ml zo…
⛽ Oznaczanie odporności asfaltów i lepiszczy asfaltowych na starzenie pod wpływem ciepła i powietrza metodą RTFOT (Rolling Thin Film Oven Test) — lepiszcze w szklanych naczyniach na obracającej się karuzeli (15 obr./min) w suszarce z wentylatorem, z nadmuchem suchego powietrza 4,0 l/min do każdego naczynia, w temperaturze odniesienia 163 °C przez 75 min; ocena przez zmianę masy lub zmianę właściwości (penetracja, temperatura mięknienia, lepkość) przed i po kondycjonowaniu, PN-EN 12607-1
Metoda RTFOT symuluje twardnienie, jakiemu ulega większość lepiszczy asfaltowych podczas mieszania w otaczarce: cienka, ruchoma warstwa asfa…
⛽ Oznaczanie zawartości wody w etanolu jako komponencie benzyny silnikowej metodą kulometrycznego miareczkowania Karla Fischera — ważoną porcję 1–2 ml wstrzykuje się strzykawką pod powierzchnię anolitu w naczyniu titratora, w którym jod generuje się kulometrycznie na anodzie; ilość wody wynika z ładunku (prawo Faradaya); zakres (0,039–0,500) % (m/m), wynik z dokładnością 0,001 % (m/m), PN-EN 15489
Etanol dodawany do benzyny silnikowej musi mieć kontrolowaną zawartość wody. Norma oznacza ją bezpośrednio kulometrycznym miareczkowaniem Ka…
🔥 Oznaczanie zawartości metanolu w estrach metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) do oleju napędowego i opałowego metodą chromatografii gazowej z analizą fazy nadpowierzchniowej i detektorem płomieniowo-jonizacyjnym (HS-GC-FID) — próbka ogrzewana w hermetycznej fiolce w 80 °C do równowagi, nastrzyk części fazy gazowej, kalibracja wewnętrzna z 2-propanolem (procedura A) albo zewnętrzna (procedura B) na trzech roztworach metanolu w referencyjnym FAME, wymagana rozdzielczość metanol/2-propanol co najmniej 1,5, zakres 0,01–0,5 % (m/m), PN-EN 14110
Metanol, który zostaje w biodieslu po transestryfikacji, oznacza się bez rozpuszczania próbki: FAME ogrzewa się w zamkniętej fiolce w 80 °C,…
🔥 Oznaczanie zawartości siarki w ciekłych, jednorodnych paliwach do pojazdów samochodowych (olej napędowy z FAME do ok. 30 %, benzyna z etanolem do ok. 10 %, HVO i GTL) metodą rentgenowskiej spektrometrii fluorescencyjnej z dyspersją fali (WDXRF) — pomiar szybkości zliczeń linii S K-L2,3 i tła, krzywa wzorcowa x = a + b R0 + c R0² z roztworów siarczku lub disiarczku dibutylu w oleju białym (dla czystego FAME — w oleinianie metylu), zakresy 5–60 i 60–500 mg/kg, wzbudzenie polichromatyczne lub monochromatyczne, PN-EN ISO 20884
Siarkę w benzynie, oleju napędowym i paliwach syntetycznych oznacza się bez spalania próbki: ciecz w kuwecie z folią poliestrową naświetla s…
🍎 Chemia żywności
🥩 Białko — metoda Kjeldahla
Klasyczna metoda oznaczania białka ogólnego w żywności na podstawie zawartości azotu (N × współczynnik przeliczeniowy). Referencyjna metoda …
🧈 Tłuszcz — ekstrakcja Soxhleta
Oznaczanie tłuszczu surowego metodą wielokrotnej ekstrakcji rozpuszczalnikiem organicznym (eter naftowy) w aparacie Soxhleta. Klasyczna meto…
🔥 Popiół całkowity w żywności
Oznaczanie zawartości popiołu (substancji mineralnych) w żywności metodą spalania w piecu muflowym w temperaturze 550°C. Miara zawartości mi…
💧 Wilgotność żywności (suszenie)
Oznaczanie zawartości wilgoci w żywności metodą suszenia w suszarce laboratoryjnej w temperaturze 103 ± 2°C do stałej masy. Podstawowy param…
🧂 Sól (NaCl) w żywności
Oznaczanie zawartości chlorku sodu (NaCl) w żywności metodą miareczkowania argentometrycznego (Mohra lub Volharda). Kluczowy parametr jakośc…
🌡️ Aktywność wody (aw)
Pomiar aktywności wody (aw) w żywności — stosunek prężności pary wodnej nad próbką do prężności pary nad czystą wodą. Parametr krytyczny dla…
🍎 Pestycydy multi-residue (QuEChERS)
Wielopozycyjna analiza pozostałości pestycydów w żywności metodą QuEChERS (ekstrakcja acetonitrylem + dSPE) z detekcją GC-MS/MS i LC-MS/MS. …
⚗️ Metale ciężkie w żywności (ICP-MS)
Oznaczanie metali ciężkich (Pb, Cd, Hg, As) i pierwiastków śladowych w żywności metodą mineralizacji mikrofalowej + ICP-MS. Czułość na pozio…
🍄 Mikotoksyny — aflatoksyny, ochratoksyna A
Oznaczanie mikotoksyn (aflatoksyn B1, B2, G1, G2 i ochratoksyny A) w żywności metodą oczyszczania na kolumnach immunopowinowactwa (IAC) z de…
🐟 Histamina w rybach (HPLC)
Oznaczanie histaminy w rybach i przetworach rybnych metodą HPLC z derywatyzacją chlorkiem dansylu i detekcją UV. Obowiązkowe badanie ryb z r…
🍎 Witamina C — HPLC
Oznaczanie kwasu askorbinowego (witaminy C) w żywności metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją UV. Kluczowy paramet…
🍎 Profil cukrów — HPLC
Oznaczanie glukozy, fruktozy, sacharozy i sorbitolu w żywności metodą HPLC z detektorem refraktometrycznym (RID). Podstawowe badanie składu …
🍎 Konserwanty (sorbiniany, benzoesany) — HPLC
Oznaczanie kwasu sorbowego i benzoesowego (konserwantów E200, E210) w żywności metodą HPLC-UV. Kontrola dozwolonych dodatków do żywności.
🍎 Błonnik pokarmowy — enzymatyczno-grawimetryczny
Oznaczanie błonnika pokarmowego całkowitego, rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego metodą enzymatyczno-grawimetryczną (AOAC 991.43). Parametr…
🍎 Azotyny i azotany w mięsie
Oznaczanie azotynów (NO₂⁻) i azotanów (NO₃⁻) w mięsie i przetworach mięsnych. Kontrola stosowania soli peklujących (E249–E252) w przemyśle m…
🍎 Kwasowość tłuszczów (liczba kwasowa)
Oznaczanie liczby kwasowej i kwasowości tłuszczów i olejów jadalnych metodą miareczkowania alkalimetrycznego. Wskaźnik jakości i świeżości t…
🎨 Barwniki syntetyczne w żywności (HPLC)
Identyfikacja i oznaczanie ilościowe syntetycznych barwników spożywczych (tartrazyna, żółcień pomarańczowa, azorubina, czerwień Allura i in.…
🥜 Alergeny pokarmowe (ELISA)
Ilościowe oznaczanie alergenów pokarmowych (gluten, mleko, jajo, orzeszki ziemne, soja i in.) w żywności metodą immunoenzymatyczną ELISA z u…
🍎 Tłuszcz wolny w mięsie i przetworach mięsnych — ekstrakcja rozpuszczalnikiem (Soxhlet)
Wysuszona odważka 5–8 g mięsa jest ekstrahowana n-heksanem lub eterem naftowym (co najmniej 6 h w aparacie Soxhleta); po odparowaniu rozpusz…
🍎 Hydroksyprolina (kolagen) w mięsie — hydroliza w kwasie siarkowym, utlenianie chloraminą T, fotometria 558 nm
Ok. 4 g próbki hydrolizuje się 16 h w 105 °C w kwasie siarkowym 3 mol/l; po sączeniu i rozcieńczeniu hydroksyprolinę utlenia się chloraminą …
🍎 Liczba nadtlenkowa olejów i tłuszczów — jodometria z wizualnym punktem końcowym
Próbkę rozpuszcza się w mieszaninie izooktanu i lodowatego kwasu octowego, dodaje jodek potasu, a jod wydzielony przez nadtlenki miareczkuje…
🍎 Liczba jodowa olejów i tłuszczów — odczynnik Wijsa, miareczkowanie tiosiarczanem
Odważkę tłuszczu (od 0,13 do 10 g zależnie od spodziewanej liczby jodowej) rozpuszcza się w cykloheksanie z kwasem octowym, dodaje 25 ml odc…
🍎 Liczba anizydynowa olejów i tłuszczów — reakcja z p-anizydyną, spektrometria 350 nm
Roztwór tłuszczu w izooktanie (0,4–4,0 g w 25 ml) reaguje z roztworem p-anizydyny w lodowatym kwasie octowym 10 min w ciemności; przyrost ab…
🍎 Punkt zamarzania mleka — krioskop termistorowy (wykrywanie dolewania wody)
Porcję 2,5 ml mleka przechładza się w krioskopie termistorowym, inicjuje zamarzanie i odczytuje najwyższą temperaturę plateau krzywej zamarz…
🍎 Gęstość ziarna zbóż w stanie zsypnym (masa hektolitra) — metoda rutynowa, gęstościomierz 1 l
Masę hektolitra wyznacza się z masy ziarna wypełniającego pojemnik pomiarowy (np. 1 l) w ustalonych warunkach napełniania, przyrządem ręczny…
🍎 Liczba opadania (aktywność alfa-amylazy) w pszenicy, życie i mąkach — metoda Hagberga-Pertena
Zawiesinę 7 g mąki (przy wilgotności 15 %) w 25 ml wody kleikuje się w probówce wiskozymetrycznej we wrzącej łaźni, mieszając 60 s mieszadłe…
🍎 Skład kwasów tłuszczowych olejów i tłuszczów — estry metylowe (FAME), chromatografia gazowa GC-FID
Kwasy tłuszczowe (wolne i związane w acyloglicerolach) przeprowadza się w estry metylowe (wg ISO 12966-2 lub -3), rozdziela na kolumnie kapi…
🍎 Azotany(V) i azotany(III) w mleku w proszku, serach i kazeinach — redukcja kadmem, spektrometria 538 nm
Próbkę dysperguje się w ciepłej wodzie, strąca tłuszcz i białka (siarczan cynku, heksacyjanożelazian) i sączy; w części przesączu azotany re…
🍎 Azotany i azotyny w produktach mięsnych — redukcja reduktazą azotanową, reakcja Griessa, spektrometria 540 nm
Wodny ekstrakt 10 g zhomogenizowanej próbki (pH 8,0–8,5, 15 min we wrzącej łaźni, klarowanie odczynnikami Carreza) reaguje z sulfanilamidem …
🍎 Azot ogólny i białko w produktach rolno-żywnościowych — metoda Kjeldahla (mineralizacja, destylacja, miareczkowanie)
Próbkę mineralizuje się w stężonym kwasie siarkowym z katalizatorem (selen, miedź) i siarczanem potasu, amoniak oddestylowuje po alkalizacji…
🍎 Migracja globalna z tworzyw sztucznych do wodnych płynów modelowych — zanurzenie całkowite, metoda wagowa
Próbki o powierzchni ok. 1 dm² zanurza się w płynie modelowym (woda, 3 % kwas octowy, 10 % etanol) w wybranych warunkach czasu i temperatury…
🍎 Ołów i kadm uwalniane z naczyń ceramicznych — ekstrakcja 4 % kwasem octowym przez 24 h, płomieniowa AAS
Co najmniej cztery jednakowe wyroby napełnia się 4 % kwasem octowym (płyn modelowy) na 24 h, a ołów i kadm w ekstrakcie oznacza techniką pło…
🍎 Trwałość konserw mięsnych — próba termostatowa (inkubacja 37 °C lub 55 °C, ocena bombażu)
Konserwy inkubuje się w cieplarce w 37 ± 1 °C (7 dób do 1 kg, 10 dób powyżej 1 kg; pasteryzowane 3 doby) lub 55 ± 1 °C (5 dób, eksport do kr…
🍎 Analiza mleka i płynnych przetworów mlecznych spektrometrią w średniej podczerwieni (MIR/FTIR)
Próbkę mleka po wstępnej obróbce i homogenizacji przepuszcza się przez kuwetę przepływową spektrometru, który mierzy absorpcję promieniowani…
🍎 Ekstrakt ogólny (suche pozostałości rozpuszczalne) w przetworach owocowych i warzywnych — refraktometria
Mierzy się współczynnik załamania światła soku i odczytuje na skali cukrowej refraktometru procent masowy sacharozy — to właśnie jest zawart…
🍎 Fosfor ogólny i fosfor DODANY w mięsie i przetworach mięsnych (norma wycofana, bez następcy)
Oznaczanie fosforu ogólnego w mięsie i przetworach mięsnych (w tym drobiowych) oraz OBLICZANIE fosforu dodanego. Norma wycofana 07-07-2015 b…
🥟 Badania chemiczne wyrobów garmażeryjnych wg PN-A-82100 — norma wycofana, wciąż w zakresach
Jedna norma z 1985 roku zawiera KILKANAŚCIE osobnych metod chemicznych — od zawartości wody po liczbę nadtlenkową — i dlatego laboratoria po…
🍎 Pieczywo — ocena organoleptyczna i badania fizykochemiczne, PN-A-74108
Krajowa norma metod badań pieczywa: ocena organoleptyczna z punktowym wartościowaniem jakości oraz oznaczanie objętości, wilgotności, kwasow…
🍎 Sól kuchenna (chlorek sodu) w mięsie i przetworach mięsnych — PN-A-82112
Krajowa norma oznaczania zawartości soli kuchennej w mięsie i przetworach mięsnych. Zmiana Az1:2002 wykreśliła z niej tekst o metodzie Volha…
🍎 Konserwy rybne — trwałość, szczelność, udział warstwy wodnej i ocena organoleptyczna, PN-A-86732
Krajowa norma badania jakości konserw rybnych: wykaz 22 metod, z których 13 opisano szczegółowo, podział na badania pełne, niepełne i specja…
🍎 Dwutlenek siarki w przetworach owocowych i warzywnych — metoda jodometryczna (rutynowa) i destylacyjna (odwoławcza), PN-A-75101-23
Oznaczanie dwutlenku siarki w przetworach owocowych i warzywnych dwiema metodami z karty PKN: jodometryczną (rutynową — bezpośrednie miarecz…
🍎 Napoje bezalkoholowe — pobieranie próbek i badania: organoleptyka, ekstrakt, kwasowość, CO₂, alkohol, bakterie, PN-A-79033
Norma zbiorcza dla napojów bezalkoholowych: według karty PKN pobieranie próbek, 3 rodzaje badań organoleptycznych, 17 fizykochemicznych i 5 …
🍎 Azotany i azotyny w owocach, warzywach i ich przetworach — metoda spektrofotometryczna, PN-A-75112
Oznaczanie azotanów i azotynów w owocach, warzywach i ich przetworach, w tym w żywności dla dzieci. Norma wycofana 26-10-2012 bez wskazania …
🍎 Przygotowanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) z olejów i tłuszczów — cztery metody: szybka transmetylacja KOH w metanolu (5.2), ogólna zasadowo-kwaśna (5.3), BF3 (5.4) i transmetylacja katalizowana kwasem (5.5), PN-EN ISO 12966-2
Metody przekształcania kwasów tłuszczowych z olejów i tłuszczów roślinnych i zwierzęcych, kwasów tłuszczowych i mydeł w estry metylowe (FAME…
🍎 Soki owocowe i warzywne — zawartość substancji rozpuszczalnych (ekstraktu ogólnego) z pomiaru współczynnika załamania światła, odczyt w procentach masowych sacharozy (°Brix), korekta na kwasowość soków cytrusowych i poprawki temperaturowe, PN-EN 12143 (norma wycofana)
Oznaczanie zawartości substancji rozpuszczalnych w sokach owocowych i warzywnych przez pomiar współczynnika załamania światła i odczyt w pro…
🍎 Skład kwasów tłuszczowych olejów i tłuszczów (w tym kwas erukowy, izomery trans, kwasy omega-3) — rozdzielanie estrów metylowych (FAME) na polarnej kolumnie kapilarnej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym, obliczenie z udziału powierzchni, z czynnikami korekcyjnymi albo z wzorcem wewnętrznym, PN-EN ISO 12966-4
Oznaczanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME), otrzymanych z tłuszczu według PN-EN ISO 12966-2 albo 12966-3, techniką kapilarnej c…
🍽️ Ołów i kadm uwalniane ze szkła, szkła ceramicznego i emalii (kontakt z żywnością) — PN-EN 1388-2
Metoda odniesienia oznaczania ołowiu i kadmu uwalnianych z powierzchni krzemianowych ze szkła, szkła ceramicznego i emalii przeznaczonych do…
🧂 Oznaczanie zawartości chlorków (jako chlorek sodu) w mięsie i przetworach mięsnych, w tym drobiowych, przy zawartości NaCl co najmniej 0,25 % (m/m) — dyspersja ok. 50 g próbki w 450 g wody, zakwaszenie 50 ml zawiesiny kwasem azotowym i miareczkowanie potencjometryczne roztworem azotanu srebra 0,0856 mol/l z elektrodą srebrną do punktu przegięcia krzywej, wynik z dokładnością 0,1 % (m/m), PN-ISO 1841-2
Zawartość chlorków w mięsie i przetworach mięsnych (także drobiowych) wyrażona jako chlorek sodu: ok. 50 g próbki miesza się z 450 g wody, 5…
🍎 Oznaczanie kwasowości miareczkowej soków owocowych i warzywnych — 25 ml próbki miareczkuje się potencjometrycznie roztworem wodorotlenku sodu 0,25 mol/l do pH 8,1; wynik w milimolach H+ na litr (przy 25 ml i 0,25 mol/l równy objętości titranta razy 10) albo, po pomnożeniu przez współczynnik, jako kwas winowy, jabłkowy lub bezwodny kwas cytrynowy w g/l, PN-EN 12147
Kwasowość miareczkowa to łączna zawartość kwasów mineralnych i organicznych soku, oznaczona przez miareczkowanie. Do zlewki przenosi się pip…
🍎 Oznaczanie arsenu, kadmu, rtęci i ołowiu w żywności metodą ICP-MS — próbkę mineralizuje się ciśnieniowo według EN 13805, roztwór rozcieńcza, dodaje wzorce wewnętrzne (rod, lutet) i złoto stabilizujące rtęć, a pierwiastki mierzy na wybranych izotopach z korekcją interferencji izobarycznych i wieloatomowych; kalibracja co najmniej trzema roztworami w tym samym stężeniu kwasu azotowego, PN-EN 15763
Arsen, kadm, rtęć i ołów w żywności oznacza się spektrometrią mas z plazmą wzbudzoną indukcyjnie. Próbkę mineralizuje się ciśnieniowo według…
🍎 Oznaczanie ołowiu, kadmu, cynku, miedzi, żelaza i chromu w żywności metodą AAS po suchej mineralizacji — 10–20 g próbki spopiela się w tyglu platynowym lub kwarcowym przy wzroście temperatury najwyżej 50 °C na godzinę do 450 °C, popiół zwilża wodą i dopala do białego lub szarego, roztwarza kwasem solnym 6 mol/l, odparowuje i rozpuszcza w kwasie azotowym 0,1 mol/l; cynk, miedź i żelazo zwykle płomieniowo, ołów, kadm i chrom zwykle w kuwecie grafitowej metodą dodatków, PN-EN 14082 (wycofana)
Metale w żywności oznacza się tu po spopieleniu próbki na sucho. 10–20 g próbki ogrzewa się w tyglu od temperatury nie wyższej niż 100 °C do…
🍎 Oznaczanie azotanów i azotynów w produktach mięsnych chromatografią jonowymienną — 10 g próbki homogenizuje się z 50 ml wody o temperaturze 50–60 °C, dodaje 50 ml acetonitrylu, uzupełnia do 200 ml i sączy przez sączek fałdowany i membranę 0,45 µm; ekstrakt rozdziela się na anionicie z fazą ruchomą boranowo-glukonianową z acetonitrylem (pH 6,5) i mierzy przy 205 nm; walidacja: azotany 50–300 mg/kg, azotyny ok. 40 mg/kg, PN-EN 12014-4
Azotany i azotyny w wędlinach i innych produktach mięsnych oznacza się chromatografią jonowymienną z detektorem UV. 10 g zhomogenizowanej pr…
🍎 Oznaczanie zawartości azotu metodą Kjeldahla i obliczanie białka ogólnego w paszach — 0,3–1,0 g próbki mineralizuje się w probówce w bloku nagrzanym do 420 °C z 12 ml kwasu siarkowego i dwiema tabletkami katalizatora (siarczan potasu i siarczan miedzi), amoniak po dodaniu wodorotlenku sodu oddestylowuje się z parą wodną do kwasu borowego i miareczkuje kwasem solnym 0,1 mol/l do pierwszego różowego zabarwienia lub do pH 4,6; białko ogólne = azot × 6,25; zawartość azotu powyżej 0,5 %, PN-EN ISO 5983-2
Azot w paszach oznacza się półmikrometodą Kjeldahla: próbkę (ok. 1,0 g przy 3–30 % białka, 0,5 g przy 30–80 %, 0,3 g powyżej 80 %, nie więce…
🍎 Oznaczanie ołowiu, kadmu, cynku, miedzi i żelaza w żywności metodą AAS po mineralizacji mikrofalowej — porcja odpowiadająca 0,2–0,5 g suchej masy, zwykle 5 ml kwasu azotowego (co najmniej 65 %) i 2 ml nadtlenku wodoru 30 % w zamkniętym naczyniu (ok. 100 ml, co najmniej 1,4 MPa), program mocy według producenta pieca, roztwór uzupełniony do co najmniej 25 ml; Pb i Cd w piecu grafitowym z platformą (283,3 nm i 228,8 nm), Zn, Cu i Fe w płomieniu powietrze–acetylen (213,9 nm, 324,7 nm, 248,3 nm), z korekcją tła i zwykle metodą dodatków wzorca; metoda nie dla olejów, tłuszczów i produktów bardzo tłustych, PN-EN 14084
Ołów, kadm, cynk, miedź i żelazo w żywności oznacza się po mineralizacji w zamkniętych naczyniach w piecu mikrofalowym: porcję odpowiadającą…
🍎 Oznaczanie formaldehydu i heksametylenotetraminy (HMTA) w płynach modelowych żywności (woda, 3 % kwas octowy, 15 % etanol, rektyfikowana oliwa) — HMTA rozkłada się w kwasie na gorąco do formaldehydu, który reaguje z kwasem chromotropowym w obecności kwasu siarkowego (pomiar 574 nm, kuweta 10 mm, wzorzec zewnętrzny); potwierdzenie reakcją z pentano-2,4-dionem i octanem amonu (410 nm); około (3,0–30) mg formaldehydu/kg płynu, CEN/TS 13130-23
Formaldehyd i heksametylenotetramina (HMTA) to monomery używane do produkcji niektórych tworzyw sztucznych do kontaktu z żywnością; ich pozo…
🍎 Przewodnik doboru warunków i metod badania migracji globalnej z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością — rodzaje badań (migracyjne z płynami modelowymi, substytucyjne z izooktanem, 95 % etanolem i zmodyfikowanym tlenkiem polifenylenu, alternatywne z mediami lotnymi, ekstrakcyjne), płyny modelowe A–D, wybór płynu według rodzaju żywności (tablice 1 i 2) i współczynniki redukcji 2–5 dla żywności tłustej, PN-EN 1186-1
Migracja globalna to masa materiału przechodząca z tworzywa sztucznego do płynu modelowego żywności lub medium badawczego. Część 1 normy EN …
🍎 Oznaczanie siarczynów w żywności w przeliczeniu na dwutlenek siarki zoptymalizowaną metodą Monier-Williamsa — porcję badaną (50 g albo ilość zawierającą 500–1500 µg SO2) w mieszaninie etanol–woda ogrzewa się z wrzącym kwasem solnym 4 mol/l przez 105 min, azot (200 ml/min) przenosi dwutlenek siarki przez chłodnicę do 3 % nadtlenku wodoru, a powstały kwas siarkowy miareczkuje się roztworem wodorotlenku sodu 0,010 mol/l wobec czerwieni metylowej; żywność z co najmniej 10 mg/kg siarczynów, PN-EN 1988-1
Siarczyny są w żywności konserwantem, a ich użycie wiele krajów ogranicza przepisami. Zoptymalizowana metoda Monier-Williamsa oznacza siarcz…
🍎 Oznaczanie małych pozostałości fungicydów ditiokarbaminianowych i disiarczku tiuramu w żywności o niskiej zawartości tłuszczu jako sumy wyrażonej w disiarczku węgla — porcję badaną (do 200 g, żywność dla niemowląt 400 g) gotuje się 30 min z roztworem chlorku cyny(II) w kwasie solnym, uwolniony CS2 oczyszczony w płuczkach z wodorotlenkiem sodu i kwasem siarkowym pochłania się w metanolowym roztworze wodorotlenku potasu jako ksantogenian potasu i mierzy jego absorbancję przy 302 nm z korekcją przy 272 i 332 nm; krzywa kalibracyjna 1–40 µg CS2, PN-EN 12396-3
Fungicydy ditiokarbaminianowe i disiarczek tiuramu (np. mankozeb, maneb, propineb, tiuram, zineb) w określonych warunkach uwalniają disiarcz…
🍎 Oznaczanie fluorku w paszach elektrodą jonoselektywną po traktowaniu kwasem solnym — 0,5 g zmielonej próbki miesza się 20 min z 20 ml HCl 1 mol/l w temperaturze otoczenia, dodaje po 50 ml roztworów octanu sodu i cytrynianu sodu, ustawia pH 5,5 ± 0,1, uzupełnia do 200 ml w kolbie z tworzywa i po sączeniu lub wirowaniu mierzy potencjał elektrody fluorkowej; kalibracja 0,1–10 mg/l, dodatek wzorca od 40 mg/kg, interpolacja poniżej 40 mg/kg; zawartość fluorku odpowiada fluorowi z rozporządzenia (UE) nr 574/2011, PN-EN 16279
Fluor w paszach ma limity w przepisach UE, a zwierzęta przyswajają przede wszystkim fluorek z łatwo rozpuszczalnych związków. PN-EN 16279 ek…
🍎 Oznaczanie kadmu i ołowiu w paszach metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej z kuwetą grafitową (GF-AAS) po mineralizacji ciśnieniowej — ok. 0,5 g próbki mineralizuje się 3 ml kwasu azotowego (w mikrofalówce także z 0,5 ml nadtlenku wodoru) w naczyniu ciśnieniowym, roztwór rozcieńcza i mierzy przy 228,8 nm (Cd) i 283,3 nm (Pb) z korekcją tła i modyfikatorem palladowo-magnezowym względem kalibracji zewnętrznej dopasowanej do matrycy; ołów ekstrahowalny w minerałach i paszach z krzemianami warstwowymi — gotowanie 2 g z rozcieńczonym kwasem azotowym, PN-EN 15550
Kadm i ołów w paszach oznacza się od setnych części miligrama na kilogram. PN-EN 15550 rozkłada próbkę kwasem azotowym w naczyniu ciśnieniow…
🍎 Oznaczanie fosforu całkowitego w mięsie i przetworach mięsnych (także z drobiu) jako pięciotlenku fosforu — ok. 5 g próbki suszy się i spopiela według ISO 936, popiół rozpuszcza w 10 ml kwasu azotowego 1 + 2 na łaźni wodnej przez 30 min, roztwór uzupełnia do 100 ml i sączy, a 20 ml przesączu z 30 ml odczynnika wanadanowo-molibdenianowego mierzy po co najmniej 15 min przy 430 nm względem krzywej 10–60 µg P2O5/ml; wynik w % (m/m) z trzema miejscami po przecinku, PN-ISO 13730 (norma wycofana w PKN)
Fosfor całkowity w mięsie i przetworach mięsnych oznacza się jako pięciotlenek fosforu, a w części zakresów akredytacji oblicza się z niego …
🍎 Oznaczanie wapnia, sodu, fosforu, magnezu, potasu, siarki, żelaza, cynku, miedzi, manganu i kobaltu w paszach metodą atomowej spektrometrii emisyjnej z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-AES) po mineralizacji ciśnieniowej — ok. 0,5 g próbki rozkłada się 3 ml kwasu azotowego (w mikrofalówce także z 0,5 ml nadtlenku wodoru), roztwór rozcieńcza i mierzy emisję przy liniach z tabeli 1 z kalibracją zewnętrzną dopasowaną do matrycy albo dodatkiem wzorca; molibden, ołów, kadm i arsen tylko po walidacji wewnętrznej; granica oznaczalności zwykle 1 mg/kg, PN-EN 15621
Makroelementy i mikroelementy w paszach — od wapnia i fosforu po miedź, cynk i kobalt — oznacza się wspólnie jedną metodą wielopierwiastkową…
🍎 Oznaczanie srebra, arsenu, kadmu, kobaltu, chromu, miedzi, manganu, molibdenu, niklu, ołowiu, selenu, talu, uranu i cynku w żywności metodą ICP-MS — próbkę mineralizuje się ciśnieniowo kwasem azotowym według EN 13805 (żywność o małej zawartości wody po dodaniu wody), roztwór uzupełnia (np. do 20 ml) i zwykle rozcieńcza 10-krotnie, a pierwiastki mierzy spektrometrem mas z plazmą argonową, z wzorcem wewnętrznym (np. Rh, In, Lu), kalibracją w zakresie liniowym i eliminacją interferencji komorą kolizyjną lub reakcyjną, MS/MS albo wysoką rozdzielczością; wynik jako zawartość całkowita w mg/kg lub mg/l, PN-EN 17851
Ołów, kadm, arsen, nikiel i inne pierwiastki śladowe w żywności oznacza się na poziomie tysięcznych części miligrama na kilogram. PN-EN 1785…
🍎 Oznaczanie liczby nadtlenkowej olejów i tłuszczów roślinnych i zwierzęcych, kwasów tłuszczowych i ich mieszanin, margaryn i tłuszczów do smarowania z potencjometrycznym wyznaczeniem punktu końcowego — 5,0 g próbki (10,0 g przy liczbie ≤ 1) rozpuszcza się w 50 ml mieszaniny kwas octowy lodowaty–izooktan 60 : 40, dodaje 0,5 ml nasyconego jodku potasu, miesza dokładnie 60 s, dolewa 30–100 ml wody i miareczkuje wydzielony jod tiosiarczanem sodu 0,01 mol/l z platynową elektrodą zespoloną; wynik w miliekwiwalentach tlenu aktywnego na kilogram, zakres 0–30 meq/kg, PN-EN ISO 27107
Liczba nadtlenkowa mówi, ile w tłuszczu jest substancji utleniających jodek potasu, wyrażonych jako tlen aktywny. PN-EN ISO 27107 wyznacza j…
🍎 Oznaczanie czystości tłuszczu mlecznego (wykrywanie tłuszczów roślinnych i zwierzęcych, np. łoju wołowego i smalcu) przez analizę triglicerydów metodą chromatografii gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym — tłuszcz wydziela się z masła przez stopienie i sączenie przez siarczan sodu w 50 °C, z mleka na kolumnie z żelem krzemionkowym, metodą Röse–Gottlieba albo z sera według ISO 14156; roztwór 5 % (kolumna pakowana) albo ≤ 1 % (krótka kolumna kapilarna) rozdziela triglicerydy według liczby atomów węgla C24–C54, a z ich udziałów oblicza się wartości S porównywane z granicami dla czystego tłuszczu mlecznego; metoda odniesienia, PN-EN ISO 17678
Czystość tłuszczu mlecznego to brak tłuszczów roślinnych i zwierzęcych w tłuszczu, który ma być wyłącznie mlecznym — w maśle, śmietanie, mle…
🍎 Oznaczanie aflatoksyny M1 w mleku (także o obniżonej zawartości tłuszczu i odtłuszczonym) i mleku w proszku — próbkę przepuszcza się przez kolumnę z przeciwciałami przeciw aflatoksynie M1, matrycę wymywa wodą, toksynę eluuje i oznacza metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją fluorescencyjną względem wzorców 0,05–0,80 ng/ml; granica wykrywalności 0,005 µg/kg w mleku i 0,05 µg/kg w mleku w proszku, granica oznaczalności 0,01 i 0,1 µg/kg, PN-EN ISO 14501
Aflatoksynę M1 — według normy substancję rakotwórczą dla ludzi — oznacza się w mleku i mleku w proszku na poziomie setnych i tysięcznych czę…
🍎 Zalecane metody oceny sensorycznej mleka i przetworów mlecznych przez wyszkolony zespół — obowiązki i wymagania lidera zespołu, przygotowanie sesji (próbki kodowane trzycyfrowymi liczbami losowymi, stanowiska, środki do neutralizacji smaku), sala ocen (oświetlenie 6500 K, 800–1500 lx, stała temperatura, bez obcych zapachów) oraz dla każdego produktu pobieranie i przygotowanie próbki, temperatura oceny (masło i ser 14 ± 2 °C, mleko odtworzone z proszku 22 ± 2 °C) i oceniane cechy: wygląd, zapach i smak, konsystencja; do stosowania z metodą punktową (część 3), profilowaniem i testami różnicującymi, PN-ISO 22935-2
Ocena sensoryczna mleka i przetworów mlecznych — wyglądu, zapachu, smaku i konsystencji — wymaga powtarzalnych warunków: wyszkolonego zespoł…
🍎 Oznaczanie wilgotności ziarna zbóż i przetworów zbożowych (pszenica, ryż, jęczmień, proso, żyto, owies, pszenżyto, sorgo — ziarno, śruta, kasza manna, mąka) metodą odwoławczą — próbkę o odpowiednim uziarnieniu (albo zmieloną, przy wilgotności poza 9–15 % po wstępnym kondycjonowaniu) w ilości 5 ± 1 g suszy się w suszarce w 130–133 °C przez 120 ± 5 min (mąkę 90 min), studzi w eksykatorze i waży; wilgotność = ubytek masy w g/100 g, średnia z dwóch oznaczeń z dokładnością do 0,01; bez kukurydzy i roślin strączkowych, PN-EN ISO 712-1
Wilgotność ziarna zbóż i przetworów zbożowych oznacza się jako ubytek masy przy suszeniu w ustalonych warunkach. PN-EN ISO 712-1 to rutynowa…
🍎 Wykrywanie odpowiedników tłuszczu kakaowego (CBE) w tłuszczu kakaowym i czekoladzie naturalnej — tłuszcz z 10–40 g startej czekolady ekstrahuje się rozpuszczalnikiem niechlorowanym, roztwór 0,5 mg/ml rozdziela kapilarną chromatografią gazową wysokiej rozdzielczości z nastrzykiem na zimną kolumnę i FID, identyfikuje triacyloglicerole POP, POS, POO, SOS i SOO względem certyfikowanego tłuszczu kakaowego IRMM-801, a z udziałów POP, POS i SOS (znormalizowanych do 100 %) sprawdza, czy POP < 44,025 − 0,733 × SOS; wynik jakościowy: CBE obecne albo nieobecne, PN-EN ISO 23275-1
Odpowiedniki tłuszczu kakaowego to tłuszcze roślinne (m.in. palmowy, shea, sal, illipe, z pestek mango) dodawane do czekolady zamiast tłuszc…
🍎 Oznaczanie ilościowe odpowiedników tłuszczu kakaowego (CBE) w tłuszczu kakaowym i czekoladzie naturalnej — 4–5 g startej czekolady hydrolizuje się 15 min we wrzącym kwasie solnym, osad suszy i ekstrahuje eterem naftowym w aparacie Soxhleta 4 h (zawartość tłuszczu w g/100 g), tłuszcz w roztworze 0,5 mg/ml rozdziela kapilarną chromatografią gazową wysokiej rozdzielczości z FID na triacyloglicerole POP, POS, POO, SOS i SOO, kalibrowane na certyfikowanym tłuszczu kakaowym IRMM-801, a zawartość CBE w tłuszczu kakaowym oblicza się równaniem regresji PLS: 37,439 + 1,175 POP − 1,939 POS − 0,121 POO + 0,982 SOS − 0,097 SOO (g/100 g) i przelicza na czekoladę, PN-EN ISO 23275-2
Ilość odpowiedników tłuszczu kakaowego w czekoladzie ma znaczenie, bo przepisy UE dopuszczają je tylko do określonego poziomu — według wprow…
🍎 Oznaczanie zawartości suchej masy beztłuszczowej masła metodą odwoławczą — ok. 5 g próbki (ogrzanej w szczelnym pojemniku najwyżej do 35 °C i wymieszanej bez rozbicia emulsji) suszy się w parowniczce w 102 ± 2 °C co najmniej 15 h (albo ok. 30 min na wrzącej łaźni wodnej i 30 min w suszarce), tłuszcz wymywa co najmniej pięcioma porcjami po 15 ml eteru naftowego (30–60 °C) albo pentanu przez tygiel ze szkła spiekanego 16–40 µm, przemywa 25 ml eteru, a parowniczkę z bagietką i tyglem suszy w 102 °C do stałej masy; wynik w % masy z dwoma miejscami po przecinku, PN-EN ISO 3727-2
Sucha masa beztłuszczowa masła to masa tego, co zostaje po odparowaniu wody i usunięciu tłuszczu; seria ISO 3727 dla masła ma trzy części: z…
🍎 Oznaczanie cyklaminianu w żywności metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej — cyklaminian sodu ekstrahuje się z próbki wodą (produkty płynne i dające klarowny roztwór — rozcieńczenie do ok. 400 mg/l; produkty półstałe, czekolada i emulsje tłuszczowe — klarowanie odczynnikami Carreza, przy czekoladzie i majonezie po odtłuszczeniu eterem naftowym), 20 ml roztworu przeprowadza się kwasem siarkowym i podchlorynem sodu w N,N-dichlorocykloheksyloaminę, ekstrahuje n-heptanem i oznacza w układzie faz odwróconych (C18, metanol–woda 80:20) z detekcją UV przy 314 nm; kalibracja wzorcem zewnętrznym, wynik jako kwas cykloheksylosulfamowy w mg/kg lub mg/l bez miejsc po przecinku, PN-EN 12857
Cyklaminian to syntetyczna substancja słodząca, którą oznacza się w napojach, przetworach owocowych, deserach i wyrobach cukierniczych. PN-E…
🍎 Oznaczanie zawartości tłuszczu metodą grawimetryczną Weibulla-Berntropa (metoda odniesienia) w mleku i płynnych przetworach mlecznych zagęszczonych lub suszonych, w których metoda Röse-Gottlieba nie działa (dużo wolnych kwasów tłuszczowych, grudki, składniki niemleczne nierozpuszczalne w amoniaku — np. flany, kaszki owsiane, niektóre produkty mleczne dla piekarni), oraz w serkach świeżych, także z owocami, syropem lub musli — porcję gotuje się z kwasem solnym ok. 20 %, gorący roztwór sączy przez zwilżony sączek zatrzymujący tłuszcz, suszy sączek, ekstrahuje tłuszcz n-heksanem lub eterem naftowym 30–60 °C w aparacie typu Soxhleta, odparowuje rozpuszczalnik i waży; wynik w procentach masy, z próbami ślepymi rozpuszczalnika (≤ 1,0 mg) i sączków (≤ 2,5 mg), PN-ISO 8262-3
Tłuszcz w mleku i przetworach mlecznych oznacza się zwykle metodą Röse-Gottlieba, ale ta zawodzi, gdy produkt ma dużo wolnych kwasów tłuszcz…
🍎 Jakościowe wykrywanie organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) i produktów pochodnych w żywności (także w paszach i próbkach roślinnych) metodami opartymi na kwasach nukleinowych — DNA wyekstrahowane według ISO 21571 amplifikuje się w PCR (wykrywanie elektroforezą albo w real-time PCR, potwierdzanie hybrydyzacją, trawieniem restrykcyjnym lub sekwencjonowaniem) dla sekwencji swoistych dla taksonu, przesiewowych (np. promotor 35S), konstrukcji albo transformacji; z kontrolami i kryteriami z ISO 24276, optymalizacją startera (18–30 nukleotydów, ok. 60 °C), amplikonem 60–150 bp dla DNA silnie zdegradowanego; wynik „sekwencję docelową wykryto / nie wykryto” z granicą wykrywalności i materiałem odniesienia, PN-EN ISO 21569
Wykrywanie GMO w żywności i paszach opiera się na amplifikacji fragmentów DNA swoistych dla rośliny, dla elementów przesiewowych (np. promot…
🍎 Ilościowe oznaczanie organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) w żywności (także w paszach i próbkach roślinnych) metodami PCR — real-time PCR albo PCR kompetycyjną mierzy się sekwencję swoistą dla GMO i endogenną sekwencję swoistą dla taksonu, a wynik podaje jako ich stosunek w procentach; kalibracja odpowiednią liczbą punktów i powtórzeń (np. 4 × 2 albo 6 × 1) materiałami odniesienia (najlepiej certyfikowanymi) albo plazmidem lub syntetycznym dsDNA o równoważnym działaniu; DNA z każdej porcji co najmniej w dwóch powtórzeniach; kryteria spójności — odchylenia między rozcieńczeniami ± 33 %, między porcjami od −50 % do +100 % (ΔCt = 1); wynik „X ± niepewność %” albo jakościowo, gdy któraś sekwencja jest poniżej LOQ, PN-EN ISO 21570
Ilość GMO w żywności wyraża się zwykle jako procentowy stosunek DNA swoistego dla zmodyfikowanej rośliny do DNA swoistego dla gatunku. PN-EN…
🍎 Oznaczanie zawartości włókna surowego w herbacie metodą wagową — 2–3 g próbki zmielonej do przejścia przez sito 1 mm gotuje się 30 min z 200 ml kwasu siarkowego (c(½H2SO4) = 0,255 mol/l), sączy przez mokry sączek, przenosi do kolby 200 ml wodorotlenku sodu (0,313 mol/l) i gotuje 30 min, pozostałość przenosi do tygla ze szkła spiekanego, przemywa wodą, kwasem solnym, etanolem i acetonem, suszy w 103 °C do stałej masy (m1) i spala w 550 °C przez co najmniej 1 h (m2); włókno surowe = (m1 − m2) w procentach masy próbki w przeliczeniu na suchą masę (z wilgotności według ISO 1573), PN-ISO 15598
Włókno surowe to substancje herbaty nierozpuszczalne po kolejnym gotowaniu z rozcieńczonym kwasem i zasadą, a spalające się w piecu. PN-ISO …
🍎 Oznaczanie zawartości ołowiu, kadmu, chromu i molibdenu w żywności metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją w piecu grafitowym (GFAAS) — roztwór po mineralizacji ciśnieniowej według EN 13805 bez dalszej obróbki, spektrometr z korekcją tła (zalecana Zeemana) i rurkami pirolitycznymi z platformą L'vova lub bez, modyfikatory (azotan magnezu, pallad z azotanem magnezu, fosforan amonu z azotanem magnezu, pallad z kwasem askorbinowym), długości fal Pb 283,3 nm, Cd 228,8 nm, Cr 357,9 nm, Mo 313,3 nm; kalibracja albo dodatek wzorca, ślepe próby i materiały odniesienia w każdej serii; wynik w mg/kg, PN-EN 14083
Ołów, kadm, chrom i molibden występują w żywności w ilościach śladowych, więc do ich oznaczania potrzebna jest czuła technika i staranna och…
🍎 Oznaczanie składników (wilgotność, tłuszcz, białko, skrobia, włókno surowe) i parametrów technologicznych (np. strawność) w paszach, ziarnie zbóż i produktach przemiału metodą spektrometrii bliskiej podczerwieni (NIR, 770–2500 nm) — pomiar odbiciowy lub transmisyjny, przeliczenie widma na zawartość modelem kalibracyjnym opracowanym na reprezentatywnych próbkach i zwalidowanym lokalnie na niezależnym zbiorze co najmniej 20 próbek (bias, nachylenie, SEP, RMSEP), kontrola stabilności przyrządu i karty kontrolne różnic NIR–metoda odniesienia; PN-EN ISO 12099:2017-10
Analizatory NIR dają w minutę wilgotność, białko, tłuszcz, włókno czy skrobię w paszy lub ziarnie, ale wynik jest tylko tak dobry jak kalibr…
🍎 Oznaczanie zawartości kofeiny w zwykłych i odkofeinowanych ziarnach kawy zielonej i palonej oraz w zwykłym i odkofeinowanym ekstrakcie kawy (kawa rozpuszczalna) metodą HPLC — ekstrakcja 1 g (lub 0,5 g ekstraktu) wodą w 90 °C przez 20 min w obecności tlenku magnezu, oczyszczanie porcji przesączu na kolumience z krzemionką modyfikowaną grupami fenylowymi, rozdział na kolumnie C18 fazą metanol/woda 30 + 70 w 40 °C, detekcja UV 254–280 nm (maksimum kofeiny 272 nm), wynik w g kofeiny na 100 g suchej masy; PN-ISO 10095:1997 (wycofana 01.08.2018)
Zawartość kofeiny decyduje o tym, czy kawa może być nazwana bezkofeinową, i jest podstawowym oznaczeniem w badaniach kawy. PN-ISO 10095 opis…
🍎 Oznaczanie sukralozy w żywności metodą HPLC — próbki rozpuszczalne rozpuszcza się w wodzie, nie w pełni rozpuszczalne (wypieki, guma do żucia, jogurt, ketchup, majonez) miesza z wodą w 40–60 °C i w razie potrzeby klaruje zmodyfikowanymi roztworami Carreza; oczyszczanie na kolumienkach C18 SPE 500 mg, elucja metanolem/wodą 1 + 3, rozdział na kolumnie RP-18 250 × 4 mm w 35 °C, detektor refraktometryczny (RI) w 30 °C albo ELSD; co najmniej 5 roztworów wzorcowych (np. 20–100 mg/l), wynik w mg/kg lub mg/l; walidacja 83–737 mg/kg; PN-EN 16155:2012
Sukralozę oznacza się w napojach, słodyczach, jogurtach, ketchupie, majonezie czy proszkach do napojów. PN-EN 16155 opisuje oznaczanie sukra…
🍎 Wykrywanie i oznaczanie alergenów pokarmowych i składników alergennych w żywności metodami opartymi na przeciwciałach (ELISA i inne immunoanalizy) — ramy dla metod jakościowych i ilościowych, wytyczne i kryteria działania dla metod wykrywających białka lub peptydy będące markerami obecności alergizującej żywności, wymagania dla laboratoriów, postępowanie, interpretacja wyników i czynniki wpływające na wynik; stosowana razem z EN 15842; PN-EN 15633-1:2020-03
Laboratoria badają żywność na obecność alergenów, np. białka soi, gotowymi testami ELISA. PN-EN 15633-1 nie jest procedurą jednego testu, le…
🍎 Oznaczanie pierwiastków i ich form chemicznych w żywności — kryteria działania do wyboru metod analizy, wymagania i charakterystyki działania, wytyczne organizacji laboratorium, przygotowanie próbek (część jadalna, mycie wodą pitną i oczyszczoną, homogenizacja bez zanieczyszczeń i strat, narzędzia tytanowe lub ceramiczne przy Cr, Mo, Ni, Fe), przechowywanie (w tym do analizy specjacyjnej Hg, Sn, Cr, Se i As — temperatura, pH, światło, czas), wyrażanie wyników i sprawozdanie; PN-EN 13804:2013-06
Oznaczenie ołowiu, kadmu, rtęci czy arsenu w żywności zaczyna się długo przed spektrometrem — od wyboru części jadalnej, mycia, rozdrabniani…
🍎 Oznaczanie arsenu, kadmu, kobaltu, miedzi, żelaza, rtęci, manganu, molibdenu, ołowiu, selenu, talu, uranu i cynku w paszach metodą ICP-MS po mineralizacji ciśnieniowej stężonym kwasem azotowym (≥ 210 °C, także mikrofalowo z nadtlenkiem wodoru); ołów ekstrahowalny w minerałach i paszach z krzemianami warstwowymi (np. kaolinitem) po gotowaniu z rozcieńczonym kwasem azotowym; kalibracja zewnętrzna lub metoda dodatku wzorca, wzorzec wewnętrzny (rod), ochrona rtęci przed adsorpcją (HCl albo złoto); granice oznaczalności zwykle 0,03–5,0 mg/kg; PN-EN 17053:2018-03
Zawartość metali ciężkich (ołowiu, kadmu, rtęci, arsenu) i pierwiastków śladowych (miedzi, cynku, selenu, kobaltu, molibdenu) kontroluje się…
🍎 Alkaliczność olejów i tłuszczów roślinnych i zwierzęcych bez rozróżniania składników zasadowych (np. mydła sodowe w niedokładnie rafinowanych olejach, mydła wapniowe z kości) — naważka do 40 g zależna od barwy i spodziewanego wyniku, rozpuszczona w 100 ml wodnego acetonu z błękitem bromofenolowym w 40 °C i miareczkowana na ciepło (30–40 °C) kwasem solnym 0,01 mol/l do zmiany barwy z niebieskiej na żółtozieloną; wynik jako mg oleinianu sodu na kg (S = 304 000·V·c/m) albo % NaOH (A = 4·V·c/m), średnia z dwóch oznaczeń; nie dla wytopionych na sucho tłuszczów zwierzęcych ani tłuszczów o kwasowości powyżej 60 %; PN-EN ISO 10539:2002
Mydła pozostające w oleju po niedokładnej rafinacji albo mydła wapniowe z kości w tłuszczach zwierzęcych oznacza się łącznie jako alkaliczno…
🍎 Aktywność fosfatazy alkalicznej (ALP, EC 3.1.3.1) w mleku surowym i poddanym obróbce cieplnej (pełnym, półtłustym, odtłuszczonym, smakowym) i napojach na bazie mleka krowiego, owczego i koziego oraz w odtworzonym mleku w proszku — ciągły bezpośredni pomiar kinetyczny: niefluorescencyjny substrat fosforan 2′-[2-benzotiazolilo]-6′-hydroksybenzotiazolu w buforze dietanoloaminowym pH 10 hydrolizowany przez ALP do silnie fluoryzującego produktu, odczyt w 38 °C przez 3 min (pierwsza minuta na wyrównanie temperatury), fluorymetr filtrowy z wzbudzeniem 440 nm i emisją 520–560 nm, kalibracja roztworami Fluoroyellow® 0 / 17,24 / 34,48 × 10⁻³ µmol/l; wynik w mU/l do 7000 mU/l, powyżej — rozcieńczenie mlekiem bez ALP (ogrzanym 5 min w 95 °C, < 10 mU/l); PN-EN ISO 11816-1:2024-07
Fosfataza alkaliczna jest enzymem mleka, którego aktywność oznacza się w mleku surowym i poddanym obróbce cieplnej. PN-EN ISO 11816-1 opisuj…
🍎 Wykrywanie żywności zawierającej cukry krystaliczne poddanej działaniu promieniowania jonizującego — analiza widma elektronowego rezonansu spinowego (ESR, inaczej EPR) próbki: promieniowanie wytwarza w stałych i suchych częściach żywności rodniki, a wielokomponentowe widmo ESR dowodzi wcześniejszego napromienienia (brak widma nie dowodzi, że próbki nie napromieniono); zwalidowane w badaniach międzylaboratoryjnych na suszonych figach, mango, papajach i rodzynkach (do ok. 0,5–7 kGy); warunek — wystarczająca ilość cukru krystalicznego, owoce suszone nie mogą być ponownie uwodnione; PN-EN 13708:2022-08
Promieniowanie jonizujące zostawia w krystalicznym cukrze żywności rodniki, które można wykryć spektroskopią. PN-EN 13708 opisuje wykrywanie…
🍎 Wykrywanie napromienionej żywności zawierającej zanieczyszczenia mineralne (krzemiany, kalcyt z muszli i pancerzyków, hydroksyapatyt z kości lub zębów) metodą fotostymulowanej luminescencji (PSL) — nieniszczący pomiar przesiewowy intensywności PSL porównywanej z progiem dolnym T1 i górnym T2 (sygnał ujemny, pośredni, dodatni) i opcjonalny pomiar kalibrowany po napromienieniu próbki określoną dawką (czułość PSL); dodatni wynik przesiewowy potwierdza się PSL kalibrowaną albo inną metodą znormalizowaną (EN 1784–EN 1788) lub zwalidowaną; zwalidowane na skorupiakach i mięczakach oraz ziołach, przyprawach i mieszankach; PN-EN 13751:2009
Okruchy mineralne obecne w większości żywności — krzemiany, kalcyt z muszli, hydroksyapatyt z kości — gromadzą energię pod wpływem promienio…
🍎 Zawartość substancji niezmydlających się w olejach i tłuszczach roślinnych i zwierzęcych (bez wosków) — ok. 5 g próbki zmydlane 1 h pod chłodnicą zwrotną 50 ml etanolowego roztworu KOH ok. 1 mol/l, trzykrotna ekstrakcja heksanem (lub eterem naftowym 40–60 °C) po 50 ml, przemywanie ekstraktu etanolem 10 % do braku zabarwienia z fenoloftaleiną, odparowanie, suszenie pozostałości w 103 °C po 15 min do różnicy mas poniżej 1,5 mg, ślepa próba ≤ 1,5 mg, opcjonalna korekta na wolne kwasy tłuszczowe (0,28·V·c); wynik w % masy jako średnia z dwóch oznaczeń; wyniki systematycznie niższe niż metodą z ISO 3596; PN-EN ISO 18609:2002
Substancje niezmydlające się — sterole, wyższe węglowodory i alkohole, a także obce substancje organiczne, np. oleje mineralne — to część tł…
🍎 Zawartość laktozy w mleku w proszku wszystkich rodzajów, w mieszankach lodziarskich w postaci suchej (także przy innych węglowodanach i substancjach redukujących) i w serach topionych — naważka co najmniej 1 g rozpuszczona w wodzie 40–50 °C, odbiałczanie heksacyjanożelazianem(II) potasu, siarczanem cynku i NaOH, sączenie, hydroliza laktozy β-galaktozydazą i utlenianie galaktozy dehydrogenazą β-galaktozy z NAD+, absorbancja NADH przy 340 nm w kuwecie 1 cm, korekta na galaktozę obecną w próbce; kontrola odzysku roztworem wzorcowym laktozy 100 % ± 2 %; wynik w % masy; PN-ISO 5765-2:2015-09
Laktozę w mleku w proszku, suchych mieszankach do lodów i serach topionych oznacza się enzymatycznie: β-galaktozydaza rozkłada ją na glukozę…
🍎 Zawartość azotu w mleku płynnym pełnym lub odtłuszczonym — szybka metoda rutynowa półmikro: mniejsza naważka mineralizowana w probówkach 250 ml w bloku grzejnym mieszaniną stężonego kwasu siarkowego, nadtlenku wodoru (ok. 30 g/100 ml) i siarczanu potasu z katalizatorem (np. tabletki z siarczanem miedzi(II) i ditlenkiem tytanu, bez selenu i rtęci), uwolnienie amoniaku nadmiarem NaOH, destylacja z parą wodną do kwasu borowego i miareczkowanie kwasem solnym 0,1 lub 0,05 mol/l (ręcznie, półautomatycznie albo automatycznie z punktem końcowym fotometrycznym lub pH); wynik w % masy; PN-EN ISO 8968-3:2008
Seria PN-EN ISO 8968 opisuje oznaczanie azotu w mleku: część 1 metodą Kjeldahla, część 2 mineralizacją w bloku (makro). PN-EN ISO 8968-3 opi…
🍎 Zawartość tłuszczu w zbożach, produktach zbożowych i paszach (bez nasion oleistych i owoców oleistych) — procedura A: tłuszcz surowy ekstrahowany bezpośrednio; procedura B: tłuszcz całkowity po 1 h wrzenia z kwasem solnym 3 mol/l (przy zawartości tłuszczu ≥ 150 g/kg z ekstrakcją wstępną); naważka 1–5 g zmielona < 1 mm, ekstrakcja eterem naftowym (30–60 °C) w dwustopniowym aparacie Randalla — 20 min we wrzącym rozpuszczalniku, 40 min płukania, 10 min odzysku — suszenie kubków 2 h w (103 ± 2) °C i ważenie z dokładnością 0,1 mg; wynik w % masy z dokładnością 0,1 %; r = 0,25 (A) i 0,35 (B), R = 0,63 (A) i 1,10 (B) g/100 g; PN-EN ISO 11085:2015-10
Tłuszcz w zbożach i paszach oznacza się wagowo po ekstrakcji eterem naftowym. PN-EN ISO 11085 opisuje dwie procedury: A — tłuszcz surowy eks…
🍎 Wapń, miedź, żelazo, magnez, mangan, potas, sód i cynk we wszystkich paszach — absorpcyjna spektrometria atomowa; granice oznaczania według opisu normy: potas i sód 500 mg/kg, wapń i magnez 50 mg/kg, miedź, żelazo, mangan i cynk 5 mg/kg; w zakresach akredytacji płomieniowa AAS (FAAS); PN-EN ISO 6869:2002
Metoda absorpcyjnej spektrometrii atomowej do oznaczania zawartości wapnia, miedzi, żelaza, magnezu, manganu, potasu, sodu i cynku we wszyst…
🍎 Liczba formolowa soków owocowych i warzywnych oraz produktów pokrewnych — po dodaniu roztworu formaldehydu jon H+ uwolniony z cząsteczki aminokwasu miareczkuje się potencjometrycznie roztworem NaOH; wynik w ml NaOH 0,1 mol/l na 100 ml próbki jako miara zawartości aminokwasów (histydyna, prolina i hydroksyprolina reagują niecałkowicie); PN-EN 1133:1999 (norma wycofana)
Metoda oznaczania liczby formolowej soków owocowych i warzywnych oraz produktów pokrewnych: po dodaniu roztworu formaldehydu z każdej cząste…
🍎 pH mięsa i przetworów mięsnych wszystkich rodzajów, łącznie z drobiem — metoda odwoławcza: pomiar różnicy potencjałów między elektrodą szklaną i elektrodą odniesienia umieszczonymi w próbce albo w ekstrakcie próbki; także pomiar nieniszczący w tuszach, ćwierćtuszach i mięśniach; PN-ISO 2917:2001 + Ap1:2002
Metoda odwoławcza pomiaru pH we wszystkich rodzajach mięsa i przetworów mięsnych, łącznie z drobiem: mierzy się różnicę potencjałów między e…
🍎 Azotyny i azotany w mięsie i przetworach mięsnych — norma z 1974 roku, w zakresach akredytacji metoda spektrofotometryczna, wynik wyrażany jako NaNO2, NaNO3, KNO3 albo jony; PN-A-82114:1974 (zapis w zakresach zwykle PN-74/A-82114), wycofana i zastąpiona przez PN-EN 12014-3:2006
Polska norma z 1974 roku o oznaczaniu zawartości azotynów i azotanów w mięsie i przetworach mięsnych. PN-A-82114:1974 wycofano 24.08.2006 i …
🍎 Jodek potasu w soli (chlorku sodu) — metoda fotokolorymetryczna: jodki utlenia się bromem do jodanów, nadmiar bromu wiąże fenolem, jodany przeprowadza w jod w środowisku kwaśnym, a jod oznacza w postaci niebieskiego kompleksu ze skrobią przy 590 nm; PN-C-84081-35:1980 (norma wycofana)
Polska norma z 1980 roku z serii metod badania soli (chlorku sodu): jodki utlenia się bromem do jodanów, nadmiar bromu wiąże fenolem, jodany…
🍎 pH soków owocowych i warzywnych — oznaczanie potencjometryczne pehametrem kalibrowanym roztworami buforowymi; w zakresach akredytacji także owoce i warzywa, ich przetwory, nektary, przeciery i napoje bezalkoholowe; PN-EN 1132:1999 (norma wycofana)
Metoda oznaczania pH soków owocowych i warzywnych: pomiar potencjometryczny pehametrem kalibrowanym roztworami buforowymi; norma podaje też …
🍎 Fosfor całkowity w mięsie i przetworach mięsnych — metoda odwoławcza, wagowa: próbkę mineralizuje się kwasem siarkowym i azotowym, fosfor wytrąca jako fosfomolibdenian chinoliny, osad suszy i waży; PN-ISO 2294:1999 (norma wycofana)
Polska norma z 1999 roku, wprowadzająca ISO 2294:1974, z odwoławczą metodą oznaczania fosforu całkowitego w mięsie i przetworach mięsnych: p…
🍎 Związki polarne w olejach i tłuszczach roślinnych i zwierzęcych — oznaczanie zawartości związków tworzących się podczas ogrzewania tłuszczów, służące ocenie zużycia tłuszczów smażalniczych; w zakresach akredytacji metoda wagowa; PN-EN ISO 8420:2004 z poprawką AC:2008
Metoda oznaczania zawartości związków polarnych w olejach i tłuszczach roślinnych i zwierzęcych — związków, które tworzą się podczas ogrzewa…
🌿 Środowisko
🌿 WWA w glebie (GC-MS)
Oznaczanie 16 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) EPA w glebie metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas. Kluczow…
🌿 Metale ciężkie w glebie (ICP-OES)
Wielopierwiastkowe oznaczanie metali ciężkich (Pb, Cd, Cr, Cu, Zn, Ni, As, Hg) w glebie po mineralizacji kwasowej, metodą ICP-OES. Podstawow…
🌿 TPH w glebie (C10–C40)
Oznaczanie sumy węglowodorów ropopochodnych (TPH) w zakresie C10–C40 w glebie metodą chromatografii gazowej z detekcją FID. Podstawowe badan…
🌿 pH gleby wg PN-ISO 10390:1997 — WYDANIE WYCOFANE, nadal powoływane
Potencjometryczne oznaczanie pH gleby w zawiesinie 1:5 z wodą (pH_H₂O), roztworem KCl (pH_KCl) albo CaCl₂. To wydanie z 1997 roku zostało WY…
🌿 Pomiar hałasu środowiskowego
Pomiar poziomu dźwięku (hałasu) w środowisku za pomocą miernika poziomu dźwięku klasy 1. Ocena zgodności z dopuszczalnymi poziomami hałasu w…
🌿 Test toksyczności ostrej — Daphnia magna
Biologiczny test toksyczności ostrej z wykorzystaniem Daphnia magna (rozwielitka) — oznaczanie EC50 (stężenie powodujące 50% unieruchomienie…
🌿 SO₂ w powietrzu (fluorescencja UV)
Ciągły automatyczny pomiar stężenia dwutlenku siarki (SO₂) w powietrzu atmosferycznym metodą fluorescencji w ultrafiolecie. Referencyjna met…
🌿 Pomiar radonu w budynkach
Pomiar średniego stężenia radonu (²²²Rn) w powietrzu wewnętrznym budynków za pomocą detektorów pasywnych (tory alfa). Obowiązkowe badanie w …
🌿 Test Microtox® — Vibrio fischeri
Biologiczny test toksyczności wody i ścieków oparty na hamowaniu bioluminescencji bakterii Vibrio fischeri (Aliivibrio fischeri). Szybki scr…
🌿 Test wymywalności odpadów (L/S=10)
Jednostopniowy test wymywalności odpadów przy stosunku ciecz/ciało stałe 10 L/kg. Podstawowe badanie do klasyfikacji odpadów pod kątem dopus…
⚠️ Azbest w materiałach budowlanych
Identyfikacja i oznaczanie zawartości włókien azbestu w materiałach budowlanych metodą mikroskopii polaryzacyjnej (PLM) oraz skaningowej mik…
🌫️ Stężenie pyłu PM10 / PM2.5 w powietrzu
Grawimetryczne oznaczanie stężenia masowego frakcji PM10 i PM2,5 pyłu zawieszonego w powietrzu atmosferycznym. Metoda referencyjna monitorin…
🏭 Lotne związki organiczne w emisji
Oznaczanie stężenia masowego indywidualnych lotnych związków organicznych (LZO/VOC) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych metodą sorpc…
📳 Pomiar drgań mechanicznych
Pomiar i ocena drgań mechanicznych oddziałujących na człowieka — drgania ogólne (całe ciało) i miejscowe (ręka-ramię) na stanowiskach pracy …
📡 Pomiar pola elektromagnetycznego (PEM)
Pomiar natężenia pola elektrycznego (E) i magnetycznego (H) na stanowiskach pracy w zakresie 0 Hz – 300 GHz. Wyznaczanie stref ochronnych i …
☠️ Dioksyny i PCB (GC-HRMS)
Oznaczanie polichlorowanych dibenzo-p-dioksyn (PCDD), dibenzofuranów (PCDF) i dioksynopodobnych PCB metodą wysokorozdzielczej chromatografii…
🌿 Hałas w środowisku pracy — poziom ekspozycji odniesiony do 8-godzinnego dnia pracy
Pomiar równoważnego poziomu dźwięku A, maksymalnego poziomu dźwięku A i szczytowego poziomu dźwięku C na stanowisku pracy oraz wyznaczenie p…
🌿 Mikroklimat gorący — wskaźnik WBGT
Przesiewowa ocena obciążenia cieplnego pracownika w środowisku gorącym: pomiar temperatury naturalnej wilgotnej, temperatury poczernionej ku…
🌿 Mikroklimat umiarkowany — wskaźniki PMV i PPD
Analityczna ocena komfortu cieplnego w środowisku umiarkowanym: z temperatury powietrza, średniej temperatury promieniowania, prędkości i wi…
🌿 Mikroklimat zimny — wymagana izolacyjność odzieży IREQ
Ocena obciążenia zimnem przez obliczenie z bilansu cieplnego ciała wymaganej izolacyjności odzieży (IREQ) dla zmierzonych parametrów środowi…
🌿 Drgania działające przez kończyny górne — dzienna ekspozycja A(8)
Pomiar skorygowanego częstotliwościowo (Wh) skutecznego przyspieszenia drgań na rękojeściach narzędzi w trzech osiach, obliczenie sumy wekto…
🌿 Drgania o ogólnym działaniu na organizm — dzienna ekspozycja A(8)
Pomiar skorygowanego skutecznego przyspieszenia drgań na siedzisku, podłodze lub platformie w trzech osiach, wybór składowej dominującej ze …
🌿 Frakcja wdychalna aerozolu (pyłu) na stanowiskach pracy — metoda grawimetryczna
Przepuszczanie znanej objętości powietrza ze strefy oddychania pracownika przez próbnik z filtrem zatrzymującym frakcję wdychalną aerozolu, …
🌿 Frakcja respirabilna aerozolu (pyłu) na stanowiskach pracy — metoda grawimetryczna
Przepuszczanie znanej objętości powietrza przez próbnik z selektorem wstępnym (np. cyklonem) zatrzymującym cząstki grube i przez filtr zbier…
🌿 Natężenie i równomierność oświetlenia elektrycznego na stanowiskach pracy
Pomiar natężenia oświetlenia luksomierzem w punktach siatki na płaszczyźnie roboczej (obszar zadania, bezpośredniego otoczenia, tła, strefy …
🌿 Oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne) — natężenie na drodze ewakuacyjnej i w strefie otwartej
Sprawdzenie, czy po zaniku zasilania oświetlenia podstawowego oświetlenie awaryjne zapewnia wymagane natężenie na podłodze drogi ewakuacyjne…
🌿 Tlenki żelaza w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa AAS
Pobranie frakcji respirabilnej (lub wdychalnej) aerozolu tlenków żelaza na filtr membranowy z estrów celulozy, mineralizacja filtra na gorąc…
🌿 Mangan i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa AAS
Równoległe pobranie frakcji wdychalnej i respirabilnej aerozolu manganu na filtry membranowe, mineralizacja stężonym kwasem azotowym, roztwo…
🌿 Poziom mocy akustycznej maszyn — metoda orientacyjna (klasa dokładności 3)
Wyznaczenie poziomu mocy akustycznej A (lub poziomu energii akustycznej) maszyny z poziomów ciśnienia akustycznego zmierzonych na hipotetycz…
🌿 Całkowity gazowy węgiel organiczny (TVOC) w gazach odlotowych — metoda FID
Ciągły pomiar stężenia masowego lotnych substancji organicznych w gazach odlotowych, wyrażonego jako całkowity węgiel organiczny (TVOC, mg C…
🌿 Chlorowodór (gazowe chlorki) w gazach odlotowych — metoda manualna absorpcyjna
Pobranie znanej objętości gazów odlotowych grzaną sondą przez grzany filtr (≥ 160 °C) i szereg płuczek z wodą wolną od chlorków, oznaczenie …
🌿 pH gleby w wodzie, KCl i CaCl₂ — metoda potencjometryczna
Rutynowe oznaczanie pH (2–12) elektrodą szklaną w zawiesinie 1:5 (objętościowo) próbki gleby, osadu lub przetworzonych bioodpadów w wodzie (…
🌿 Sucha masa i zawartość wody w glebie — metoda wagowa (105 °C)
Suszenie próbki gleby do stałej masy w 105 ± 5 °C i obliczenie z różnicy mas zawartości suchej masy (% m/m) oraz zawartości wody w przelicze…
🌿 Pole elektromagnetyczne w środowisku pracy — natężenie pola E i H, strefy ochronne
Pomiar wartości skutecznej natężenia pola elektrycznego E [V/m] i magnetycznego H [A/m] w miejscach przebywania pracowników (pole pierwotne,…
🌿 Straty przy prażeniu (550 °C) osadów, bioodpadów, gleby i odpadów — metoda wagowa
Prażenie odważonej porcji próbki (0,5–5 g) w piecu w temperaturze 550 ± 25 °C do stałej masy i obliczenie z różnicy mas strat przy prażeniu …
🌿 Pył w gazach odlotowych (niskie stężenia) — manualna metoda grawimetryczna
Izokinetyczny pobór znanej objętości gazu w punktach siatki pomiarowej przez uprzednio zważony filtr płaski, odzyskanie osadów sprzed filtra…
🌿 Ditlenek siarki (SO₂) w gazach odlotowych — manualna metoda referencyjna z absorpcją w H₂O₂
Pobór próbki gazu grzaną sondą przez filtr do płuczek z roztworem nadtlenku wodoru (0,3 % lub 3 %), w których SO₂ jest absorbowany i utlenia…
🌿 Tlenki azotu (NOx) w gazach odlotowych — chemiluminescencja (metoda referencyjna)
Ciągły pomiar NO, NO₂ i NOx analizatorem chemiluminescencyjnym (reakcja NO z ozonem, konwerter NO₂→NO) zasilanym przez grzaną sondę, filtr, …
🌿 Tlen (O₂) w gazach odlotowych — analizator paramagnetyczny (metoda referencyjna)
Ciągły pomiar stężenia objętościowego tlenu w gazach odlotowych analizatorem paramagnetycznym zasilanym przez sondę, filtr, linię i układ ko…
🌿 Tlenek węgla (CO) w gazach odlotowych — NDIR (metoda referencyjna)
Ciągły pomiar stężenia tlenku węgla w gazach odlotowych analizatorem absorpcji w podczerwieni (NDIR, np. z korelacją filtrów gazowych) zasil…
🌿 Para wodna w gazach odlotowych — metoda kondensacyjno-adsorpcyjna (referencyjna)
Pobór znanej objętości gazu grzaną sondą przez filtr do układu wychwytu (adsorpcja lub kondensacja + adsorpcja) i wyznaczenie zawartości par…
🌿 Metale (As, Cd, Cr, Co, Cu, Mn, Ni, Pb, Sb, Tl, V) w gazach odlotowych — metoda manualna
Izokinetyczny pobór znanej objętości gazu (wg EN 13284-1) na filtr i przez szereg płuczek z roztworem absorpcyjnym, roztworzenie filtra w za…
🌿 Amoniak (NH₃) w gazach odlotowych — metoda manualna absorpcyjna
Pobór reprezentatywnej próbki gazu grzaną sondą przez filtr cząstek do dwóch płuczek z 0,05 M kwasem siarkowym, oznaczenie jonu amonowego w …
🌿 Hałas ultradźwiękowy na stanowiskach pracy — pomiar w pasmach tercjowych 10–40 kHz
Wyznaczanie równoważnych (odniesionych do 8 h) i maksymalnych poziomów ciśnienia akustycznego w siedmiu pasmach tercjowych o częstotliwościa…
🌿 Ołów i jego związki nieorganiczne w powietrzu na stanowiskach pracy — F-AAS (frakcja wdychalna)
Pobór frakcji wdychalnej aerozolu na filtr membranowy z estrów celulozy, mineralizacja filtra na gorąco stężonym kwasem azotowym z nadtlenki…
🌿 Benzen w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym i chromatografia gazowa (GC-FID / GC-MS)
Pobór par benzenu na rurkę z dwiema warstwami węgla aktywnego (100/50 mg), desorpcja 1 ml disiarczku węgla i analiza GC-FID lub GC-MS (SIM, …
🌿 Fosfor przyswajalny w glebie — ekstrakcja mleczanem wapnia (Egner-Riehm) i kolorymetria błękitu fosforomolibdenowego
Ekstrakcja związków fosforu z gleby zakwaszonym kwasem solnym roztworem mleczanu wapnia (pH 3,6), wywołanie błękitu fosforomolibdenowego z c…
🌿 Sucha masa osadów, bioodpadów, gleby i odpadów — suszenie w 105 °C (metoda A) albo miareczkowanie Karla Fischera (metoda B)
Podstawa przeliczania każdego innego wyniku na suchą masę. Metoda A: suszenie do stałej masy w 105 °C — dla osadów, gleby, bioodpadów i odpa…
🌿 Pobieranie próbek gazów odlotowych do analizatorów automatycznych — układy ekstrakcyjne i pomiar in situ (podstawa oznaczeń NOx, SO₂, CO, O₂)
Norma opisuje reprezentatywne pobieranie próbek gazów w kanale dla automatycznych systemów pomiarowych — zarówno w układzie ekstrakcyjnym, g…
🌿 Ekspozycja na promieniowanie nadfioletowe ze źródeł sztucznych na stanowisku pracy — pomiar napromienienia skutecznego w paśmie 180–400 nm
Norma opisuje postępowanie przy pomiarze i ocenie ekspozycji pracownika na nadfiolet ze źródeł sztucznych, niespójnych, w paśmie 180–400 nm:…
🌿 Amoniak w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda spektrofotometryczna z odczynnikiem Nesslera
Powietrze przepuszcza się przez płuczkę z rozcieńczonym kwasem siarkowym(VI), w którym amoniak zatrzymuje się jako jon amonowy. Z odczynniki…
🌿 Tlenek azotu i ditlenek azotu w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda spektrofotometryczna z diazowaniem kwasu sulfanilowego i sprzęganiem z N-(1-naftylo)etylenodiaminą
Jedna norma obejmuje oba tlenki: tlenek azotu utlenia się w kwaśnym roztworze manganianu(VII) potasu do ditlenku azotu, a ditlenek azotu poc…
🌿 Siarkowodór w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda spektrofotometryczna z błękitem metylenowym
Badane powietrze przepuszcza się przez płuczkę z roztworem octanu cynku, w którym siarkowodór zostaje związany jako siarczek cynku. Po dodan…
🌿 Magnez przyswajalny w glebie — metoda Schachtschabela (ekstrakcja chlorkiem wapnia, oznaczenie spektrofotometryczne z żółcienią tytanową albo ASA)
Gleba jest zalewana roztworem chlorku wapnia o stężeniu 0,0125 mol·dm⁻³ (test Schachtschabela, 1960), a magnez przechodzący do wyciągu uznaj…
🌿 Potas przyswajalny w glebach mineralnych — metoda Egnera-Riehma (DL): ekstrakcja mleczanem wapnia zakwaszonym kwasem solnym, oznaczenie fotometrią płomieniową
Potas wypiera się z kompleksu sorpcyjnego gleby roztworem mleczanu wapnia zakwaszonym kwasem solnym (test DL Egnera-Riehma), a w przesączu o…
🌿 Pomiar poziomu dźwięku A w pomieszczeniach budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej — metoda z PN-87/B-02156 i jej dzisiejszy status
Krajowa metoda pomiaru poziomu dźwięku A w pomieszczeniach przeznaczonych do przebywania ludzi: co najmniej trzy punkty w polu rozproszonym,…
🌿 Ekspozycja na promieniowanie widzialne i podczerwone ze źródeł sztucznych na stanowisku pracy — pomiar w paśmie 380 nm – 3 µm oraz ocena zagrożenia światłem niebieskim (300–700 nm)
Siostrzana część normy o nadfiolecie, ale o innym zagrożeniu: zamiast napromienienia skutecznego skóry i rogówki liczy się tu luminancja ene…
🌿 Hałas od wyposażenia technicznego budynku — metoda dokładna (inżynierska): widmo tercjowe, klasa 1, korekcja na tło i standaryzacja do czasu pogłosu
Metoda inżynierska pomiaru hałasu wentylacji, instalacji sanitarnych, dźwigów, pomp, kotłów i bram garażowych w pomieszczeniach o objętości …
🌿 Hałas od wyposażenia technicznego budynku — metoda uproszczona (przeglądowa): miernik ręczny, omiatanie mikrofonem, trzy oznaczenia w pomieszczeniu
Uproszczona metoda terenowa: pomiar miernikiem ręcznym z ręcznym omiataniem mikrofonu, jedno oznaczenie przy narożniku pomieszczenia i dwa w…
🌿 Strategia oceny narażenia inhalacyjnego na czynniki chemiczne — charakterystyka podstawowa, grupy jednorodnego narażenia (SEG), plan pobierania próbek i badanie zgodności z wartościami dopuszczalnymi
Norma nie opisuje oznaczania żadnej substancji — opisuje, jak zaplanować pomiary i co zrobić z wynikami, żeby stwierdzić zgodność narażenia …
🌿 Pary rozpuszczalników organicznych (LZO) w powietrzu na stanowiskach pracy — pobieranie na rurkę sorpcyjną z pompką, desorpcja rozpuszczalnikiem (zwykle disiarczkiem węgla) i chromatografia gazowa
Odmierzoną objętość powietrza przepuszcza się pompką przez rurkę z sorbentem (najczęściej węgiel aktywny z łupin kokosa, warstwy 100 mg i 50…
🌿 Wymywalność odpadów ziarnistych i osadów — jednostopniowe badanie porcjowe przy L/S 10 l/kg dla cząstek poniżej 4 mm
Badanie zgodności: odpad ziarnisty lub osad o uziarnieniu poniżej 4 mm kontaktuje się z wodą przy stosunku cieczy do fazy stałej 10 l/kg suc…
🌿 Pobieranie próbek gleby na terenach miejskich i przemysłowych podejrzewanych o zanieczyszczenie — zasady postępowania
Zasady postępowania przy badaniu terenów miejskich i przemysłowych, o których wiadomo lub przypuszcza się, że są zanieczyszczone: zbieranie …
🌿 Roztwarzanie osadów ściekowych wodą królewską przed oznaczaniem pierwiastków śladowych i fosforu
Cztery metody ekstrakcji pierwiastków śladowych i fosforu z osadów ściekowych wodą królewską, różniące się sposobem ogrzewania. Otrzymany ro…
🌿 Nikiel i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa
Metoda oznaczania niklu i jego związków — z wyjątkiem tetrakarbonylku niklu — w powietrzu na stanowiskach pracy, techniką płomieniowej absor…
🌿 Dekatlenek tetrafosforu (P₄O₁₀) w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda spektrofotometryczna z błękitem fosforomolibdenowym
Oznaczanie dekatlenku tetrafosforu w powietrzu na stanowiskach pracy: powietrze przepuszcza się przez płuczkę z wodą, w której substancja hy…
💧 Pobieranie próbek ścieków — wytyczne: program pobierania, próbki chwilowe i średnie, pobieranie w kanałach, oczyszczalniach i na terenach przemysłowych
Wytyczne pobierania próbek ścieków: projektowanie programu pobierania, wybór punktu reprezentatywnego, częstość i czas pobierania, próbki ch…
🌿 Pobieranie próbek osadów z oczyszczalni ścieków, stacji uzdatniania wody i procesów przemysłowych — wytyczne
Wytyczne dotyczące pobierania próbek osadów z oczyszczalni ścieków, stacji uzdatniania wody i procesów przemysłowych — zasady pobierania, op…
🌿 Wymagania wobec procedury pomiarowej czynnika chemicznego na stanowisku pracy — PN-EN 482
Norma nie opisuje żadnego oznaczenia — stawia wymagania KAŻDEJ procedurze pomiaru stężenia czynnika chemicznego w powietrzu na stanowisku pr…
🌿 Frakcje wymiarowe cząstek zawieszonych w powietrzu — definicje wg PN-EN 481
Norma definiuje, co znaczą nazwy frakcji pyłu — wdychana, tchawiczna, pozatchawiczna, tchawiczno-oskrzelowa i respirabilna — przez krzywe sk…
🌿 Zasady pobierania próbek powietrza w środowisku pracy i interpretacji wyników — PN-Z-04008-7
Norma krajowa rozstrzygająca, kogo i kiedy zmierzyć: wybór pracowników do badań, liczbę i rozłożenie próbek w czasie zmiany roboczej oraz wz…
🌿 Wyznaczanie zawodowej ekspozycji na hałas — trzy strategie pomiaru, PN-EN ISO 9612
Norma określa metodę pomiaru ekspozycji pracowników na hałas i sposób obliczenia poziomu ekspozycji, opisując TRZY różne strategie pomiarowe…
🌿 Pył całkowity i respirabilny metodą filtracyjno-wagową — wycofane arkusze PN-Z-04030-05 i -06
Para arkuszy serii PN-Z-04030, do których odsyłają starsze zakresy akredytacji i procedury: arkusz 05 dla pyłu całkowitego, arkusz 06 dla re…
🌿 Pył w gazach odlotowych — pomiar stężenia i strumienia masy metodą grawimetryczną (PN-Z-04030-7)
Norma krajowa na manualny, grawimetryczny pomiar pyłu w gazach odlotowych w zakresie stężeń od 0,001 do 100 g/m³. Rozróżnia trzy rodzaje pom…
🌿 Pobieranie próbek z rzek i strumieni — program, wybór przekroju i punktu, postępowanie z próbką (PN-EN ISO 5667-6)
Zasady projektowania programów pobierania, technik pobierania i postępowania z próbkami wody z rzek i strumieni do oceny fizycznej i chemicz…
🌡️ Pomiar temperatury wody i ścieków — PN-77/C-04584 (norma WYCOFANA, bez wskazanego następcy)
Pomiar temperatury wody i ścieków — wykonywany in situ, podczas pobierania próbki. NORMA WYCOFANA 16-01-2006, a karta PKN NIE WSKAZUJE dokum…
⚗️ Fluorki metodą potencjometryczną z elektrodą jonoselektywną — PN-78/C-04588/03 (norma WYCOFANA; referencyjna jest dziś inna TECHNIKA)
Oznaczanie fluorków w wodzie i ściekach metodą potencjometryczną z elektrodą jonoselektywną. NORMA WYCOFANA 10-09-2015 wraz z całą serią PN-…
🔥 Straty przy prażeniu suchej masy osadu — PN-EN 12879 (norma WYCOFANA; rozporządzenie opisuje czynność bez powołania normy)
Oznaczanie strat przy prażeniu suchej masy osadu ściekowego — prażenie w 550 °C i ważenie. NORMA WYCOFANA 01-07-2016, a karta PKN NIE WSKAZU…
🧮 Azot ogólny (z obliczeń) — PN-73/C-04576/14 (norma WYCOFANA; wielkość wyliczana, nie oznaczana)
Azot ogólny w ściekach jako suma trzech oznaczeń — wielkość WYLICZANA, nie mierzona. NORMA WYCOFANA 16-01-2006, a karta PKN NIE WSKAZUJE dok…
🏭 Fluorowodór (fluorki gazowe) w gazach odlotowych — ISO 15713, z pobieraniem wg CEN/TS 17340
Pobranie próbki gazu przez ogrzewaną sondę i filtr, pochłanianie fluorków gazowych w płuczkach z roztworem wodorotlenku sodu i oznaczenie fl…
🌡️ Rtęć ogólna w gazach odlotowych — metoda manualna wg PN-EN 13211
Manualna metoda referencyjna oznaczania rtęci ogólnej w gazach odlotowych: pobór izokinetyczny przez ogrzewaną sondę i filtr, pochłanianie r…
🧫 Wodorotlenek sodu w powietrzu na stanowiskach pracy — FAAS wg PN-Z-04435
Powietrze przepuszcza się przez filtr membranowy z estrów celulozy, filtr mineralizuje na gorąco stężonym kwasem azotowym(V), a sód w otrzym…
🧯 Pobieranie próbek gazów odlotowych do oznaczania związków organicznych — PN-Z-04008-4
Norma o POBIERANIU I PRZYGOTOWANIU próbki, nie o oznaczaniu. Opisuje trzy sposoby wychwycenia lotnych związków organicznych z gazów odlotowy…
🌱 Pobieranie próbek gleby do analizy chemiczno-rolniczej — PN-R-04031
Próbkę końcową o masie nie mniejszej niż 0,5 kg tworzy się z maksymalnie 20 próbek pierwotnych pobranych laską glebową z warstwy 0–20 cm gle…
🤝 Drgania przenoszone przez kończyny górne — pomiar na stanowisku pracy wg PN-EN ISO 5349-2
Dla każdej czynności wykonywanej w ciągu dnia mierzy się sumaryczną wartość drgań a_hv w trzech osiach i ustala czas jej trwania, a z par ty…
🔦 Promieniowanie widzialne i podczerwone na stanowiskach pracy — PN-T-05687 (norma wycofana)
Pomiar skutecznego natężenia napromienienia i skutecznej luminancji energetycznej promieniowania widzialnego (VIS) i podczerwonego (IRA, 780…
🔊 Tłumienie dźwięku w przestrzeni otwartej — metoda OBLICZANIA wg PN-ISO 9613-2
Norma nie opisuje pomiaru, tylko OBLICZANIE: z mocy akustycznej źródła w pasmach oktawowych wylicza się poziom dźwięku w punkcie odległym, o…
🌱 Fosfor, potas, magnez i mangan przyswajalne w glebie organicznej wg PN-R-04024
Cztery pierwiastki z JEDNEGO wyciągu kwasem chlorowodorowym i trzema różnymi technikami: fosfor kolorymetrycznie, potas fotometrią płomienio…
🌱 Pobieranie próbek gleby z terenów naturalnych i uprawnych wg PN-ISO 10381-4 — norma WYCOFANA (12-03-2025), dokument źródłowy zastąpiony serią ISO 18400
Najczęściej powoływana norma pobierania gleby w polskich zakresach akredytacji: 49 pozycji u 47 laboratoriów. PN-ISO 10381-4:2007 jest WYCOF…
🟡 Chlor w powietrzu na stanowiskach pracy wg PN-Z-04037-03 — norma dwustronicowa z 1975 r., wycofana w 2010, wciąż w 29 zakresach
Norma ma DWIE STRONY, pochodzi z 1975 roku i została wycofana 30 listopada 2010 — a mimo to powołuje ją 29 laboratoriów w 32 pozycjach zakre…
⚗️ Tlenek cynku w powietrzu na stanowiskach pracy wg PN-Z-04100-03 — norma wycofana w 2014, w zakresach 30 laboratoriów
Dwustronicowa norma z 1987 roku, wycofana 30 maja 2014 bez wskazania następcy w karcie — i wciąż stojąca w zakresach 30 laboratoriów. Wynik …
🧪 Formaldehyd w powietrzu na stanowiskach pracy wg PN-Z-04045-02 — i bliźniacza część normy o tym samym formaldehydzie
Trzystronicowa norma z 1976 roku, wycofana 17 października 2011, powoływana dziś przez 21 laboratoriów. W tej samej serii stoi część 04 — TE…
🌫️ Ozon w powietrzu na stanowiskach pracy wg PN-Z-04007-2 — norma czynna, oznaczanie w obecności tlenków azotu
Wśród starych polskich norm o powietrzu na stanowiskach pracy ta jest wyjątkiem: karta PKN nie ma adnotacji o wycofaniu, więc norma z 1994 r…
🌿 Chrom i jego związki w powietrzu stanowisk pracy — FAAS, PN-Z-04434
Oznaczanie chromu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy: zatrzymanie na filtrze membranowym, mineralizacja w stężonym kwasie azo…
🌿 Cyna i jej związki nieorganiczne w powietrzu stanowisk pracy — FAAS, PN-Z-04488
Oznaczanie cyny (CAS 7440-31-5) i jej związków nieorganicznych w powietrzu na stanowiskach pracy metodą płomieniowej absorpcyjnej spektromet…
🌿 Wodorotlenek potasu w powietrzu stanowisk pracy — FAAS, PN-Z-04436
Oznaczanie wodorotlenku potasu w powietrzu na stanowiskach pracy: zatrzymanie na filtrze membranowym, mineralizacja w stężonym kwasie azotow…
🌿 Chlorowodór w powietrzu stanowisk pracy — metoda turbidymetryczna, PN-Z-04450
Oznaczanie chlorowodoru (CAS 7647-01-0) w powietrzu na stanowiskach pracy metodą turbidymetryczną z pobieraniem próbek na filtry. Najmniejsz…
🌿 Kwas octowy w powietrzu stanowisk pracy — chromatografia gazowa, PN-Z-04323
Oznaczanie kwasu octowego w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na żelu krzemionkowym, desorpcja roztworem kwasu mrówkowego w met…
🌿 Pentan w powietrzu stanowisk pracy — chromatografia gazowa, PN-Z-04318
Oznaczanie pentanu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla i analiza chromatografią…
🌿 Ditlenek siarki w powietrzu stanowisk pracy — metoda z pararozaniliną, PN-Z-04015-12
Oznaczanie ditlenku siarki w powietrzu na stanowiskach pracy: absorpcja w płuczce z roztworem czterochlorortęcianu potasu, reakcja z pararoz…
🌿 Osiem metali w ekstraktach gleby wodą królewską — FAAS i ETAAS, PN-ISO 11047
Oznaczanie ośmiu metali — kadmu, chromu, kobaltu, miedzi, ołowiu, manganu, niklu i cynku — w ekstraktach gleby wodą królewską, metodą płomie…
🌿 Miedź i jej związki w powietrzu stanowisk pracy — AAS, seria PN-Z-04106 (obie normy wycofane)
Oznaczanie miedzi i jej związków w powietrzu na stanowiskach pracy metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej. CAŁY KRAJOWY DOROBEK NORMALIZ…
🌿 Pięć rozpuszczalników z wyrobów nitrocelulozowych naraz — chromatografia gazowa, PN-Z-04023-02 (wycofana)
Jedna norma na PIĘĆ substancji naraz: aceton, alkohol etylowy, alkohol n-butylowy, toluen i ksylen wydzielające się z wyrobów lakierowych ni…
🌿 Pary nafty w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa, PN-Z-04227-02
Oznaczanie par nafty w powietrzu na stanowiskach pracy: pary pochłania się w rurce, węglowodory desorbuje disiarczkiem węgla i oznacza chrom…
🌿 Octany metylu, etylu, propylu, butylu i amylu w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki, PN-Z-04119-01
Oznaczanie pięciu octanów — metylu, etylu, propylu, butylu i amylu — w powietrzu na stanowiskach pracy, łącznie albo każdego osobno, chromat…
🌿 n-Heksan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym i chromatografia gazowa, PN-Z-04136-3
Oznaczanie n-heksanu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla i oznacza chromat…
🌿 Olej mineralny (mgła olejowa) w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr z włókna szklanego i spektrometria w podczerwieni, PN-Z-04108-5
Oznaczanie oleju mineralnego w postaci ciekłego aerozolu (mgły) w powietrzu na stanowiskach pracy: olej osadza się na filtrze z włókna szkla…
🌿 Olej mineralny (mgła olejowa) w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr z włókna szklanego i spektrometria w nadfiolecie, PN-Z-04108-6
Oznaczanie oleju mineralnego w postaci ciekłego aerozolu (mgły) w powietrzu na stanowiskach pracy: olej osadza się na filtrze z włókna szkla…
🌿 Trimetylobenzen w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny i chromatografia gazowa, PN-Z-04016-4
Oznaczanie trimetylobenzenu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje disiarczkiem węgla i analizu…
🌿 Dziewięć rakotwórczych WWA w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr, Amberlite XAD-2 i HPLC, PN-Z-04240-5
Oznaczanie dziewięciu wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w powietrzu na stanowiskach pracy — tych samych dziewięciu, z których …
🌿 Styren w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, ekstrakcja toluenem i chromatografia gazowa, PN-Z-04152-02
Oznaczanie styrenu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje toluenem — nie disiarczkiem węgla — i…
🌿 Benzyna ekstrakcyjna i benzen w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny i chromatografia gazowa, PN-Z-04134-02
Oznaczanie par benzyny ekstrakcyjnej i benzenu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczki…
🌿 Benzyna do lakierów (benzyna C) w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny i chromatografia gazowa, PN-Z-04134-03
Oznaczanie par benzyny C do lakierów w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla i…
🌿 Cynk przyswajalny w glebie mineralnej — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), PN-R-04016
Oznaczanie cynku przyswajalnego w glebie mineralnej płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową przy 213,8 nm; norma podaje w tabeli ocenę…
🌿 Miedź przyswajalna w glebie mineralnej — kolorymetria z dwukupralem albo płomieniowa AAS przy 324,8 nm, PN-R-04017
Oznaczanie miedzi przyswajalnej w glebie mineralnej jedną z dwóch metod normy: kolorymetryczną z dwukupralem albo absorpcyjną spektrometrią …
🌿 Mangan przyswajalny w glebie mineralnej — metoda nadsiarczanowa, formaldoksymowa albo AAS, PN-R-04019
Oznaczanie manganu przyswajalnego w glebie mineralnej jedną z trzech metod normy — spektrofotometryczną z nadsiarczanem amonowym, formaldoks…
🌿 Żelazo przyswajalne w glebie mineralnej — wyciąg glebowy i oznaczenie, w zakresach płomieniową AAS, PN-R-04021
Oznaczanie żelaza przyswajalnego w glebie mineralnej: norma opisuje sporządzenie wyciągu glebowego, metody oznaczania i interpretację wynikó…
🌿 Etylobenzen w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki, PN-Z-04081-01
Oznaczanie par etylobenzenu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z wzbogacaniem próbki; gdy inne substancje wychodzą z ko…
🌿 Ogólny węgiel organiczny (TOC) w glebie, odpadach, bioodpadach i osadach ściekowych — suche spalanie, metoda różnicowa A i bezpośrednia B, PN-EN 15936
Oznaczanie ogólnego węgla organicznego (TOC) w glebie, odpadach, uzdatnionych bioodpadach i osadach ściekowych przez suche spalanie — metodą…
🌿 Lotne węglowodory aromatyczne (BTEX, styren), halogenowane i etery w glebie — ekstrakcja metanolem i chromatografia gazowa ze statyczną analizą fazy nadpowierzchniowej, PN-EN ISO 22155
Oznaczanie lotnych węglowodorów aromatycznych (benzen, toluen, etylobenzen, ksyleny, styren), lotnych węglowodorów halogenowanych i wybranyc…
🌿 Bor przyswajalny w glebie mineralnej — spektrofotometria z kurkuminą albo z 1,1′-dwuantrymidem, PN-R-04018
Oznaczanie boru przyswajalnego w glebie jedną z dwóch metod spektrofotometrycznych: z kurkuminą w środowisku silnie kwaśnym albo z 1,1′-dwua…
🌿 WWA w gazach odlotowych — izokinetyczne pobieranie próbek fazy gazowej i cząstek, metody A, B i C, ISO 11338-1
Pobieranie próbek wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) z gazów odlotowych źródeł stacjonarnych — trzy równoważne metody izo…
🌿 Glin i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), PN-Z-04263-1
Oznaczanie glinu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową; według karty PKN najmniejs…
🌿 Kumen (izopropylobenzen) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa, PN-Z-04016-6
Oznaczanie par kumenu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa;…
🌿 Kadm i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), PN-Z-04102-3
Oznaczanie kadmu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową. Norma wycofana 20-11-2024 …
🌿 Heptan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja toluenem i chromatografia gazowa, PN-Z-04138-02
Oznaczanie par heptanu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja toluenem i chromatografia gazowa. Norma wy…
🌿 1-Metoksypropan-2-ol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja metanolem w disiarczku węgla i chromatografia gazowa, PN-Z-04354
Oznaczanie par 1-metoksypropan-2-olu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarcz…
🌿 Metanol w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID), PN-Z-04476
Oznaczanie par metanolu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną; według karty PKN najmnie…
🌿 Chlorowodór w powietrzu na stanowiskach pracy — pochłanianie w wodzie, azotan srebra i pomiar mętności (turbidymetria), PN-Z-04225-03
Oznaczanie chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy: pochłanianie w płuczce z wodą, dodanie azotanu srebra i pomiar mętności zawiesiny…
🌿 Skuteczność odpylania i stężenie pyłu przed odpylaczem i za nim — badania montażowe i odbiorcze odpylaczy kotłowych, PN-M-34129
Wymagania oraz badania montażowe i odbiorcze suchych odpylaczy kotłowych — elektrofiltrów, odpylaczy mechanicznych i wielostopniowych — za k…
🌿 Octan winylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa, PN-Z-04178-02
Oznaczanie octanu winylu w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty pary octanu winylu adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje disi…
🌿 Octan 2-metoksy-1-metyloetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja metanolem w disiarczku węgla, chromatografia gazowa, PN-Z-04119-10
Oznaczanie octanu 2-metoksy-1-metyloetylu w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje ro…
🌿 Butan-2-on (keton metylowo-etylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa, PN-Z-04449
Oznaczanie butan-2-onu (ketonu metylowo-etylowego) w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty — chromatografią gazową ze spektrometrią …
🌿 Tlenek wapnia w powietrzu na stanowiskach pracy — frakcja wdychalna i respirabilna, płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), PN-Z-04442
Oznaczanie tlenku wapnia (CAS 1305-78-8) w powietrzu na stanowiskach pracy metodą płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej — według …
🌿 Stężenie masowe pyłu PM10 i PM2,5 w gazach odlotowych — dwustopniowy impaktor z dyszami okrągłymi, trzy frakcje (> 10 µm, 10–2,5 µm, < 2,5 µm), stężenia poniżej 40 mg/m³, PN-EN ISO 23210
Metoda odniesienia do oznaczania stężenia masowego pyłu PM10 i PM2,5 w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych za pomocą dwustopniowego im…
🌿 Podtlenek azotu (N2O) w gazach odlotowych z przewodów i kominów — pobieranie, kondycjonowanie próbki i analizator NDIR, metoda referencyjna do pomiarów okresowych i kalibracji AMS, PN-EN ISO 21258
Metoda referencyjna oznaczania stężenia masowego podtlenku azotu (N2O) w gazach odlotowych z przewodów i kominów: ciągłe pobieranie próbki, …
🌿 Stężenie liczbowe respirabilnych włókien azbestu na stanowiskach pracy — sączki membranowe, uprzezroczystnianie i zliczanie włókien pod mikroskopem z kontrastem fazowym, bez identyfikacji azbestu, PN-Z-04202-02 (wycofana)
Oznaczanie stężenia liczbowego respirabilnych włókien w powietrzu na stanowiskach pracy, na których występuje azbest: próbkę pobiera się na …
🌿 Octan 2-butoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa, PN-Z-04304
Oznaczanie octanu 2-butoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty PKN pary adsorbuje się na węglu aktywnym, związek desorbuje…
🌿 4-Metylopentan-2-on (keton metylowo-izobutylowy, MIBK) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa, PN-Z-04372
Oznaczanie 4-metylopentan-2-onu (ketonu metylowo-izobutylowego, MIBK) w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty PKN pary adsorbuje się…
🌿 Cykloheksan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja toluenem, chromatografia gazowa; norma wycofana w 2011 r., NDS 300 mg/m³, PN-Z-04151-02
Oznaczanie stężenia par cykloheksanu w powietrzu na stanowiskach pracy: według karty PKN pary adsorbuje się na węglu aktywnym, cykloheksan e…
🌿 Tetrachloroeten (czterochloroetylen) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa bez wzbogacania próbki i z wzbogacaniem przy użyciu disiarczku węgla; norma wycofana w 2015 r., NDS 85 mg/m³, PN-Z-04118-01
Oznaczanie stężenia par tetrachloroetenu (dawniej: czterochloroetylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy przy kontroli warunków sanitarno-h…
🌿 Związki chromu(VI) w powietrzu na stanowiskach pracy — sączek, wymycie roztworem węglanu sodu, reakcja z difenylokarbazydem, kolorymetria; norma wycofana w 2014 r., NDS 0,005 mg/m³ Cr(VI), PN-Z-04126-03
Oznaczanie rozpuszczalnych chromianów i związków chromu(VI) w powietrzu na stanowiskach pracy, także w złożonych mieszaninach, np. w dymach …
🌿 Cykloheksanon w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa ze spektrometrią mas według karty normy, najmniejsze oznaczalne stężenie 2 mg/m³, NDS 40 mg/m³, PN-Z-04447
Oznaczanie cykloheksanonu (CAS 108-94-1) w powietrzu na stanowiskach pracy przy kontroli warunków sanitarno-higienicznych: według karty PKN …
🌿 Pierwiastki w glebie, przetworzonych bioodpadach, odpadach, osadach ściekowych i osadach dennych — optyczna spektrometria emisyjna z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ICP-OES) w roztworach po roztwarzaniu wodą królewską, kwasem azotowym albo z HBF₄/HF, PN-EN ISO 22036
Oznaczanie 64 pierwiastków — od glinu, arsenu i baru po cynk i cyrkon, w tym metali ciężkich, rtęci, fosforu i siarki — metodą ICP-OES w roz…
🌿 Srebro i jego związki nierozpuszczalne w powietrzu na stanowiskach pracy (frakcja wdychalna, w przeliczeniu na Ag) — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), najmniejsze oznaczalne stężenie 0,003 mg/m³, NDS 0,05 mg/m³, PN-Z-04216-2
Polska norma z 2012 roku z metodą oznaczania srebra i jego związków nierozpuszczalnych w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpc…
🌿 Rtęć w glebie — wyciąg wodą królewską według ISO 11466, redukcja chlorkiem cyny(II), pomiar absorbancji par rtęci przy 253,7 nm (CV-AAS) albo fluorescencji (CV-AFS), kalibracja od 0 do 16 µg/l, metoda dodatku wzorca dla każdego rodzaju gleby, PN-ISO 16772
Oznaczanie rtęci w wyciągu z gleby wodą królewską (przygotowanym według ISO 11464 i ISO 11466): rtęć redukuje się chlorkiem cyny(II) do post…
🏭 Fluorowodór (związki fluoru wyrażone jako HF) w gazach odlotowych — metoda referencyjna CEN: pobór przez sondę i filtr do płuczek, fluorki gazowe albo gazowe i związane z pyłem, oznaczenie jonometrią, spektrofotometrią lub chromatografią jonową, CEN/TS 17340
Metoda referencyjna oznaczania stężenia masowego związków fluoru wyrażonych jako fluorowodór (HF) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnyc…
🌿 Efektywny poziom dźwięku A pod ochronnikami słuchu (dobór ochronników słuchu) — obliczenie metodą pasm oktawowych, metodą HML albo metodą SNR z poziomów hałasu i danych tłumienia ochronnika, PN-EN ISO 4869-2
Obliczenie efektywnego poziomu dźwięku A pod ochronnikiem słuchu — wartości, którą porównuje się z dopuszczalnym narażeniem przy doborze och…
🌿 Roztwarzanie wodą królewską gleby, uzdatnionych bioodpadów, osadów ściekowych i odpadów przed oznaczaniem metali i innych pierwiastków — ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną (A1), w bloku grzejnym (A2) albo mikrofalowo w naczyniach zamkniętych w 175 °C (B), PN-EN ISO 54321
Przygotowanie próbki gleby, osadu ściekowego, uzdatnionych bioodpadów albo odpadu do oznaczania pierwiastków: roztwarzanie mieszaniną kwasu …
🏭 Dwutlenek węgla, tlenek węgla i tlen w gazach odlotowych — automatyczne systemy pomiarowe, ISO 12039
Stężenie CO2 (a także CO i O2) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych, mierzone automatycznymi systemami pomiarowymi — ekstrakcyjnymi a…
🌱 Węgiel organiczny i całkowity w glebie po suchym spalaniu — PN-ISO 10694
Całkowita zawartość węgla w powietrznie suchej glebie po spaleniu w co najmniej 900 °C i pomiarze powstałego CO2; węgiel organiczny liczy si…
🌱 Ekstrakcja pierwiastków śladowych z gleby wodą królewską — PN-ISO 11466 (norma wycofana)
Przygotowanie roztworu do oznaczania metali i innych pierwiastków śladowych w glebie: ekstrakcja mieszaniną kwasu solnego i azotowego (16 h …
🔊 Poziom mocy akustycznej maszyn i urządzeń — metoda techniczna (klasa dokładności 2) — PN-EN ISO 3744
Poziom mocy akustycznej maszyny lub urządzenia wyznaczany z poziomów ciśnienia akustycznego zmierzonych na powierzchni otaczającej źródło, w…
♻️ Azot amonowy w osadach ściekowych — ekstrakcja chlorkiem potasu 2 mol/l — PN-EN 14671
Przygotowanie ekstraktu do oznaczenia amoniaku (wyrażanego jako azot) w surowych i przefermentowanych osadach ściekowych: niesuszony, zhomog…
🔊 Skuteczność ekranów akustycznych w miejscu zainstalowania („in situ") — PN-ISO 10847
Skuteczność (strata wtrącenia) zewnętrznego ekranu akustycznego w konkretnym miejscu: różnica poziomów dźwięku w punkcie odbioru przed ustaw…
🌿 Przewodność elektryczna właściwa wyciągu wodnego z powietrznie suchej gleby (frakcja < 2 mm) — ekstrakcja wodą klasy 2 w stosunku 1:5 (m/V) w (20 ± 1) °C, wytrząsanie 30 min, sączenie, pomiar konduktometrem ze stałą naczynka sprawdzoną roztworami KCl i wynikiem przeliczonym na 25 °C, w mS/m — wskaźnik zawartości elektrolitów rozpuszczalnych w wodzie, PN-ISO 11265 (od 04-03-2026 PN-EN ISO 11265:2026-03)
Rutynowe oznaczanie przewodności elektrycznej właściwej wyciągu wodnego z gleby — wskaźnika zawartości soli rozpuszczalnych w wodzie (np. pr…
🌿 Oznaczanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA, 16 związków z listy EPA) w glebie metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją UV albo fluorescencyjną — ekstrakcja acetonem z eterem naftowym bez suszenia (metoda A, gleby mało zanieczyszczone) albo toluenem w aparacie Soxhleta po suszeniu (metoda B, gleby silniej zanieczyszczone), kalibracja zewnętrzna, PN-ISO 13877 (wycofana)
Szesnaście WWA z listy EPA ekstrahuje się z gleby acetonem bez suszenia (metoda A — gleby mało lub wcale niezanieczyszczone) albo toluenem w…
🌿 Pobieranie próbek stałych paliw wtórnych (SRF) w zakładach produkcyjnych, z dostaw i z zapasów — opracowanie planu pobierania (cele, partia, liczba przyrostów, minimalna masa próbki i przyrostu z czynnikiem kształtu), metody ręczne i mechaniczne ze strumienia materiału, z pojazdów, statków i partii nieruchomych, PN-EN ISO 21645
Norma podaje metody pobierania próbek stałych paliw wtórnych (SRF) — paliw z odpadów innych niż niebezpieczne — z zakładów produkcyjnych, z …
🌿 Oznaczanie azotu ogólnego w glebie (azot amonowy, azotanowy, azotynowy i organiczny) zmodyfikowaną metodą Kjeldahla — 0,2–1 g gleby powietrznie suchej z kwasem salicylowym w kwasie siarkowym i tiosiarczanem sodu, mineralizacja z mieszaniną katalityczną siarczanu potasu, siarczanu miedzi i ditlenku tytanu (zamiast selenu) w temperaturze do 400 °C, destylacja amoniaku do kwasu borowego i miareczkowanie kwasem siarkowym; wynik w mg/g suchej masy, PN-ISO 11261
Azot ogólny gleby — w postaci amonowej, azotanowej, azotynowej i organicznej — oznacza się po mineralizacji typu Kjeldahla: 0,2–1 g gleby po…
🌿 Oznaczanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w fazie gazowej i w cząstkach w gazach odlotowych źródeł stacjonarnych — ekstrakcja filtrów i sorbentów w aparacie Soxhleta (10 % eteru dietylowego w n-heksanie, ok. 20 h) z wzorcem odzysku 2- lub 6-metylochryzenem, ekstrakcja kondensatu n-heksanem, zatężanie, oczyszczanie na kolumnie z żelem krzemionkowym i oznaczanie HPLC w odwróconym układzie faz z detektorem fluorescencyjnym i UV 229 nm albo GC-MS, ISO 11338-2
Część 2 normy ISO 11338 opisuje, co dzieje się w laboratorium z próbką WWA pobraną z gazów odlotowych według części 1: filtr i sorbent (np. …
🌿 Oznaczanie ogólnego węgla organicznego (OWO, TOC) w odpadach, szlamach i osadach — metoda A (pośrednia): TOC jako różnica węgla całkowitego (TC, spalenie w tlenie) i węgla nieorganicznego (TIC, uwolnienie CO2 kwasem), metoda B (bezpośrednia): spalenie próbki po usunięciu węglanów kwasem; próbki niesuszone, zawartość powyżej 1 g węgla na kg suchej masy, PN-EN 13137 (wycofana)
Ogólny węgiel organiczny w odpadach, szlamach i osadach oznacza się na próbce niesuszonej jedną z dwóch metod. W metodzie A spala się porcję…
🌿 Oznaczanie zawartości kadmu w stałych nawozach mineralnych i fosforytach — 1–12,5 g próbki rozdrobnionej do 0,5 mm gotuje się łagodnie 30 min z kwasem azotowym (1 + 1), ekstrakt rozcieńcza do 250 ml i sączy, a kadm mierzy płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową (metoda A) albo ICP-OES (metoda B), kalibrując metodą trzech dodatków wzorca; zawartości powyżej 1 mg/kg, PN-EN 14888
Kadm w stałych nawozach mineralnych i fosforytach wyciąga się kwasem azotowym: od 1 g do 12,5 g próbki — tym mniej, im więcej kadmu się spod…
🌿 Oznaczanie zawartości węglowodorów C10–C40 (oleju mineralnego) w odpadach stałych chromatografią gazową — około 20 g próbki wytrząsa się godzinę z acetonem i roztworem n-heptanu z wzorcami okna retencji, warstwę organiczną przemywa wodą, oczyszcza na kolumience z florisilem i siarczanem sodu i analizuje GC-FID; wynik to suma pól między pikami n-dekanu i n-tetrakontanu wobec wzorca z dwóch olejów mineralnych, 100–10 000 mg/kg suchej masy, PN-EN 14039
Węglowodory w odpadach stałych oznacza się chromatografią gazową bez rozpuszczalników chlorowcowanych. Około 20 g próbki wytrząsa się lub na…
🌿 Obliczanie suchej masy próbek odpadów — metoda A: suszenie porcji dającej co najmniej 0,5 g pozostałości w (105 ± 3) °C do stałej masy (różnica po kolejnej godzinie nie większa niż 0,5 % lub 2 mg), co najmniej dwa oznaczenia; metoda B: zawartość wody bezpośrednim miareczkowaniem Karla Fischera, ciecze wprost, ciała stałe po ekstrakcji metanolem; próbki z ponad 1 % (m/m) suchej pozostałości lub wody, PN-EN 14346 (wycofana)
Wyniki badań odpadów podaje się zwykle w przeliczeniu na suchą masę, a tę norma oblicza na dwa sposoby. W metodzie A porcję próbki suszy się…
🌿 Wytyczne do pomiaru prędkości i strumienia objętości gazu w przewodach emisyjnych według EN ISO 16911-1 — trzy cele pomiaru o różnych wymaganiach niepewności (pomiary okresowe i izokinetyka, kalibracja przepływomierzy automatycznych, inne pomiary EU ETS), kryteria dla rurek Pitota 2D z metody US EPA 2G, rurka typu L do oceny zawirowania i poprawiony przykład budżetu niepewności, CEN/TR 17078
Prędkość i strumień objętości gazów odlotowych w kominach i kanałach mierzy się manualną metodą odniesienia EN ISO 16911-1, a raport technic…
🌿 Roztwarzanie odpadów wodą królewską (1 objętość kwasu azotowego 65–70 % i 3 objętości kwasu solnego 35–37 %) przed oznaczaniem pierwiastków technikami AAS, ICP-OES i ICP-MS — mikrofale w naczyniach zamkniętych (co najmniej 8 bar), mikrofale w naczyniach półotwartych pod ciśnieniem atmosferycznym albo ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; wynik to część rozpuszczalna w wodzie królewskiej, nie zawartość całkowita, PN-EN 13657
Odpady przed oznaczaniem metali i innych pierwiastków roztwarza się wodą królewską — mieszaniną 1 objętości kwasu azotowego i 3 objętości kw…
🌿 Oznaczanie 16 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w glebie, osadach ściekowych, uzdatnionych bioodpadach i odpadach — ekstrakcja, zatężanie i oczyszczanie dobierane do matrycy (tlenek glinu, żel krzemionkowy albo chromatografia żelowa), pomiar GC-MS z co najmniej czterema deuterowanymi wzorcami wewnętrznymi albo HPLC z detekcją UV-DAD lub fluorescencyjną; dolna granica stosowania od 10 µg/kg s.m. (gleby, osady, bioodpady) do 100 µg/kg s.m. (odpady stałe), PN-EN 17503
Szesnaście wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych — od naftalenu do benzo[ghi]perylenu — oznacza się w glebie, osadach ściekowych, …
🌿 Oznaczanie pierwiastków głównych (Al, Ca, Fe, Mg, P, K, Si, Na, Ti) w biopaliwach stałych — roztwarzanie w zamkniętym naczyniu mieszaniną kwasu azotowego, nadtlenku wodoru i kwasu fluorowodorowego w 220 °C (piec) lub 190 °C (mikrofale), zobojętnienie HF kwasem borowym, bezpośrednio w paliwie (część A, 500 mg) albo w popiele przygotowanym w 550 °C (część B, 50 mg), pomiar ICP-OES, ICP-MS, FAAS lub FES, PN-EN ISO 16967
Glin, wapń, żelazo, magnez, fosfor, potas, krzem, sód i tytan w biopaliwach stałych — drewnie, peletach, biomasie — oznacza się po roztworze…
🌿 Oznaczanie 17 pestycydów chloroorganicznych (HCB, HCH, aldryna, dieldryna, endryna, heptachlor i jego epoksydy, α-endosulfan, DDT, DDD, DDE) i 7 polichlorowanych bifenyli (PCB 28, 52, 101, 118, 138, 153, 180) w glebie — ekstrakcja rozpuszczalnikiem węglowodorowym, oczyszczanie na tlenku glinu, usunięcie siarki siarczynem tetrabutyloamoniowym, chromatografia gazowa z detektorem wychwytu elektronów i potwierdzenie na kolumnie o innej polarności; granice wykrywalności 0,1–4 µg/kg s.m., PN-ISO 10382
Siedemnaście pestycydów chloroorganicznych — m.in. HCB, izomery HCH, aldrynę, dieldrynę, endrynę, heptachlor, DDT z metabolitami — i siedem …
🌿 Pobieranie próbek wody morskiej do badań chemicznych i fizycznych z obszarów pływowych (estuaria), strefy przybrzeżnej do 5 km od brzegu i otwartego morza — rozmieszczenie punktów według modelu mieszania wyznaczonego z zasolenia, temperatury, tlenu, mętności lub fluorescencji chlorofilu, profile pionowe i poziome, czerpacze z otwartymi końcami na niemetalowej linie, pompy i próbniki automatyczne, częstotliwość w cyklu pływów; bez próbek mikrobiologicznych i biologicznych, PN-ISO 5667-9
Norma prowadzi pobieranie próbek wody morskiej do badań chemicznych i fizycznych — od planu przez sprzęt po częstotliwość — w trzech rodzaja…
🌿 Oznaczanie około 70 pierwiastków (m.in. As, Cd, Cr, Cu, Hg, Ni, Pb, Zn, P, S, pierwiastki ziem rzadkich i platynowce) w roztworach z roztwarzania osadów ściekowych, uzdatnionych bioodpadów i gleby wodą królewską lub kwasem azotowym metodą spektrometrii mas z plazmą wzbudzoną indukcyjnie (ICP-MS) — korekty interferencji izobarycznych i molekularnych, wzorzec wewnętrzny, rozcieńczenie przy tłumieniu sygnału; granica wykrywalności 0,1–2,0 mg/kg s.m.; norma wycofana przez PKN 05.03.2026 i zastąpiona przez PN-EN ISO 16965:2026-03, PN-EN 16171
Pierwiastki w osadach ściekowych, uzdatnionych bioodpadach i glebie — od arsenu, kadmu, chromu, miedzi, niklu, ołowiu i cynku po fosfor, sia…
🌿 Mikrofalowe roztwarzanie osadów ściekowych, uzdatnionych bioodpadów i gleby stężonym kwasem azotowym przed oznaczaniem pierwiastków — porcja do 2 g (zwykle 0,5–1 g) z najwyżej 0,5 g węgla organicznego, 10 ml HNO3 15 mol/l, ogrzewanie 10–15 °C/min do (175 ± 5) °C i 10 min w tej temperaturze w zamkniętym naczyniu z PFA, PTFE lub kwarcu (co najmniej 45 ml, co najmniej 3000 kPa); wynik to frakcja rozpuszczalna w kwasie azotowym, nie zawartość całkowita, PN-EN 16173
Osady ściekowe, uzdatnione bioodpady i glebę przed oznaczaniem metali i innych pierwiastków roztwarza się stężonym kwasem azotowym w laborat…
🌿 Oznaczanie stężenia zapachowego próbek gazu metodą olfaktometrii dynamicznej z zespołem oceniających (próbka rozcieńczana gazem neutralnym aż do progu wyczuwalności; 1 ouE/m3 na progu, zakres zwykle 10^1–10^7 ouE/m3) oraz strumienia zapachowego ze źródeł punktowych i powierzchniowych aktywnych (np. biofiltrów) — jednostka odniesiona do n-butanolu: 1 EROM = 123 µg; pobór próbek także przy wilgotności i temperaturze do 200 °C; bez strumienia zapachowego ze źródeł kubaturowych i powierzchniowych pasywnych, PN-EN 13725
Stężenie zapachowe gazu odlotowego, powietrza z biofiltra albo innej próbki gazowej mierzy się w olfaktometrze dynamicznym: próbkę miesza si…
🌿 Oznaczanie stężenia metanu w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych metodą manualną — pobór sondą (w razie potrzeby ogrzewaną do 150 °C) przez filtr i chłodnicę do worka, ampułki szklanej lub kanistra (5–30 l), w tym „zasadą płuca”, przepływ do 1 l/min, analiza chromatografią gazową z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym (GC-FID); metoda niezależna (SRM według EN 14181) zwalidowana do 1500 mg/m3, PN-EN ISO 25139
Metan — gaz cieplarniany emitowany m.in. przez składowiska, kompostownie, instalacje biogazowe i gazowe — oznacza się w gazach odlotowych ze…
🌿 Azot Kjeldahla w osadach ściekowych, uzdatnionych bioodpadach i glebie — porcja 0,2–1 g suchej próbki (albo próbka wilgotna lub ciekła o odpowiadającej suchej masie), 10 ml kwasu siarkowego i 2,5 g katalizatora K2SO4:CuSO4:TiO2 10:1:1, mineralizacja w bloku do 400 °C, destylacja amoniaku po dodaniu NaOH do kwasu borowego i miareczkowanie kwasem siarkowym lub solnym; azotany i azotyny nie wchodzą do wyniku, LOD zwykle 0,03 % N, LOQ 0,1 % N, PN-EN 16169
Azot Kjeldahla w osadach ściekowych, uzdatnionych bioodpadach i glebie oznacza się klasycznie: porcję (zwykle 0,2–1 g suchej próbki) mineral…
🌿 Roztwarzanie osadów ściekowych, uzdatnionych bioodpadów i gleby wodą królewską (1 objętość HNO3 i 3 objętości HCl) przed oznaczaniem ponad 60 pierwiastków — metoda A: wrzenie pod chłodnicą zwrotną przez 2 h, z naczyniem pochłaniającym lotne związki; metoda B: roztwarzanie mikrofalowe w zamkniętym naczyniu w (175 ± 5) °C przez (10 ± 1) min; potem sączenie i uzupełnienie w kolbie; wynik to frakcja rozpuszczalna w wodzie królewskiej, nie zawartość całkowita; PN-EN 16174 wycofana 30.03.2022
Osady ściekowe, uzdatnione bioodpady i glebę przed oznaczaniem metali i innych pierwiastków roztwarza się wodą królewską — mieszaniną jednej…
🌿 Oznaczanie pH w zawiesinie wodnej środków poprawiających właściwości gleby i podłoży uprawowych — próbka przygotowana według EN 13040, porcja odpowiadająca 60 ml (sito 20 mm) lub 250 ml (sito 40 mm) objętości próbki odważona na podstawie gęstości nasypowej, ekstrakcja wodą klasy 2 w stosunku 1 : 5 przez 1 h w (22 ± 3) °C, pomiar pH-metrem z elektrodą szklaną w osiadającej zawiesinie po kalibracji co najmniej dwoma buforami, PN-EN 13037
pH kompostu, podłoża torfowego czy innego polepszacza gleby oznacza się w zawiesinie z wodą w stosunku objętościowym 1 : 5 — nie na masę, le…
🌿 Oznaczanie azotu całkowitego w glebie metodą suchego spalania (analiza elementarna) — próbka przygotowana według ISO 11464, frakcja < 2 mm, ogrzewanie w tlenie w co najmniej 900 °C, przekształcenie wszystkich form azotu w N2 i pomiar detektorem przewodnictwa cieplnego, wzorcowanie substancją o znanej zawartości azotu, przeliczenie na suchą masę według ISO 11465, PN-ISO 13878
Azot całkowity w glebie oznacza się tu bez mineralizacji na mokro: odważkę powietrznie suchej gleby spala się w strumieniu tlenu w co najmni…
🔊 Wyznaczanie poziomów ciśnienia akustycznego emisji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach (np. obserwatorów) w polu zasadniczo swobodnym nad płaszczyzną odbijającą — w komorze półbezechowej albo na zewnątrz — bez poprawek środowiskowych, z poprawką tylko na tło akustyczne; poziom skorygowany charakterystyką A, w razie potrzeby w pasmach częstotliwości i szczytowy poziom C; klasa dokładności 1 (dokładna) albo 2 (techniczna), miernik klasy 1 według IEC 61672-1, PN-EN ISO 11201
Metoda wyznaczania hałasu, jaki maszyna emituje na stanowisko operatora i w innych określonych punktach w jej otoczeniu, gdy pracuje w polu …
🔊 Wyznaczanie poziomów ciśnienia akustycznego emisji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach in situ, w pomieszczeniu spełniającym określone wymagania — z poprawką na tło K1 i lokalną poprawką środowiskową K3 (z ograniczoną wartością maksymalną) wyznaczaną z równoważnej powierzchni pochłaniania pomieszczenia oraz położenia źródła albo przybliżonego wskaźnika kierunkowości stanowiska; poziom skorygowany A, w razie potrzeby w pasmach i szczytowy C; klasa dokładności 2 (techniczna) albo 3 (orientacyjna), PN-EN ISO 11202
Metoda wyznaczania hałasu, jaki maszyna emituje na stanowisko operatora i w innych określonych miejscach, gdy pracuje in situ — w zwykłym po…
🌿 Pobieranie próbek odpadów według planu pobierania próbek — procedura ramowa: uzgodnienie celów programu badań przez zaangażowane strony, przygotowanie planu (poziom badań, oznaczane składniki, informacje o materiale, BHP, podejście i technika pobierania), pobranie próbki zgodnie z planem, w razie potrzeby wstępna obróbka do próbki laboratoryjnej, protokół pobierania i dostarczenie próbki do laboratorium, PN-EN 14899
Odpady są zwykle niejednorodne, więc wynik badania znaczy tyle, ile próbka, z której powstał. PN-EN 14899 nie podaje jednej techniki pobiera…
🌿 Oznaczanie 15 chlorofenoli (sześć dichlorofenoli, sześć trichlorofenoli, 2,3,4,5- i 2,3,4,6-tetrachlorofenol oraz pentachlorofenol) w glebie, osadach i odpadach stałych — co najmniej 10 g gleby z wzorcem wewnętrznym (2,4,6-tribromofenol) ekstrahuje się 75 ml acetonu z heksanem 1 : 1 z kwasem solnym z ultradźwiękami, chlorofenole przenosi do NaOH, po zakwaszeniu do heksanu i do roztworu węglanu potasu, acetyluje bezwodnikiem octowym, octany ekstrahuje heksanem i oznacza GC-ECD na dwóch kolumnach o różnej polarności (lub GC-MS); od ok. 0,01–0,05 mg/kg, PN-ISO 14154
Chlorofenole — fenole z jednym do pięciu atomów chloru — to toksyczne, częściowo rakotwórcze zanieczyszczenia gleby. PN-ISO 14154 ekstrahuje…
🌿 Roztwarzanie gleby, uzdatnionych bioodpadów, osadów i odpadów przed oznaczaniem pierwiastków — 0,2–0,5 g wysuszonej i rozdrobnionej (poniżej 250 µm) próbki roztwarza się 6 ml HCl, 2 ml HNO3 i 4 ml HBF4 w bloku grzejnym 2 h w (105 ± 5) °C (metoda A) albo w zamkniętym naczyniu mikrofalowym do (175 ± 5) °C przez 10 min (B1), ewentualnie mieszaniną HCl, HNO3 i HF z programem mocy (B2); rozkład uważa się za praktycznie całkowity; 30 pierwiastków od Al do Zn, PN-EN 13656
Zanim oznaczy się pierwiastki w glebie, osadzie czy odpadzie, próbkę trzeba roztworzyć. PN-EN 13656 robi to mieszaniną kwasu solnego, azotow…
🌿 Oznaczanie rtęci w roztworach po roztwarzaniu osadów ściekowych, uzdatnionych bioodpadów i gleby wodą królewską (EN 16174) lub kwasem azotowym (EN 16173) — rtęć jedno- i dwuwartościową redukuje się chlorkiem cyny(II) (zalecanym) lub borowodorkiem sodu do rtęci elementarnej, wydmuchuje gazem nośnym w układzie zamkniętym do kuwety spektrometru i mierzy absorbancję przy 253,7 nm względem krzywej kalibracyjnej; dolna granica zakresu roboczego 0,03 mg/kg suchej masy, PN-EN 16175-1
Rtęć w osadach ściekowych, kompostach i glebie oznacza się w roztworze po mineralizacji wodą królewską lub kwasem azotowym. PN-EN 16175-1 re…
🌿 Oznaczanie cyjanków ogólnych i cyjanków łatwo uwalnianych w glebie metodą ciągłej analizy przepływowej (CFA) z automatyczną destylacją — glebę ekstrahuje się roztworem NaOH 2,5 mol/l przez 16 h, ekstrakt rozcieńcza 100 razy; przy cyjankach ogólnych kompleksy rozkłada się w przepływie lampą UV-B po dodaniu buforu o pH 3,8, przy cyjankach łatwo uwalnianych żelazocyjanki wytrąca siarczan cynku; HCN oddestylowany w 125 °C reaguje z chloraminą T, kwasem pirydyno-4-karboksylowym i kwasem 1,3-dimetylobarbiturowym, a barwnik mierzy się przy 606 nm; cyjanki kompleksowe — z różnicy; gleby o zawartości powyżej 1 mg/kg s.m., PN-EN ISO 17380
Cyjanki w glebie występują jako jony cyjankowe i jako cyjanki kompleksowe — z tej różnicy biorą się dwa wyniki: cyjanki ogólne i cyjanki łat…
🌿 Analiza roztworów próbek pyłu zawieszonego z powietrza stanowisk pracy metodą atomowej spektrometrii emisyjnej z plazmą wzbudzoną indukcyjnie (ICP-AES, w zakresach akredytacji ICP-OES) — opracowanie metody, sprawdzenia sprawności aparatu, analiza rutynowa, szacowanie granic wykrywalności i oznaczalności, kontrola jakości i niepewność; dla roztworów przygotowanych według ISO 15202-2 z próbek pobranych według ISO 15202-1, do porównania narażenia z wartościami dopuszczalnymi; m.in. Al, Sb, As, Ba, Be, Cd, Ca, Cr, Co, Cu, Fe, Pb, Mn, Mo, Ni, Se, Ag, Tl, Sn, Ti, V, Zn — bez rtęci w postaci par, ISO 15202-3
Pył w powietrzu stanowisk pracy może zawierać toksyczne metale i metaloidy — ołów, kadm, chrom, nikiel, mangan, arsen i wiele innych — a ich…
🌿 Ciągły pomiar stężenia ozonu w powietrzu atmosferycznym metodą fotometrii w nadfiolecie — powietrze przepływa przez kuwetę absorpcyjną naświetlaną promieniowaniem 253,7 nm ze stabilizowanej niskociśnieniowej lampy rtęciowej, a pochłanianie mierzy fotodioda lub fotopowielacz (układ z kuwetą pomiarową i odniesienia albo jedna kuweta z naprzemiennym powietrzem i powietrzem po katalitycznym usunięciu ozonu); analizator po badaniu typu, zakres certyfikacji do 500 µg/m³, układ poboru z PTFE, FEP, szkła borokrzemowego lub stali nierdzewnej, filtr cząstek z PTFE; wynik w µg/m³ w 20 °C i 101,3 kPa, PN-EN 14625
Ozon w powietrzu atmosferycznym mierzy się w sposób ciągły na stacjach monitoringu — PN-EN 14625 opisuje do tego fotometrię w nadfiolecie: o…
🌿 Pobieranie próbek osadów morskich do badań właściwości fizycznych i chemicznych w monitoringu i ocenach środowiskowych — strategia (badanie rozpoznawcze, bazowe z oceną oddziaływania, badanie trendów czasowych), rozmieszczenie punktów losowe, w siatce albo wzdłuż gradientu od źródła zanieczyszczenia, liczba próbek powtórzonych (zwykle co najmniej trzy z punktu przy dużej zmienności) albo próbka zbiorcza, punkty odniesienia, rdzenie osadów, sprzęt, postępowanie z próbkami, pakowanie i przechowywanie; nie dla osadów słodkowodnych, PN-EN ISO 5667-19
Osady denne gromadzą zanieczyszczenia, więc ich badanie mówi o stanie i historii zanieczyszczenia akwenu — ale tylko wtedy, gdy próbki pobra…
🌿 Oznaczanie epichlorohydryny w wodzie do spożycia i w wodzie do produkcji wody do spożycia — 100 ml próbki (z wzorcem wewnętrznym ¹³C3-epichlorohydryną przy GC-MS albo 2-chloropropionianem etylu przy GC-ECD) przepuszcza się z szybkością 1–3 ml/min przez kolumienkę z co najmniej 200 mg sorbentu styren-diwinylobenzenowego, usuwa wodę azotem do 250–350 mg reszty wody, eluuje 2 ml eteru diizopropylowego i oznacza chromatografią gazową na kolumnie kapilarnej z detektorem MS (jony m/z 49/51) albo ECD; kalibracja pięciopunktowa przez całą procedurę; granica oznaczalności ok. 0,5 µg/l, możliwa do obniżenia do 0,1 µg/l, PN-EN 14207
Epichlorohydrynę oznacza się w wodzie do spożycia i w wodzie do jej produkcji na poziomie dziesiątych części mikrograma na litr. PN-EN 14207…
🌿 Oznaczanie składu granulometrycznego mineralnego materiału glebowego metodą sitową i sedymentacyjną — cząstki pozostające na sicie 2 mm oznacza się przesiewaniem na sucho (masa próbki zależna od największych ziaren, sita sprawdzane wobec sit wzorcowych), cząstki 2–0,063 mm przesiewaniem na mokro i na sucho, a cząstki poniżej 0,063 mm sedymentacją metodą pipetową (preferowaną) albo areometryczną z załącznika B, po usunięciu materii organicznej i soli oraz z dodatkiem dyspergatora; czasy pobrań z prawa Stokesa przy gęstości cząstek 2,65 Mg/m³; udziały frakcji wyznacza się wyłącznie przez ważenie i przedstawia jako krzywą kumulacyjną, PN-ISO 11277
Udział cząstek mineralnych różnej wielkości decyduje w części o fizycznym i chemicznym zachowaniu gleby. PN-ISO 11277 (ISO 11277:1998) łączy…
🌿 Oznaczanie stężenia aktywności radionuklidów emitujących promieniowanie gamma o energii 40 keV–2 MeV w wodzie metodą wysokorozdzielczej spektrometrii gamma (według ogólnej metody z ISO 20042) — próbkę wody pitnej, opadowej, powierzchniowej, podziemnej, chłodniczej, przemysłowej albo ścieków (jednorodną, w razie potrzeby przesączoną) mierzy się bezpośrednio w pojemniku (np. Marinellego) albo po zatężeniu przez odparowanie, z kalibracją energetyczną i wydajnościową (źródła wzorcowe albo metody numeryczne Monte Carlo), korekcjami czasu martwego, nakładania impulsów i sumowania koincydencyjnego; wynik w Bq/l z niepewnością, progiem decyzyjnym i granicą wykrywalności według ISO 11929; bez zatężania ok. 5·10⁻² Bq/l dla 137Cs, PN-EN ISO 10703
W wodach występują radionuklidy naturalne i sztuczne — te drugie m.in. z instalacji jądrowych, zastosowań medycznych i opadu po wybuchach i …
🌿 Badanie zgodności w odniesieniu do wymywania ziarnistych odpadów i osadów — jednostopniowe badanie porcjowe przy stosunku cieczy do fazy stałej 2 l/kg suchej masy dla materiałów o zawartości suchej masy powyżej 33 % i co najmniej 95 % masy ziaren poniżej 4 mm (nadziarno rozdrabnia się, bez mielenia na drobno; suszenie tylko gdy niezbędne, najwyżej w 40 °C): porcję odpowiadającą 175 g suchej masy w butelce 500 ml z wodą klasy 3 (pH 5–7,5, przewodność < 0,5 mS/m) obraca się w urządzeniu rotacyjnym (5–10 obr./min), fazę stałą oddziela, eluat sączy przez filtr membranowy 0,45 µm, mierzy pH, przewodność (opcjonalnie potencjał redoks) i analizuje metodami do wód; sucha masa w 105 °C według ISO 11465 albo EN 12880 dla osadów, PN-EN 12457-1
Odpady przy kontakcie z wodą uwalniają rozpuszczalne składniki — to główny mechanizm, przez który mogą zagrażać środowisku przy składowaniu …
🌿 Badanie pomieszczeń czystych i stref czystych — metody badań uzupełniających do klasyfikacji czystości powietrza według ISO 14644-1: różnica ciśnień (4.2.1/B.1), przepływ powietrza i krotność wymian (4.2.2/B.2), kierunek i wizualizacja przepływu (4.2.3/B.3), czas odzysku po krótkim podaniu aerozolu (4.2.4/B.4), temperatura (4.2.5/B.5), wilgotność (4.2.6/B.6), szczelność zainstalowanych filtrów skanowaniem licznikiem cząstek albo fotometrem aerozolu (4.2.7/B.7), przecieki przez obudowę (4.2.8/B.8), badania elektrostatyczne i jonizatorów (4.2.9/B.9), osiadanie cząstek (4.2.10/B.10) i separacja (4.2.11/B.11); wybór badań uzgadnia klient z dostawcą, PN-EN ISO 14644-3
Pomieszczenia czyste — w farmacji, produkcji wyrobów medycznych, mikroelektronice czy przemyśle spożywczym — klasyfikuje się według zawartoś…
🌿 Przygotowanie roztworów do oznaczania metali i metaloidów w pyle z powietrza stanowisk pracy — wybór metody roztwarzania według rodzaju wartości dopuszczalnej: związki rozpuszczalne (załącznik B), całkowite metale i ich związki (załączniki C–H: HNO3 i HCl na płycie grzejnej, HF i HNO3 z ultradźwiękami, H2SO4 i H2O2, HNO3 i HClO4, mineralizacja mikrofalowa w naczyniach zamkniętych, blok grzejny 95 °C), narażenie mieszane (B, potem nierozpuszczona pozostałość jedną z metod C–H); sprawdzenie odzysku (co najmniej 90 % przy współczynniku zmienności poniżej 5 % według ISO 21832), włączenie osadów ze ścianek próbnika, ISO 15202-2
Stężenie metali w pyle na stanowiskach pracy porównuje się z wartościami dopuszczalnymi — jedne dotyczą związków rozpuszczalnych, inne całko…
🌿 Oznaczanie azotu azotanowego, azotynowego i amonowego (azotu mineralnego) w glebie o wilgotności polowej — 40 g zhomogenizowanej gleby (agregaty < 5 mm) wytrząsa się 1 h z 200 ml KCl 1 mol/l w 20 ± 2 °C, ekstrakt wiruje (ok. 3000 g, 10 min) i oznacza w automatycznych układach analizy przepływowej z segmentowaniem strumienia: suma azotanów i azotynów po redukcji na kolumnie Cd-Cu, azotyny reakcją z sulfanilamidem i chlorowodorkiem N-(1-naftylo)etylenodiaminy, jony amonowe metodą salicylanową z dichloroizocyjanuranem i nitroprusydkiem; wilgotność według ISO 11465, PN-ISO 14256-2
Azot mineralny w glebie — azotany, azotyny i jony amonowe — zmienia się po pobraniu próbki, dlatego oznacza się go w glebie świeżej, o wilgo…
🌿 Oznaczanie zawartości pierwiastków w osadach ściekowych, uzdatnionych bioodpadach i glebie metodą ICP-OES — roztwory po roztwarzaniu wodą królewską według EN 16174 albo kwasem azotowym według EN 16173 (cyna tylko po wodzie królewskiej); spektrometr sekwencyjny lub symultaniczny, obserwacja osiowa lub radialna; korekcja tła, korekcja międzypierwiastkowa albo wielowymiarowe dopasowanie widm, wzorzec wewnętrzny (Sc, Y, Lu, 1–10 mg/l), dopasowanie kwasowości, roztwory kontroli kalibracji i zakłóceń, płukanie między próbkami; wynik na suchą masę według EN 15934, PN-EN 16170
Metale i inne pierwiastki w osadach ściekowych, kompostach i glebie oznacza się w roztworach po roztwarzaniu kwasami, a ICP-OES pozwala zmie…
🌿 Oznaczanie siarczanów w wodach podziemnych, pitnych i ściekach metodą ciągłej analizy przepływowej (CFA) — po usunięciu Ca, Mg, Fe i Al na kolumnie kationitowej siarczan reaguje w środowisku kwaśnym z chlorkiem baru (BaSO4), nadmiar baru wiąże się w środowisku zasadowym z błękitem metylotymolowym, a absorbancję niezwiązanego błękitu mierzy się w detektorze przepływowym przy 460 ± 10 nm; zakres 30–300 mg/l SO4 (inne zakresy obejmujące dokładnie jedną dekadę), co najmniej 5 roztworów kalibracyjnych, dodatek siarczanu 6 mg/l dla liniowości w dolnej części krzywej; ISO 22743 z poprawką Cor 1:2007
Siarczany oznacza się w wodach podziemnych, wodzie pitnej i ściekach, często w długich seriach próbek. ISO 22743 opisuje ich oznaczanie meto…
🌿 Oznaczanie formaldehydu i innych związków karbonylowych (aldehydów i ketonów) w powietrzu wnętrz i w powietrzu komór badawczych — przepuszczanie powietrza przez kartridż z żelem krzemionkowym pokrytym 2,4-dinitrofenylohydrazyną (DNPH), wymycie hydrazonów i analiza HPLC z detektorem UV lub DAD przy 360 nm; zakres ok. 1 µg/m³–1 mg/m³, próbka uśredniona w czasie (1–24 h albo 5–60 min), przepływ do 1,5 l/min; 13 związków karbonylowych wymienionych w zakresie; ISO 16000-3:2022
Formaldehyd emitowany z płyt wiórowych, izolacji, klejów i wyposażenia jest jednym z głównych zanieczyszczeń powietrza wnętrz, a te same pom…
🌿 Oznaczanie lotnych związków organicznych (VOC — eluujących od n-heksanu do n-heksadekanu), bardzo lotnych (VVOC) i półlotnych (SVOC) oraz ich sum TVOC i TSVOC w powietrzu wnętrz i w powietrzu komór i cel do badania emisji — aktywne pobieranie zmierzonej objętości powietrza na rurki sorpcyjne (Tenax TA albo do 3 sorbentów), termodesorpcja przez pułapkę ogniskującą i chromatografia gazowa z kolumną kapilarną i detektorem MS, z dodatkowym FID albo bez; stężenia od mikrogramów do kilku miligramów na metr sześcienny; ISO 16000-6:2021
Lotne związki organiczne w powietrzu budynków, kabin pojazdów i komór do badania emisji wyrobów oznacza się zwykle jako listę związków docel…
🌿 Oznaczanie stężenia masowego amoniaku (NH3) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych (m.in. instalacje z odazotowaniem SCR i SNCR) zautomatyzowanymi systemami pomiarowymi — ekstrakcyjnymi (pomiar bezpośredni lub pośredni) i in situ — z analizatorami: różnicowy pomiar NOx po konwersji NH3 do NO z chemiluminescencją albo NDUV, FTIR, NDIR z korelacją filtra gazowego (GFC), spektroskopia laserowa (TLS); kryteria charakterystyk: czas odpowiedzi ≤ 400 s albo ≤ 900 s, odchylenie powtarzalności, niedopasowanie i dryf 24 h ≤ 2 % górnej granicy zakresu, interferencje ≤ 4 %, sprawność konwerterów, straty i nieszczelność ≤ 2 % wartości; ISO 17179:2016
Instalacje odazotowania spalin SCR i SNCR wtryskują amoniak lub mocznik, a nieprzereagowany amoniak (tzw. poślizg) trzeba mierzyć — dla prow…
🌿 Oznaczanie stężenia metanu (CH4) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych automatyczną metodą z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym (FID) wyposażonym w konwerter katalityczny, który utlenia wszystkie związki organiczne poza metanem — system ekstrakcyjny (FID i układ pobierania), pomiar ciągły instalacjami stałymi lub okresowy, w gazach suchych i wilgotnych; zasady, kryteria charakterystyk i procedury zapewnienia jakości; przeliczenie do warunków normalnych, suchego gazu i tlenu odniesienia; PN-EN ISO 25140:2011
Metan jest gazem cieplarnianym emitowanym m.in. przy hodowli bydła, uprawie ryżu, wydobyciu i przesyle gazu ziemnego, ze składowisk, kompost…
🌿 Klasyfikacja czystości powietrza w pomieszczeniach czystych, strefach czystych i urządzeniach separujących na podstawie stężenia liczbowego cząstek w powietrzu — klasy ISO 1–9 (tablica 1) dla progów wielkości od 0,1 do 5 µm, pomiar licznikiem cząstek z rozpraszaniem światła (LSAPC), określenie stanu (zbudowane, w spoczynku, w działaniu), oznaczenie klasy, kryterium zgodności dla każdego punktu pobierania, liczba punktów według tablicy A.1 i model statystyczny z co najmniej 95 % ufności, że co najmniej 90 % powierzchni spełnia limit; deskryptor M dla makrocząstek > 5 µm; PN-EN ISO 14644-1:2016-03
Pomieszczenia czyste w farmacji, mikroelektronice, wyrobach medycznych, ochronie zdrowia czy przemyśle spożywczym klasyfikuje się według lic…
🌿 Półilościowa ocena przezroczystości wód — wysokość słupa wody w szklanej rurze 600 mm × 25 mm, przy której wzór druku lub znak testowy jest jeszcze wyraźnie widoczny (wody przezroczyste i lekko mętne, laboratorium), głębokość zaniku białego matowego krążka Secchiego (20 cm w wodach śródlądowych, 30 cm w morskich) opuszczanego na taśmie lub linie w wodach powierzchniowych, kąpieliskach i ściekach, oraz widzialność krążka 25 cm oceniana przez nurków na zadanej głębokości; wynik w metrach z dokładnością 0,1 m (poniżej 0,5 m — 0,05 m) z podaniem średnicy i typu krążka; PN-EN ISO 7027-2:2019-04
Przezroczystość wody — najczęściej głębokość, na której znika biały krążek Secchiego — jest prostą miarą warunków świetlnych w jeziorach, rz…
🌿 Pobieranie próbek osadów dennych (nieskonsolidowanych i skonsolidowanych) z rzek, potoków, jezior naturalnych i sztucznych oraz estuariów z portami do badań chemicznych, fizycznych, biologicznych i mikrobiologicznych — wybór stanowiska (GPS, sonary, warunki sedymentacji) i punktu, wybór próbnika według rodzaju osadu (żwir, piasek, glina, muł, torf), chwytacze (van Veen, Ekman, Ponar, Shipek) i rdzeniaki, wpływ warunków meteorologicznych, pływów, przepływu, głębokości (ręcznie do 4 m), nawigacji i makrofitów, próbki złożone, materiały pojemników, przechowywanie i transport; ISO 5667-12:2017
Osady denne wiążą substancje chemiczne w cząstkach i wodzie porowej, a ich badanie — do monitoringu, oceny urobku przed pogłębianiem portów …
🌿 Oznaczanie 11 ftalanów (m.in. DMP, DEP, DiBP, DBP, BBzP, DEHP, DOP) w wodzie podziemnej, powierzchniowej, ściekach i wodzie do picia — ekstrakcja na fazie stałej (RP-C18 w szklanych kartridżach, oczyszczanie na tlenku glinu), elucja octanem etylu, rozdział na niepolarnej kolumnie kapilarnej ok. 30 m i detekcja spektrometrią mas, kwantyfikacja ze wzorcami wewnętrznymi (np. D4-DBP, D4-DOP); szczególne środki przeciw zanieczyszczeniu ftalanami (bez tworzyw sztucznych, szkło wyprażane w 400 °C, deaktywacja izooktanem), maksymalna ślepa 80 ng/l dla każdego ftalanu; próbki w ciemności w 4 °C najwyżej 4 dni; PN-EN ISO 18856:2006
Ftalany — plastyfikatory tworzyw — oznacza się w wodach i ściekach na poziomie mikrogramów na litr, a ponieważ są wszędzie, główną trudności…
🌿 Ciągły pomiar stężenia ditlenku azotu (NO2) i tlenku azotu (NO) w powietrzu atmosferycznym metodą chemiluminescencyjną — NO reaguje z nadmiarem ozonu w komorze reakcyjnej, promieniowanie wzbudzonego NO2 (600–3000 nm) mierzy fotopowielacz lub fotodioda; NO2 oblicza się z różnicy po przepuszczeniu powietrza przez konwerter NO2→NO; analizatory wybrane na podstawie badania typu, ocena przydatności na stanowisku przez obliczenie niepewności rozszerzonej (≤ 15 % dla pomiarów stacjonarnych, ≤ 25 % dla wskaźnikowych), wymagania dla układu pobierania (PTFE, FEP, szkło, stal; straty < 2,0 %) i kontrola jakości; zakres certyfikacji NO2 do 500 µg/m³, NO do 1200 µg/m³; PN-EN 14211:2013-02 (wycofana 29.05.2025, zastąpiona przez PN-EN 14211:2025-05)
Stężenia NO2 i NO w powietrzu atmosferycznym mierzą stacje monitoringu jakości powietrza — wiejskie, tła miejskiego, komunikacyjne i przemys…
🌿 Wytyczne dotyczące technik pobierania i przechowywania próbek gleby do badań fizycznych, chemicznych, biologicznych i radiologicznych (cele rolnicze i badania zanieczyszczeń, bez badań geotechnicznych i skał litych) — wybór sprzętu i techniki na podstawie informacji wstępnych o terenie, próbki naruszone (większość badań) i nienaruszone (np. mikrobiologia, związki lotne — skrzynka Kubieny, cylinder), próbki punktowe, szczelinowe, warstwowe, skupione i przestrzenne (złożone), dostęp do punktu i pobranie jako dwa kroki, zapobieganie zanieczyszczeniu krzyżowemu (czyszczenie sprzętu między punktami, rury osłonowe, narzędzia o kontrolowanym składzie), bezpieczeństwo i ochrona środowiska; PN-ISO 10381-2:2007 (wycofana 12.03.2025, bez wskazanej następczyni)
Wynik badania gleby zależy od tego, jak pobrano próbkę: czy zachowano strukturę, czy połączono porcje z wielu punktów, czy sprzęt nie przeni…
🌿 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań fizyczno-chemicznych — opis próbki, suszenie całej próbki na powietrzu (warstwa ≤ 15 mm, bez bezpośredniego słońca), w suszarce z wymuszonym obiegiem w temperaturze nie wyższej niż 40 °C albo liofilizacja, do ubytku masy nie większego niż 5 % (m/m) na dobę; usunięcie i zważenie kamieni, szkła i korzeni, rozdrobnienie do cząstek ≤ 2 mm, przesianie przez sito 2 mm, pomniejszanie frakcji < 2 mm (kwartowanie ręczne, dzielnik szczelinowy, dzielnik mechaniczny) do próbki laboratoryjnej 200–300 g i próbki analitycznej, a przy porcjach analitycznych poniżej 2 g — mielenie do przejścia przez sito 250 µm; PN-ISO 11464:1999 (wycofana 13.11.2025, bez wskazanej następczyni)
Zanim w glebie oznaczy się suchą masę, pH, węgiel czy metale, próbkę trzeba wysuszyć, rozdrobnić, przesiać przez 2 mm i pomniejszyć. PN-ISO …
🌿 Zawartość węgla organicznego w powietrznie suchej glebie (frakcja < 2 mm zmielona według ISO 11464) — naważka 20–500 mg zależna od spodziewanej zawartości węgla (masa węgla ≤ 20 mg), utlenianie 5,0 ml dichromianu potasu 0,27 mol/l i 7,5 ml stężonego kwasu siarkowego w kalibrowanych probówkach 75 ml w bloku grzejnym (135 ± 2) °C przez 30 min, rozcieńczenie do 100 ml, odstanie 1 h i odwirowanie, pomiar absorbancji zielonego Cr3+ przy 585 nm w kuwecie 10 mm wobec szeregu wzorców glukozy (0–20 mg C); wynik w g/kg w przeliczeniu na glebę suszoną w suszarce (wilgotność według ISO 11465); nie dla gleb z mineralnymi związkami redukującymi (Cl⁻ ≤ 2 mg w naważce, Fe2+); materia organiczna = f × węgiel organiczny, f 1,7–2,5; PN-ISO 14235:2003 (wycofana 20.11.2024, bez wskazanej następczyni)
W PN-ISO 14235 węgiel organiczny gleby oznacza się przez utlenianie: dichromian potasu w gorącym kwasie siarkowym utlenia materię organiczną…
🌿 Oznaczanie 4-nonylofenolu (mieszaniny izomerów) i 4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenolu w niefiltrowanej wodzie pitnej, podziemnej i powierzchniowej (0,005–0,2 µg/l i 0,02–0,2 µg/l) oraz, zależnie od matrycy, w ściekach (0,1–50 µg/l) — próbka 1 l zakwaszona do pH 2, wzorzec wewnętrzny 4-n-nonylofenol(pierścień-13C6), ekstrakcja 40 ml toluenu co najmniej 4 h w butelce do pobierania, suszenie siarczanem sodu, zatężanie do 50–100 µl, w razie potrzeby oczyszczanie na żelu krzemionkowym, GC-MS w trybie EI 70 eV z jonami diagnostycznymi m/z 135 i 107 (wzorzec wewnętrzny 113), kalibracja całej procedury wzorcem wewnętrznym; PN-EN ISO 18857-1:2009
4-Nonylofenol (mieszaninę izomerów) i 4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)fenol oznacza się w wodzie pitnej, podziemnej i powierzchniowej od 0,02 i…
🌿 Automatyczne fotometryczne oznaczanie chromu(VI), fluorków, zasadowości ogólnej, twardości ogólnej, wapnia, magnezu, żelaza i żelaza(II), manganu i glinu w wodzie podziemnej, pitnej, powierzchniowej, ściekach, eluatach i wodzie kotłowej (morskiej po dopasowaniu matrycy) w systemie analizy nieciągłej — odmierzone objętości próbki i odczynników w osobnym naczyniu reakcyjnym dla każdego oznaczenia, inkubacja, pomiar absorbancji w zakresie zwykle 400–880 nm; filtracja próbek przez 0,45 µm, kalibracja według ISO 8466-1/-2, korekta barwy własnej (załącznik A), roztwór kontrolny co najmniej raz na 20 próbek; procedury parametrów w załącznikach B–J; wynik w µg/l lub mg/l do trzech cyfr znaczących; ISO/TS 15923-2:2017
Analizator nieciągły wykonuje w jednym aparacie wiele oznaczeń fotometrycznych, każde w osobnym naczyniu reakcyjnym. Specyfikacja techniczna…
🌿 Oznaczanie metali i metaloidów w pyle zawieszonym w powietrzu na stanowisku pracy — kwadrupolowa spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS) roztworów do badań przygotowanych według ISO 15202-2 z próbek pobranych według ISO 15202-1; dla ponad 40 pierwiastków, dla których ustalono wartości graniczne (m.in. Al, As, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Se, Sn, Tl, V, Zn); ocena narażenia wobec długoterminowych wartości granicznych przy poborze ok. 2 l/min przez 0,5–8 h i krótkoterminowych, gdzie mają zastosowanie; nie dla rtęci elementarnej; bez istotnych interferencji spektralnych przy odpowiednich izotopach, ale z wpływem niedopasowania matrycy; ISO 30011:2010
Narażenie pracowników na metale i metaloidy w powietrzu ocenia się, pobierając pył na filtr, roztwarzając go i analizując roztwór. ISO 30011…
🌿 Węglan wapnia w powietrzu na stanowiskach pracy — pył osadzony na filtrze membranowym, mineralizacja w kwasie azotowym(V), oznaczanie płomieniową absorpcyjną spektrometrią atomową (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,8 mg/m³, NDS 10 mg/m³ (frakcja wdychalna); PN-Z-04294:2001
Polska norma z 2001 roku z metodą oznaczania węglanu wapnia w powietrzu na stanowiskach pracy: pył osadza się na filtrze membranowym, próbkę…
🌿 2-(2-Butoksyetoksy)etanol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem dichlorometanu i metanolu, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³, NDS 67 mg/m³, NDSCh 100 mg/m³; PN-Z-04399:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania 2-(2-butoksyetoksy)etanolu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktyw…
🌿 Wodorotlenek wapnia w powietrzu na stanowiskach pracy — frakcja wdychalna i frakcja respirabilna aerozolu, płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie 0,1 mg/m³ (wdychalna, 720 l) i 0,07 mg/m³ (respirabilna); nie stosuje się w obecności innych związków wapnia; NDS 2 i 1 mg/m³; PN-Z-04497:2018-09
Polska norma z 2018 roku z metodą oznaczania wodorotlenku wapnia w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną spektrometrią ato…
🌿 Epoksyetan (tlenek etylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04300:2002
Polska norma z 2002 roku z metodą oznaczania epoksyetanu (tlenku etylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu akt…
🌿 Propan-1-ol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 20 mg/m³, NDS 200 mg/m³, NDSCh 600 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04224-3:2003
Polska norma z 2003 roku z metodą oznaczania propan-1-olu w powietrzu na stanowiskach pracy: związek adsorbuje się na węglu aktywnym, desorb…
🌿 Nadtlenek wodoru w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda spektrofotometryczna (w procedurze CIOP: pochłanianie w wodzie w płuczce bełkotkowej, reakcja z jonami żelaza(II) i oranżem ksylenolowym, pomiar przy 560 nm); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,04 mg/m³, NDS 0,4 mg/m³, NDSCh 0,8 mg/m³; PN-Z-04548:2023-03
Polska norma z 2023 roku z metodą spektrofotometryczną oznaczania nadtlenku wodoru w powietrzu na stanowiskach pracy; najmniejsze stężenie o…
🌿 Propan-2-ol (alkohol izopropylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); w procedurze CIOP adsorpcja na węglu aktywnym 400/200 mg i desorpcja mieszaniną disiarczku węgla i N,N-dimetyloformamidu (1:1); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 90 mg/m³, NDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04535:2022-01
Polska norma z 2022 roku z metodą oznaczania propan-2-olu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jon…
🌿 Naftalen w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na żelu krzemionkowym, desorpcja acetonem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 2,5 mg/m³, NDS 20 mg/m³, NDSCh 50 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04098-3:2005
Polska norma z 2005 roku z metodą oznaczania naftalenu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na żelu krzemionkowym, desorbuj…
🌿 Akrylaldehyd (akroleina) w powietrzu na stanowiskach pracy — chemisorpcja na żelu krzemionkowym pokrytym 2,4-dinitrofenylohydrazyną, ekstrakcja pochodnej acetonitrylem, wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,0125 mg/m³, NDS 0,05 mg/m³, NDSCh 0,1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04045-16:2010 (wycofana 03-11-2021)
Polska norma z 2010 roku z metodą oznaczania akrylaldehydu (akroleiny) w powietrzu na stanowiskach pracy: akrylaldehyd wiąże się chemicznie …
🌿 Chlorek amonu w powietrzu na stanowiskach pracy (pary i frakcja wdychalna) — aerozol na sączku membranowym, wymywanie rozcieńczonym kwasem siarkowym, reakcja jonów amonowych z odczynnikiem Nesslera, spektrofotometria; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 1,6 mg/m³, NDS 10 mg/m³, NDSCh 20 mg/m³; PN-Z-04265:2000 (wycofana 25-09-2017)
Polska norma z 2000 roku z metodą oznaczania chlorku amonu w powietrzu na stanowiskach pracy: aerozol osadza się na sączku membranowym, zwią…
🌿 Miedź i jej związki — dymy i pyły — w powietrzu na stanowiskach pracy: filtr membranowy, wymywanie dymów wodą, mineralizacja nierozpuszczalnej części (pyłów) stężonym kwasem azotowym(V), płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,02 mg/m³, NDS 0,2 mg/m³ (w przeliczeniu na Cu); PN-Z-04106-3:2002 (wycofana 30-01-2020)
Polska norma z 2002 roku z metodą oznaczania dymów i pyłów miedzi i jej związków w powietrzu na stanowiskach pracy: po osadzeniu na filtrze …
🌿 Kobalt i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr membranowy, mineralizacja w wodzie królewskiej i stężonym kwasie azotowym(V), roztwór w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,01 mg/m³ (jako Co), NDS 0,02 mg/m³; PN-Z-04291:2003 (wycofana 11-08-2014)
Polska norma z 2003 roku z metodą oznaczania kobaltu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną spektrometrią…
🌿 Butan-2-ol (alkohol sec-butylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem alkoholu izopropylowego w disiarczku węgla, analiza chromatograficzna; oznaczalność metody według normy 70 mg/m³, NDS 300 mg/m³, NDSCh 450 mg/m³; PN-Z-04155-4:1996 (wycofana 22-11-2022)
Polska norma z 1996 roku z metodą oznaczania alkoholu sec-butylowego (butan-2-olu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na …
🌿 Trichloroeten (trójchloroetylen) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa: a) bez wzbogacania próbki, b) z wzbogacaniem przy użyciu disiarczku węgla; nie stosuje się przy substancjach o tym samym lub zbliżonym czasie retencji; NDS 50 mg/m³ (9,17 ppm), NDSCh 100 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04047-02:1978 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1978 roku z dwiema metodami chromatografii gazowej do oznaczania par trójchloroetylenu (trichloroetenu) w powietrzu na stanow…
🌿 Toluen w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa: a) bez wzbogacania próbki, b) z wzbogacaniem próbki; nie stosuje się przy substancjach o tym samym lub zbliżonym czasie retencji; NDS 100 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04115-01:1978 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1978 roku z dwiema metodami chromatografii gazowej do oznaczania par toluenu w powietrzu na stanowiskach pracy — bez wzbogaca…
🌿 4-Hydroksy-4-metylopentan-2-on (alkohol diacetonowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem izopropanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 24 mg/m³, NDS 240 mg/m³; PN-Z-04368:2008
Polska norma z 2008 roku z metodą oznaczania 4-hydroksy-4-metylopentan-2-onu (alkoholu diacetonowego) w powietrzu na stanowiskach pracy: par…
🌿 Dichlorometan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym lub zmodyfikowanym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 8,8 mg/m³, NDS 88 mg/m³, NDSCh 353 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04437:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania dichlorometanu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym lub zmod…
🌿 Octan izopropylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 50 mg/m³, NDS 600 mg/m³, NDSCh 1000 mg/m³; PN-Z-04119-7:2006
Polska norma z 2006 roku, część 7 serii o estrach kwasu octowego, z metodą oznaczania octanu izopropylu w powietrzu na stanowiskach pracy: p…
🌿 Tlenek magnezu w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy około 1 mg/m³ (dla 360 l powietrza), NDS 10 mg/m³ (frakcja wdychalna); PN-Z-04470:2015-10
Polska norma z października 2015 roku z metodą oznaczania tlenku magnezu w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną spektrome…
🌿 Metakrylan metylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność metody według normy 10 mg/m³, NDS 100 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³; PN-Z-04113-09:1992 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1992 roku z metodą oznaczania metakrylanu metylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, eks…
🌿 n-Oktan w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; NDS 1000 mg/m³, NDSCh 1800 mg/m³; PN-Z-04166-02:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania n-oktanu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z wzbogacaniem próbki — tyle m…
🌿 Tetrachloroeten (czterochloroetylen) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki przy użyciu kumenu; NDS 85 mg/m³ (12,3 ppm), NDSCh 170 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04118-02:1983 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1983 roku z metodą oznaczania par czterochloroetylenu (tetrachloroetenu) w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gaz…
🌿 Formaldehyd w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda kolorymetryczna z kwasem chromotropowym; NDS 0,37 mg/m³ (0,3 ppm), NDSCh 0,74 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04045-04:1976 (wycofana 23-08-2006, zastąpiona przez PN-Z-04045-12:2006)
Dwustronicowa polska norma z 1976 roku z metodą kolorymetryczną oznaczania formaldehydu w powietrzu na stanowiskach pracy z kwasem chromotro…
🌿 Chrom sześciowartościowy w powietrzu na stanowiskach pracy — sączek bibułowy lub membranowy, wymywanie roztworem kwasu siarkowego z nadmanganianem potasu, reakcja z difenylokarbazydem, kolorymetria; oznaczalność według normy 0,02 mg/m³ w przeliczeniu na CrO₃, NDS 0,005 mg/m³ w przeliczeniu na Cr(VI); PN-Z-04126-02:1987 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1987 roku z metodą oznaczania chromu sześciowartościowego — rozpuszczalnych chromianów i kwasu chromowego — w powietrzu na st…
🌿 Ksylen w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; nie stosuje się przy substancjach o tym samym lub zbliżonym czasie retencji; NDS 100 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³ (mieszanina izomerów), notacja „skóra”; PN-Z-04116-01:1978 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1978 roku z metodą oznaczania par ksylenu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z wzbogacaniem próbki; wedł…
🌿 Aceton w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa: a) z wzbogacaniem próbki, b) bez wzbogacania próbki; przy substancjach o tym samym lub zbliżonym czasie retencji — kolumna o innej polarności; NDS 600 mg/m³, NDSCh 1800 mg/m³; PN-Z-04057-01:1979 (wycofana 07-07-2015)
Polska norma z 1979 roku z dwiema metodami chromatografii gazowej do oznaczania par acetonu w powietrzu na stanowiskach pracy — z wzbogacani…
🌿 Kwas mrówkowy w powietrzu na stanowiskach pracy — redukcja magnezem w obecności kwasu solnego do formaldehydu, reakcja z kwasem chromotropowym w kwasie siarkowym, spektrofotometria; najmniejsza oznaczana ilość według normy 0,06 mg/m³, NDS 5 mg/m³, NDSCh 15 mg/m³; PN-Z-04196-02:1988 (wycofana 10-09-2015)
Dwustronicowa polska norma z 1988 roku z metodą oznaczania kwasu mrówkowego w powietrzu na stanowiskach pracy: kwas mrówkowy redukuje się ma…
🌿 Chloroform w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność metody według normy 5 mg/m³, NDS 8 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04187-02:1988 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1988 roku z metodą oznaczania chloroformu w powietrzu na stanowiskach pracy: chloroform adsorbuje się na węglu aktywnym, ekst…
🌿 Metylocykloheksan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja toluenem, chromatografia gazowa; NDS 1600 mg/m³, NDSCh 3000 mg/m³; PN-Z-04137-02:1984 (wycofana 08-07-2015)
Polska norma z 1984 roku z metodą oznaczania metylocykloheksanu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, eks…
🌿 Akrylan metylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; NDS 14 mg/m³, NDSCh 28 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04113-05:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania akrylanu metylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorb…
🌿 Fenol w powietrzu na stanowiskach pracy — oznaczanie zawartości par fenolu (w zakresach akredytacji: metoda spektrofotometryczna); NDS 7,8 mg/m³, NDSCh 16 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04044:1970 (wycofana 10-04-2006)
Dwustronicowa polska norma z 1970 roku „Oznaczanie zawartości par fenolu w powietrzu” — karta PKN nie ma pola „Zakres”, więc o metodzie mówi…
🌿 Antymon i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr membranowy i bibułowy, mineralizacja kwasem chlorowodorowym i azotowym(V), płomieniowa lub wodorkowa absorpcyjna spektrometria atomowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,125 mg/m³, NDS 0,5 mg/m³ (jako Sb); PN-Z-04146-3:2006 (wycofana 11-10-2022)
Polska norma z 2006 roku z metodą oznaczania antymonu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy: próbkę pobiera się na filtr membran…
🌿 Selen i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); nie w obecności gazowych związków selenu; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy około 0,01 mg/m³ (720 l powietrza), NDS 0,1 mg/m³, NDSCh 0,3 mg/m³ (jako Se); PN-Z-04468:2015-10
Polska norma z października 2015 roku z metodą oznaczania selenu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną s…
🌿 Octan n-butylu oraz jego izomery — octan izobutylu i octan sec-butylu — w powietrzu na stanowiskach pracy, chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 24 mg/m³, NDS 240 mg/m³, NDSCh 720 mg/m³ dla każdego z trzech octanów; PN-Z-04520:2020-12
Polska norma z grudnia 2020 roku z metodą oznaczania octanu n-butylu i jego dwóch izomerów — octanu izobutylu i octanu sec-butylu — w powiet…
🌿 Fenoloftaleina w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,33 mg/m³ (240 l powietrza), NDS 8 mg/m³ dla frakcji wdychalnej; PN-Z-04506:2019-10
Polska norma z października 2019 roku z metodą oznaczania fenoloftaleiny w powietrzu na stanowiskach pracy wysokosprawną chromatografią ciec…
🌿 Akrylonitryl w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³ (24 l powietrza), NDS 1 mg/m³, NDSCh 3 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04556:2024-09
Polska norma z września 2024 roku z metodą oznaczania akrylonitrylu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomi…
🌿 Akrylan butylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność metody według normy 4 mg/m³, NDS 11 mg/m³, NDSCh 30 mg/m³; PN-Z-04113-06:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania akrylanu butylu w powietrzu na stanowiskach pracy: akrylan adsorbuje się na węglu aktywnym, eks…
🌿 Etylotoluen (mieszanina izomerów 2-, 3- i 4-etylotoluenu w zakresach laboratoriów) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 10 mg/m³, NDS 100 mg/m³ dla mieszaniny izomerów; PN-Z-04016-5:1998
Polska norma z 1998 roku z metodą oznaczania etylotoluenu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuj…
🌿 Glikol etylenowy w powietrzu na stanowiskach pracy — pary na węglu aktywnym, aerozol na sączku z włókniny szklanej, ekstrakcja roztworem alkoholu metylowego w chlorku metylenu, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 65 mg/m³ par i 2,5 mg/m³ aerozolu, NDS 15 mg/m³, NDSCh 50 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04203-02:1988 (wycofana 13-02-2007)
Polska norma z 1988 roku z metodą oznaczania par i aerozolu glikolu etylenowego w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węg…
🌿 Octan izobutylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 25 mg/m³, NDS 240 mg/m³, NDSCh 720 mg/m³; PN-Z-04119-11:2008 (wycofana 14-11-2024)
Polska norma z 2008 roku z metodą oznaczania octanu izobutylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desor…
🌿 Izofluran (anestetyk wziewny) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja toluenem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 1 mg/m³, NDS 32 mg/m³; PN-Z-04423:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania izofluranu — halogenowego anestetyku wziewnego — w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorb…
🌿 Sewofluran (anestetyk wziewny) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja toluenem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 2 mg/m³, NDS 55 mg/m³; PN-Z-04429:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania sewofluranu — fluorowanego anestetyku wziewnego — w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsor…
🌿 Tetrahydrofuran w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 15 mg/m³, NDS 150 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04481:2017-10
Polska norma z października 2017 roku z metodą oznaczania tetrahydrofuranu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcj…
🌿 Acetonitryl w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja benzenem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 15 mg/m³, NDS 70 mg/m³, NDSCh 140 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04244-2:1996 (wycofana 07-11-2022)
Polska norma z 1996 roku z metodą oznaczania acetonitrylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje…
🌿 Diizocyjanian tolueno-2,4-diylu i diizocyjanian tolueno-2,6-diylu (2,4-TDI, 2,6-TDI) w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją fluorymetryczną (HPLC-FLD); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,00014 mg/m³; NDS dla diizocyjanianów w przeliczeniu na grupę NCO; PN-Z-04490:2017-10
Polska norma z października 2017 roku z metodą oznaczania dwóch izomerów diizocyjanianu toluenu (2,4-TDI i 2,6-TDI) w powietrzu na stanowisk…
🌿 Diizocyjanian 4,4′-metylenodifenylu (MDI, w normie „4,4-dwuizocyjanianodwufenylometan”) w powietrzu na stanowiskach pracy — hydroliza do metylenodianiliny, diazowanie, sprzęganie z solą sodową kwasu R, oznaczanie kolorymetryczne (spektrofotometryczne); NDS dla diizocyjanianów w przeliczeniu na grupę NCO; PN-Z-04131-02:1981 (wycofana 17-10-2011)
Dwustronicowa polska norma z 1981 roku z kolorymetryczną metodą oznaczania MDI (4,4-dwuizocyjanianodwufenylometanu) w powietrzu na stanowisk…
🌿 Eter dietylowy (w normie „eter dwuetylowy”) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja octanem etylu, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 75 mg/m³, NDS 300 mg/m³, NDSCh 600 mg/m³; PN-Z-04158-02:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania eteru dietylowego (w normie „dwuetylowego”) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje s…
🌿 Epichlorohydryna (1-chloro-2,3-epoksypropan) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki (w zakresach laboratoriów GC-FID); NDS 1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04029-01:1981 (wycofana 30-05-2014)
Polska norma z 1981 roku z metodą oznaczania par epichlorohydryny w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z wzbogacaniem pró…
🌿 2-Cyjanoakrylan etylu (składnik klejów „super glue”) w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³ dla 12 l powietrza, NDS 1 mg/m³, NDSCh 2 mg/m³; PN-Z-04467:2016-10
Polska norma z października 2016 roku z metodą oznaczania 2-cyjanoakrylanu etylu w powietrzu na stanowiskach pracy wysokosprawną chromatogra…
🌿 Akrylamid w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,007 mg/m³, NDS 0,07 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04486:2017-10
Polska norma z października 2017 roku z metodą oznaczania akrylamidu w powietrzu na stanowiskach pracy wysokosprawną chromatografią cieczową…
🌿 Glicerol w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr polipropylenowy, wymywanie metanolem, chromatografia gazowa (w zakresach laboratoriów GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 1 mg/m³, NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej; PN-Z-04374:2009
Polska norma z 2009 roku z metodą oznaczania glicerolu w powietrzu na stanowiskach pracy: glicerol zatrzymuje się na filtrze polipropylenowy…
🌿 Benzo(a)piren w powietrzu na stanowiskach pracy — sączek z włókna szklanego, ekstrakcja cykloheksanem, roztwór w acetonitrylu, wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofluorymetryczną (HPLC-FLD) lub spektrofotometryczną; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,01 µg/m³ lub 0,05 µg/m³, NDS 0,002 mg/m³ (2 µg/m³), notacja „skóra”; PN-Z-04240-2:1999
Polska norma z 1999 roku z metodą oznaczania benzo(a)pirenu w powietrzu na stanowiskach pracy: powietrze przepuszcza się przez sączek z włók…
🌿 Pary rtęci w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na hopkalicie, wymywanie kwasem azotowym(V), absorpcyjna spektrometria atomowa techniką zimnych par (CVAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy około 0,003 mg/m³, NDS 0,02 mg/m³ dla rtęci, jej par i związków nieorganicznych (jako Hg), notacja „skóra”; PN-Z-04332:2006
Polska norma z 2006 roku z metodą oznaczania par rtęci w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na hopkalicie, wymywa kwasem az…
🌿 Kwas siarkowy(VI) i tritlenek siarki (w normie „trójtlenek”) w powietrzu na stanowiskach pracy — sączek membranowy, mineralizacja, reakcja z chlorkiem baru w glikolu etylenowym, pomiar turbidymetryczny; oznaczalność według normy 0,20 mg/m³ kwasu siarkowego i 0,17 mg/m³ tritlenku siarki, NDS kwasu siarkowego 0,05 mg/m³ (frakcja torakalna), NDS tritlenku siarki 1 mg/m³; PN-Z-04056-02:1991 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1991 roku z metodą oznaczania kwasu siarkowego i tritlenku siarki w powietrzu na stanowiskach pracy: aerozol pobiera się na s…
🌿 Chlorobenzen w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 2,3 mg/m³, NDS 23 mg/m³, NDSCh 70 mg/m³; PN-Z-04537:2022-03
Polska norma z marca 2022 roku z metodą oznaczania chlorobenzenu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieni…
🌿 Dichlorometan (w normie „chlorek metylenu”) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja toluenem lub kumenem, chromatografia gazowa; NDS 88 mg/m³, NDSCh 353 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04110-02:1983 (wycofana 15-08-2014)
Polska norma z 1983 roku z metodą oznaczania dichlorometanu (chlorku metylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węgl…
🌿 Metakrylan butylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 10 mg/m³, NDS 100 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³; PN-Z-04283:2001
Polska norma z 2001 roku z metodą oznaczania metakrylanu butylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, des…
🌿 Dezfluran (halogenowany gaz anestetyczny) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja toluenem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 4 mg/m³, NDS 125 mg/m³; PN-Z-04422:2010
Polska norma z 2010 roku z metodą oznaczania dezfluranu — jednego z halogenowanych gazów anestetycznych wymienionych w procedurze CIOP dla i…
🌿 Cyjanowodór w powietrzu — norma z 1970 roku, której karta PKN nie ma pola „Zakres” (metody nie da się ustalić z karty); w zakresach akredytacji metoda spektrofotometryczna albo potencjometryczna; NDS cyjanowodoru i cyjanków (w przeliczeniu na CN) 1 mg/m³, NDSP 5 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04053:1970 (wycofana 10-04-2006)
Polska norma z 1970 roku „Oznaczanie zawartości cyjanowodoru w powietrzu”. Jest WYCOFANA (data wycofania 10-04-2006), karta PKN nie wskazuje…
🌿 Buta-1,3-dien (butadien) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,22 mg/m³, NDS 2,2 mg/m³ (1 ppm); PN-Z-04438:2021-07
Polska norma z lipca 2021 roku z metodą oznaczania buta-1,3-dienu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomien…
🌿 Dibenzo(a,h)antracen w powietrzu na stanowiskach pracy — sączek z włókna szklanego, ekstrakcja cykloheksanem, roztwór w acetonitrylu, wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofluorymetryczną lub spektrofotometryczną; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,10 µg/m³, NDS 0,004 mg/m³ (4 µg/m³), notacja „skóra”; PN-Z-04240-4:1999
Polska norma z 1999 roku z metodą oznaczania dibenzo(a,h)antracenu w powietrzu na stanowiskach pracy: powietrze przepuszcza się przez sączek…
🌿 Tytan i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,87 mg/m³ w przeliczeniu na Ti (720 l powietrza), NDS 10 mg/m³, NDSCh 30 mg/m³ (jako Ti); PN-Z-04489:2017-10
Polska norma z października 2017 roku z metodą oznaczania tytanu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy płomieniową absorpcyjną s…
🌿 n-Butan (składnik gazu płynnego) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID), próbki pobierane do rurek pochłaniających; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 190 mg/m³, NDS 1900 mg/m³, NDSCh 3000 mg/m³; PN-Z-04252-1:2012
Polska norma z 2012 roku z metodą oznaczania n-butanu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizac…
🌿 Propan (składnik gazu płynnego) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID), próbki pobierane do rurek pochłaniających; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 180 mg/m³, NDS 1800 mg/m³; PN-Z-04252-2:2012
Polska norma z 2012 roku z metodą oznaczania propanu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacy…
🌿 Glutaraldehyd w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr z włókna szklanego pokryty 2,4-dinitrofenylohydrazyną (DNPH), ekstrakcja hydrazonu acetonitrylem, wysokosprawna chromatografia cieczowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,04 mg/m³, NDS 0,4 mg/m³, NDSCh 0,6 mg/m³; PN-Z-04290:2002
Polska norma z 2002 roku z metodą oznaczania glutaraldehydu w powietrzu na stanowiskach pracy: powietrze przepuszcza się przez filtr z włókn…
🌿 Hydrochinon w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³ dla 20 l powietrza, NDS 1 mg/m³, NDSCh 2 mg/m³; PN-Z-04479:2016-10
Polska norma z października 2016 roku z metodą oznaczania hydrochinonu w powietrzu na stanowiskach pracy wysokosprawną chromatografią cieczo…
🌿 Chlorek winylu (chloroeten) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS 2,6 mg/m³ (1 ppm); PN-Z-04112-01:1978 (wycofana 15-08-2014)
Polska norma z 1978 roku z metodą oznaczania chlorku winylu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z wzbogacaniem próbki. N…
🌿 Alkohol furfurylowy (2-furylometanol) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na żelu krzemionkowym, ekstrakcja acetonem, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 3 mg/m³, NDS 30 mg/m³, NDSCh 60 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04214-02:1990 (wycofana 30-11-2010)
Polska norma z 1990 roku z metodą oznaczania alkoholu furfurylowego (w wykazie NDS: 2-furylometanolu) w powietrzu na stanowiskach pracy: par…
🌿 Liczba bakterii w powietrzu atmosferycznym (imisja) — pobieranie próbek metodą aspiracyjną i sedymentacyjną (tytuł normy), w zakresach laboratoriów metoda płytkowa; PN-Z-04111-02:1989 (wycofana 25-08-2015); pole „Zakres” na karcie PKN dotyczy chlorku metylenu, nie tej normy
Polska norma z 1989 roku z serii „Badania mikrobiologiczne” powietrza: według tytułu dotyczy oznaczania liczby bakterii w powietrzu atmosfer…
🌿 Benzen, toluen, etylobenzen, (m+p)-ksylen i o-ksylen w gazach odlotowych (emisja) — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (kolumny pakowane lub kapilarne); oznaczalność według normy od 2 do 5 µg/m³ przy 30-minutowym pobieraniu próbki; PN-Z-04016-7:1999
Polska norma z 1999 roku z metodą oznaczania benzenu, toluenu, etylobenzenu, (m+p)-ksylenu i o-ksylenu w gazach odlotowych, czyli w pomiarac…
🌿 Chlorowane węglowodory alifatyczne w powietrzu na stanowiskach pracy — pasywne pobieranie próbek, adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; czternaście związków (m.in. dichlorometan, trichloroeten, tetrachloroeten, chloroeten), oznaczalność według normy od 0,1 do 3 mg/m³; PN-Z-04325:2006 (wycofana 17-10-2022)
Polska norma z 2006 roku z metodą oznaczania czternastu chlorowanych węglowodorów alifatycznych w powietrzu na stanowiskach pracy z pasywnym…
🌿 3-Metylobutan-1-ol (alkohol izoamylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 50 mg/m³, NDS 18 mg/m³, NDSCh 37 mg/m³; PN-Z-04355:2005 (wycofana 22-10-2021)
Polska norma z 2005 roku z metodą oznaczania 3-metylobutan-1-olu (alkoholu izoamylowego) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje s…
🌿 1,2-Epoksypropan (tlenek propylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 2,4 mg/m³ (1 ppm); PN-Z-04286:2003
Polska norma z 2003 roku z metodą oznaczania 1,2-epoksypropanu (tlenku propylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na w…
🌿 2-Fenoksyetanol w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 14,5 mg/m³, NDS 230 mg/m³; PN-Z-04538:2022-03
Polska norma z marca 2022 roku z metodą oznaczania 2-fenoksyetanolu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomi…
🌿 Epichlorohydryna (1-chloro-2,3-epoksypropan) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04540:2022-08
Polska norma z sierpnia 2022 roku z metodą oznaczania 1-chloro-2,3-epoksypropanu (epichlorohydryny) w powietrzu na stanowiskach pracy chroma…
🌿 Tetrachlorek węgla (czterochlorek węgla) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa bez wzbogacania i z wzbogacaniem próbki; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS 6,4 mg/m³ (1 ppm), NDSCh 32 mg/m³ (5 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04074-02:1977 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1977 roku z dwiema metodami chromatografii gazowej do oznaczania czterochlorku węgla (w wykazie NDS: tetrachlorku węgla) w po…
🌿 1,4-Dioksan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja roztworem propan-2-olu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³; NDS 7,3 mg/m³ (2 ppm) i NDSCh 22 mg/m³ po dwóch latach od wejścia w życie rozporządzenia, do tego czasu NDS 50 mg/m³; notacja „skóra”; PN-Z-04431:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania 1,4-dioksanu w powietrzu na stanowiskach pracy: związek adsorbuje się na węglu aktywnym, desorb…
🌿 Ftalan dibutylu w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,5 mg/m³ (720 l powietrza); NDS 0,6 mg/m³ (frakcja wdychalna); PN-Z-04495:2018-09 (wycofana 20-11-2024)
Polska norma z 2018 roku z metodą oznaczania ftalanu dibutylu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomieniowo…
🌿 Terpentyna w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na Tenaxie TA, desorpcja metanolem, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 30 mg/m³, NDS 112 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³; PN-Z-04333:2006
Polska norma z 2006 roku z metodą oznaczania terpentyny w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na Tenaxie TA, desorbuje metan…
🌿 Formaldehyd w obecności cyjanowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy — spektrofotometria w świetle widzialnym z fenylohydrazyną i żelazicjankiem potasowym; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS 0,37 mg/m³ (0,3 ppm), NDSCh 0,74 mg/m³ (0,6 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04045-08:1990 (wycofana 06-03-2012)
Polska norma z 1990 roku z metodą spektrofotometryczną oznaczania formaldehydu w powietrzu na stanowiskach pracy, według tytułu — w obecnośc…
🌿 5-Metyloheksan-2-on w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem metanolu w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 9,5 mg/m³, NDS 95 mg/m³; PN-Z-04358:2006
Polska norma z 2006 roku z metodą oznaczania 5-metyloheksan-2-onu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, d…
🌿 1,3-Dioksolan i 1,3,5-trioksan w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na żelu krzemionkowym, ekstrakcja wodą destylowaną, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 2,5 mg/m³ (1,3-dioksolan) i 3,5 mg/m³ (1,3,5-trioksan), NDS 10 i 15 mg/m³; PN-Z-04180-02:1987 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1987 roku z metodą oznaczania 1,3-dioksolanu i 1,3,5-trioksanu w powietrzu na stanowiskach pracy: oba związki adsorbuje się n…
🌿 2-Metoksyetanol (alkohol 2-metoksyetylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 5 mg/m³; NDS 3 mg/m³ (1 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04167-02:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania alkoholu 2-metoksyetylowego (w wykazie NDS: 2-metoksyetanolu) w powietrzu na stanowiskach pracy…
🌿 2-(2-Metoksyetoksy)etanol w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja roztworem dichlorometanu i metanolu, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³, NDS 50 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04402:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania 2-(2-metoksyetoksy)etanolu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktyw…
🌿 Izopentan (2-metylobutan) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 150 mg/m³, NDS 3000 mg/m³; PN-Z-04376:2010
Polska norma z 2010 roku z metodą oznaczania izopentanu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje d…
🌿 Octan 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 6 mg/m³, NDS 5 mg/m³ (1 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04184-02:1988 (wycofana 15-08-2014)
Polska norma z 1988 roku z metodą oznaczania octanu 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się na węglu aktywnym, …
🌿 Jod w powietrzu na stanowiskach pracy — pochłanianie w roztworze jodku potasu z dodatkiem etanolu, barwny kompleks jodu ze skrobią, spektrofotometria w świetle widzialnym; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,05 mg/m³, NDS 0,5 mg/m³, NDSCh 1 mg/m³; PN-Z-04433:2011
Polska norma z 2011 roku z metodą oznaczania jodu w powietrzu na stanowiskach pracy: jod pochłania się w roztworze jodku potasu z dodatkiem …
🌿 Etanol (alkohol etylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — absorpcja par w wodzie destylowanej, chromatografia gazowa; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS 1900 mg/m³; PN-Z-04140-02:1985 (wycofana 06-03-2012)
Polska norma z 1985 roku z metodą oznaczania alkoholu etylowego (w wykazie NDS: etanolu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary pochłania s…
🌿 Akrylan etylu, akrylan 2-etyloheksylu i kwas metakrylowy w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS akrylanu etylu 20 mg/m³, NDSCh 40 mg/m³; akrylanu 2-etyloheksylu 35 / 70 mg/m³; oba „skóra”; PN-Z-04113-02:1978 (wycofana 15-08-2014)
Polska norma z 1978 roku z metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki do oznaczania par trzech związków w powietrzu otaczającym sta…
🌿 Akrylaldehyd (akroleina) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, chromatografia gazowa z wzbogaceniem próbki; karta PKN nie podaje oznaczalności; NDS 0,05 mg/m³ (0,02 ppm), NDSCh 0,1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04045-06:1982 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1982 roku z metodą oznaczania akroleiny (w wykazie NDS: akrylaldehydu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pary adsorbuje się …
🌿 Propan-2-ol (alkohol izopropylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — żel krzemionkowy, woda destylowana, chromatografia gazowa; oznaczalność według normy 240 mg/m³; NDS 900 mg/m³, NDSCh 1200 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04224-02:1992 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1992 roku z metodą oznaczania alkoholu izopropylowego (propan-2-olu) w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na żelu…
🌿 Butan-2-on (metyloetyloketon) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem albo bez wzbogacania próbki; NDS 450 mg/m³, NDSCh 900 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04107-02:1979 (wycofana 04-06-2014, zastąpiona przez PN-Z-04449:2014-06)
Polska norma z 1979 roku z dwiema metodami oznaczania metyloetyloketonu (butan-2-onu) w powietrzu na stanowiskach pracy: chromatografią gazo…
🌿 Trichloroeten (trójchloroetylen) w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, kumen, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; NDS 50 mg/m³, NDSCh 100 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04047-03:1983 (wycofana 10-09-2015)
Polska norma z 1983 roku z metodą oznaczania trójchloroetylenu (trichloroetenu) w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na węglu ak…
🌿 4-Metylopentan-2-on (metyloizobutyloketon) w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, aceton, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 50 mg/m³; NDS 83 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³; PN-Z-04165-02:1986 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1986 roku z metodą oznaczania metyloizobutyloketonu (4-metylopentan-2-onu) w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par n…
🌿 Chlorobenzen w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, disiarczek węgla, chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 10 mg/m³; NDS 23 mg/m³, NDSCh 70 mg/m³; PN-Z-04022-3:2001 (wycofana 07-03-2022, zastąpiona przez PN-Z-04537:2022-03)
Polska norma z 2001 roku z metodą oznaczania chlorobenzenu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja dis…
🌿 Metanol (alkohol metylowy) w powietrzu na stanowiskach pracy — pochłanianie par w wodzie destylowanej, chromatografia gazowa; NDS 100 mg/m³, NDSCh 300 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04028-01:1981 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1981 roku z metodą oznaczania alkoholu metylowego (metanolu) w powietrzu na stanowiskach pracy: pochłanianie par w wodzie des…
🌿 Buta-1,3-dien (butadien-1,3) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogaceniem albo bez wzbogacania próbki; oznaczalność według normy 30 mg/m³; NDS 2,2 mg/m³ (1 ppm); PN-Z-04014-02:1984 (wycofana 07-07-2015)
Polska norma z 1984 roku z dwiema metodami oznaczania butadienu-1,3 (buta-1,3-dienu) w powietrzu na stanowiskach pracy: chromatografią gazow…
🌿 Aceton, benzen, toluen, etylobenzen, 2-etyloheksanol, ftalan dibutylu i ftalan bis(2-etyloheksylu) w mieszaninie z przetwórstwa plastyfikowanego PCW — powietrze na stanowiskach pracy; węgiel aktywny i włókno szklane, metanol w disiarczku węgla, chromatografia gazowa; PN-Z-04231-02:1993 (wycofana 15-08-2014)
Polska norma z 1993 roku z metodą oznaczania siedmiu substancji — acetonu, benzenu, toluenu, etylobenzenu, 2-etyloheksanolu, ftalanu dibutyl…
🌿 Kobalt i jego związki w powietrzu na stanowiskach pracy — absorpcyjna spektrometria atomowa z kuwetą grafitową; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy około 0,002 mg/m³ (720 l powietrza); NDS 0,02 mg/m³ w przeliczeniu na Co; PN-Z-04454:2014-08
Polska norma z 2014 roku z metodą oznaczania kobaltu i jego związków w powietrzu na stanowiskach pracy absorpcyjną spektrometrią atomową z k…
🌿 Amoniak w powietrzu na stanowiskach pracy — metoda indofenolowa, spektrofotometria w świetle widzialnym; oznaczalność według normy 4 mg/m³; NDS 14 mg/m³, NDSCh 28 mg/m³; PN-Z-04009-03:1990 (wycofana 17-10-2011)
Polska norma z 1990 roku z metodą oznaczania amoniaku w powietrzu na stanowiskach pracy: reakcja amoniaku z podchlorynem sodowym i fenolem w…
🌿 Dichlorometan (chlorek metylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa bez wzbogacania albo z wzbogacaniem próbki przy użyciu disiarczku węgla; NDS 88 mg/m³, NDSCh 353 mg/m³, „skóra”; PN-Z-04110-01:1977 (wycofana 27-11-2012)
Polska norma z 1977 roku z dwiema metodami oznaczania chlorku metylenu (dichlorometanu) w powietrzu na stanowiskach pracy: chromatografią ga…
🌿 Fenol w powietrzu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi — żel krzemionkowy, eter, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki; oznaczalność według normy 0,0004 mg/m³; PN-Z-04159-10:1989 (wycofana 07-07-2015)
Polska norma z 1989 roku z metodą oznaczania fenolu w powietrzu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi: adsorpcja par na żelu…
🌿 N,N-Dimetyloacetamid (DMAC) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 1 mg/m³; NDS 35 mg/m³ (9,7 ppm), NDSCh 70 mg/m³ (19 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04491:2017-10
Polska norma z 2017 roku z metodą oznaczania N,N-dimetyloacetamidu w powietrzu na stanowiskach pracy chromatografią gazową z detekcją płomie…
🌿 Bisfenol A (2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propan) w powietrzu na stanowiskach pracy — wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją spektrofotometryczną lub fluorescencyjną; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,107 mg/m³ (840 l powietrza); NDS 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej; PN-Z-04568:2025-06
Polska norma z 2025 roku z metodą oznaczania 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propanu (bisfenolu A) w powietrzu na stanowiskach pracy wysokosprawną …
🌿 Octan 2-metoksypropylu w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, disiarczek węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³; NDS 100 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³; PN-Z-04305:2003
Polska norma z 2003 roku z metodą oznaczania octanu 2-metoksypropylu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja par na węglu aktywnym, des…
🌿 Ochronniki słuchu — zalecenia dotyczące doboru, użytkowania, konserwacji codziennej i okresowej (dokument o charakterze wytycznych, nie metoda pomiarowa); w zakresach akredytacji przy doborze ochronników słuchu na stanowiskach pracy, razem z pomiarem hałasu w pasmach oktawowych i obliczeniem poziomu pod ochronnikiem według PN-EN ISO 4869-2; PN-EN 458:2026-05 (zastąpiła PN-EN 458:2016-06)
Europejski dokument o charakterze wytycznych z zaleceniami dotyczącymi doboru, użytkowania, konserwacji codziennej i okresowej ochronników s…
🌱 Powietrznie sucha i sucha masa materiału roślinnego do analizy chemiczno-rolniczej — dwie metody wagowe: powietrznie sucha masa w świeżym materiale (suszenie naturalne albo sztuczne w temperaturze nie wyższej niż 60 °C przy wymuszonym obiegu powietrza) i sucha masa w materiale powietrznie suchym (105 ± 2 °C przez 3 h do stałej masy), z przeliczeniem suchej masy na świeży materiał; PN-R-04013:1988 (norma wycofana)
Polska norma z 1988 roku z serii analizy chemiczno-rolniczej roślin z dwiema metodami wagowymi: oznaczaniem powietrznie suchej masy w świeży…
🏗️ Budownictwo
🏗️ Wytrzymałość betonu na ściskanie
Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie próbek betonu (kostki, walce) za pomocą prasy hydraulicznej. Podstawowy parametr klasyfikacji betonu.
⛰️ Analiza sitowa kruszywa
Oznaczanie składu ziarnowego (uziarnienia) kruszywa metodą przesiewania przez zestaw sit o znormalizowanych oczkach. Podstawowe badanie jako…
🛤️ Wskaźnik nośności CBR gruntu
Laboratoryjne oznaczanie kalifornijskiego wskaźnika nośności (CBR) gruntu metodą wciskania standardowego stempla. Kluczowe badanie do projek…
⚙️ Próba rozciągania stali
Statyczna próba rozciągania materiałów metalowych w temperaturze pokojowej. Wyznaczanie granicy plastyczności, wytrzymałości na rozciąganie …
🔩 Twardość Brinella
Pomiar twardości metali metodą wciskania kulki z węglików spiekanych określoną siłą. Oznaczenie HBW — uniwersalna metoda dla stali, żeliwa i…
⚙️ Próba zginania metali
Badanie zdolności materiałów metalowych do odkształceń plastycznych przy zginaniu. Trójpunktowy test z trzpieniem o określonej średnicy do z…
🏗️ Wilgotność gruntu
Oznaczanie wilgotności naturalnej gruntu metodą suszenia w suszarce laboratoryjnej w temperaturze 105–110°C do stałej masy. Podstawowy param…
🧱 Wytrzymałość cementu
Oznaczanie wytrzymałości cementu na ściskanie i zginanie na beleczkach zaprawy normowej 40×40×160 mm. Podstawa klasyfikacji cementu do klas …
🧱 Czas wiązania cementu (Vicat)
Oznaczanie początku i końca czasu wiązania cementu za pomocą aparatu Vicata oraz badanie stałości objętości (rozprężność). Kluczowe parametr…
❄️ Mrozoodporność betonu
Badanie odporności betonu na cykliczne zamrażanie i rozmrażanie. Metoda bezpośrednia (polska) lub CF/CDF (europejska) z oceną ubytku masy i …
❄️ Mrozoodporność betonu
Badanie odporności betonu na cykliczne zamrażanie i rozmrażanie. Kluczowy parametr trwałości konstrukcji narażonych na warunki atmosferyczne…
🔩 Badanie stali zbrojeniowej (rozciąganie, gięcie)
Badanie właściwości mechanicznych stali zbrojeniowej: próba rozciągania (Re, Rm, A), próba gięcia/gięcia zwrotnego. Kontrola zgodności z PN-…
💧 Nasiąkliwość elementów murowych
Oznaczanie nasiąkliwości (absorpcji wody) cegieł i elementów silikatowych metodą zanurzeniową. Kluczowy parametr trwałości materiałów murowy…
⛏️ Badanie Proctora — optymalna wilgotność i gęstość
Oznaczanie maksymalnej gęstości objętościowej szkieletu gruntowego i optymalnej wilgotności metodą zagęszczania Proctora. Podstawowe badanie…
🌡️ Termowizja budynków
Badanie termowizyjne budynków kamerą na podczerwień w celu wykrycia wad cieplnych: mostki termiczne, nieszczelności, zawilgocenia, braki izo…
🌀 Test szczelności Blower Door
Pomiar szczelności powietrznej budynku metodą ciśnieniową z wentylatorem (Blower Door). Wyznaczenie krotności wymiany powietrza n₅₀ przy 50 …
🧊 Współczynnik przewodności cieplnej λ
Oznaczanie współczynnika przewodności cieplnej λ materiałów izolacyjnych i budowlanych metodą osłoniętej płyty grzejnej (GHP) lub przepływom…
🔥 Reakcja na ogień materiałów budowlanych
Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych według systemu Euroclass (A1–F) na podstawie serii badań reakcji na ogień: niepalności, kalorymetru…
💧 Wodoszczelność betonu
Badanie głębokości wnikania wody pod ciśnieniem w beton stwardniały. Kluczowy parametr trwałości konstrukcji betonowych eksponowanych na dzi…
⛰️ Wskaźnik piaskowy kruszywa
Oznaczanie wskaźnika piaskowego frakcji 0/2 mm kruszywa drobnego. Ocena czystości kruszywa — stosunek frakcji piaskowej do pyłowo-ilastej.
🧱 Zawartość chlorków w betonie
Oznaczanie całkowitej zawartości chlorków rozpuszczalnych w kwasie w betonie stwardniałym metodą miareczkowania potencjometrycznego lub Volh…
⛰️ Gęstość nasypowa kruszywa
Oznaczanie gęstości nasypowej w stanie luźnym oraz jamistości (pustowatości) kruszyw naturalnych i sztucznych o uziarnieniu do 63 mm.
⚖️ Kalibracja i wzorcowanie wag
Wzorcowanie wag nieautomatycznych z wyznaczeniem błędów wskazań, powtarzalności, mimośrodowości i minimalnej naważki. Fundament spójności po…
🔬 Kalibracja pipet (objętościowych)
Grawimetryczne wyznaczanie błędu systematycznego i losowego pipet tłokowych wg ISO 8655. Obowiązkowe w każdym laboratorium analitycznym.
🔍 Badania penetracyjne (PT)
Wykrywanie nieciągłości powierzchniowych (pęknięcia, porowatość, przyklejenia) w materiałach metalicznych i niemetalicznych za pomocą penetr…
🧲 Badania magnetyczno-proszkowe (MT)
Wykrywanie nieciągłości powierzchniowych i przypowierzchniowych w materiałach ferromagnetycznych (stale, żeliwa) za pomocą proszku magnetycz…
🔊 Badania ultradźwiękowe (UT)
Wykrywanie i wymiarowanie wad wewnętrznych i powierzchniowych w materiałach metalicznych za pomocą fal ultradźwiękowych. Pozwala na badanie …
🏗️ Konsystencja mieszanki betonowej metodą opadu stożka
Oznaczanie konsystencji świeżej mieszanki betonowej przez pomiar opadu stożka Abramsa po zdjęciu formy. Metoda miarodajna dla opadu od 10 mm…
🏗️ Zawartość powietrza w mieszance betonowej — metody ciśnieniowe
Dwie metody ciśnieniowe (słupa wody i manometryczna) oznaczania zawartości powietrza w zagęszczonej mieszance betonowej, oparte na prawie Bo…
🏗️ Wytrzymałość betonu na zginanie (obciążenie dwupunktowe)
Zginanie belek betonowych przez dwa wałki górne i dwa dolne (rozpiętość 3d) ze stałą prędkością naprężeń 0,04–0,06 MPa/s; metoda odniesienia…
🏗️ Wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu
Ściskanie walca wzdłuż tworzącej przez paski z płyty pilśniowej twardej aż do rozłupania; wynik fct = 2F/(π·L·d). Metoda odniesienia: walce …
🏗️ Gęstość stwardniałego betonu
Oznaczanie gęstości betonu w stanie dostarczonym, nasyconym wodą lub wysuszonym; objętość metodą odniesienia przez wyparcie wody (ważenie w …
🏗️ Odwierty rdzeniowe z konstrukcji — pobieranie, ocena i ściskanie
Wiercenie rdzeni ze stwardniałego betonu, ich oględziny i pomiary, przygotowanie końców (szlifowanie lub capping) i badanie na ściskanie wg …
🏗️ Odporność kruszywa na rozdrabnianie — współczynnik Los Angeles
Obtaczanie 5 kg kruszywa 10/14 mm z 11 kulami stalowymi w bębnie Los Angeles (500 obrotów) i oznaczenie masy pozostającej na sicie 1,6 mm; L…
🏗️ Odporność kruszywa na ścieranie — współczynnik mikro-Devala
Ścieranie 2 × 500 g kruszywa 10/14 mm z 5 kg kulek stalowych Ø 10 mm i 2,5 l wody na bęben w bębnach mikro-Devala (12 000 obrotów); MDE = (5…
🏗️ Gęstość ziaren i nasiąkliwość kruszywa (metoda koszowa i piknometryczna)
Metody odniesienia: kosz druciany (ziarna > 31,5 mm) i piknometr (31,5/4 mm oraz 4/0,063 mm); trzy gęstości ziaren (ρrd, ρssd, ρa) i nasiąkl…
🏗️ Kształt ziaren kruszywa — wskaźnik płaskości FI
Dwustopniowe przesiewanie: rozdział na frakcje di/Di na sitach kwadratowych, potem przesiewanie każdej frakcji na sicie prętowym o szczelini…
🛤️ Zawartość lepiszcza rozpuszczalnego w mieszance mineralno-asfaltowej
Ekstrakcja lepiszcza rozpuszczalnikiem (na gorąco lub na zimno), oddzielenie wypełniacza od roztworu i oznaczenie ilości lepiszcza z różnicy…
🛤️ Gęstość objętościowa zagęszczonych próbek mieszanki mineralno-asfaltowej
Cztery procedury: A (na sucho), B (nasycona, powierzchniowo sucha — SSD), C (próbka uszczelniona) i D (z wymiarów); wybór zależy od zawartoś…
🛤️ Zawartość wolnych przestrzeni w próbkach mieszanki mineralno-asfaltowej (Va, VFB)
Obliczenie zawartości wolnych przestrzeni Va = (ρm − ρb)/ρm · 100 z gęstości (PN-EN 12697-5) i gęstości objętościowej (PN-EN 12697-6 lub -7)…
🏗️ Mrozoodporność betonu — metoda zwykła (stopnie F)
Cykle zamrażania próbek w powietrzu (−18 ± 2 °C, ≥ 4 h) i odmrażania w wodzie (+18 ± 2 °C, 2–4 h); kryteria: brak pęknięć, ubytek masy ≤ 5 %…
🏗️ Betonowa kostka brukowa — wytrzymałość na rozciąganie przy rozłupywaniu, ścieralność, nasiąkliwość i mrozoodporność z solą
Zestaw badań odbiorczych betonowej kostki brukowej. Wytrzymałość charakterystyczna na rozciąganie przy rozłupywaniu nie może być mniejsza ni…
🏗️ Mrozoodporność kruszywa grubego — 10 cykli zamrażania do −17,5 °C pod wodą i rozmrażania w kąpieli około 20 °C
Nasączone wodą próbki kruszywa jednofrakcyjnego poddaje się 10 cyklom zamrażania i rozmrażania: chłodzeniu do −17,5 °C pod wodą i rozmrażani…
🏗️ Równość podłużna nawierzchni — pomiar profilu profilografem laserowym i wyznaczanie wskaźnika IRI
Profil podłużny nawierzchni mierzy się profilografem inercyjnym jadącym z prędkością potoku ruchu: czujniki laserowe mierzą wysokość belki n…
🏗️ Grubość nawierzchni asfaltowej i jej warstw — pomiar na odwiertach rdzeniowych i metoda elektromagnetyczna
Norma opisuje dwie metody. Pierwsza, niszcząca, polega na pomiarze odwiertów rdzeniowych wykonanych na pełną głębokość nawierzchni: cztery p…
🏗️ Wskaźnik kształtu kruszywa grubego (SI) — klasyfikacja ziaren suwmiarką według stosunku długości do grubości
Ziarna kruszywa grubego klasyfikuje się pojedynczo według stosunku ich długości L do grubości E, mierzonego w razie potrzeby suwmiarką do zi…
🏗️ Liczba odbicia betonu stwardniałego — badanie sklerometryczne młotkiem Schmidta
Sprężyna wyrzuca masę udarową, która uderza w trzpień przyłożony do powierzchni betonu. Wynik wyraża się liczbą odbicia — odległością, na ja…
🏗️ Wykonywanie i pielęgnacja próbek betonu do badań wytrzymałościowych — formowanie, zagęszczanie i dojrzewanie
Pobraną mieszankę betonową przemieszuje się ponownie, układa w formach warstwami i zagęszcza mechanicznie albo ręcznie prętem lub sztycą, wy…
🏗️ Pomniejszanie próbek laboratoryjnych kruszyw — PN-EN 932-2
Norma opisuje, jak z dużej próbki laboratoryjnej kruszywa otrzymać mniejszą próbkę analityczną tak, żeby zachowała skład ziarnowy całości. P…
🏗️ Nominalne wymiary otworów sit badawczych do kruszyw — PN-EN 933-2
Norma określa jeden zestaw nominalnych wymiarów otworów sit używanych do oznaczania uziarnienia kruszyw — osobno dla sit z blachy perforowan…
🏗️ Pobieranie próbek mieszanki betonowej — próbka złożona i punktowa, PN-EN 12350-1
Norma określa dwie metody pobierania próbek mieszanki betonowej — próbkę złożoną i próbkę punktową — oraz podstawowe wyposażenie wspólne dla…
🏗️ Kształt, wymiary i tolerancje próbek betonowych oraz form — PN-EN 12390-1
Norma określa kształty, wymiary i tolerancje próbek betonowych — sześcianów, walców i prostopadłościanów — oraz form do ich wykonania. Toler…
🏗️ Maszyny wytrzymałościowe do badania betonu na ściskanie — PN-EN 12390-4
Norma określa wymagania wobec maszyn używanych do badania wytrzymałości betonu na ściskanie — próbek wg EN 12390-3 i rdzeni wg EN 12504-1. W…
🏗️ Wyposażenie podstawowe i wzorcowanie w badaniach kruszyw — PN-EN 932-5
Norma zbiera w jednym miejscu wymagania wobec wyposażenia używanego w wielu badaniach kruszyw, procedury jego wzorcowania i sprawdzania oraz…
🏗️ Pobieranie i przygotowanie próbek cementu — PN-EN 196-7
Norma opisuje sprzęt, sposób postępowania i przygotowanie przy pobieraniu próbek cementu reprezentujących partię — przed dostawą, w jej trak…
🏗️ Ocena wytrzymałości betonu na ściskanie w konstrukcji — metody bezpośrednie i pośrednie, PN-EN 13791
Norma określa metody i procedury oszacowania wytrzymałości betonu na ściskanie w istniejącej konstrukcji i w prefabrykatach — metodami bezpo…
🏗️ Gęstość mieszanki mineralno-asfaltowej — metoda objętościowa, hydrostatyczna i matematyczna, PN-EN 12697-5
Norma określa trzy metody oznaczania gęstości mieszanki mineralno-asfaltowej w stanie luźnym: objętościową, hydrostatyczną i matematyczną. G…
🏗️ Beton — wymagania, właściwości użytkowe, produkcja i zgodność, PN-EN 206
Podstawowa norma wyrobu dla betonu. Karta katalogowa wylicza siedem obszarów jej wymagań — od składników po kryteria zgodności — i wskazuje,…
🏗️ Kruszywa do betonu — wymagania wyrobu, PN-EN 12620
Norma wyrobu określająca właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających przeznaczonych do betonu — uzyskiwanych ze źródeł naturalnych, przemys…
🏗️ Kruszywa do mieszanek bitumicznych — wymagania wyrobu, PN-EN 13043
Norma wyrobu dla kruszyw do mieszanek bitumicznych i powierzchniowych utrwaleń na drogach, lotniskach i innych powierzchniach ruchu. Odpowie…
🏗️ Cement powszechnego użytku — 39 wyrobów w dziewięciu klasach wytrzymałości, PN-EN 197-1
Norma wyrobu definiująca 27 cementów powszechnego użytku, 7 odpornych na siarczany oraz 3 + 2 hutnicze o niskiej wytrzymałości wczesnej (dru…
🏗️ Dopuszczalny poziom dźwięku A w pomieszczeniach — PN-B-02151-2
Norma określa najwyższe dopuszczalne poziomy dźwięku A w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi — od urządzeń wyposażenia techniczneg…
🏗️ Ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych cementu (AVCP) — PN-EN 197-2
Druga część normy cementowej: nie definiuje wyrobów, lecz SYSTEM ich nadzoru — zakładową kontrolę produkcji, badania autokontrolne, inspekcj…
🏗️ Badanie typu mieszanek mineralno-asfaltowych — procedura AVCP, PN-EN 13108-20
Norma określa procedurę Badania Typu — zestawu badań wykonywanych raz dla danej mieszanki, aby wykazać jej właściwości użytkowe. Stosuje się…
🏗️ Kruszywa do materiałów niezwiązanych i związanych hydraulicznie — PN-EN 13242
Trzecia norma wyrobu dla kruszyw w tej bazie — obok PN-EN 12620 (beton) i PN-EN 13043 (mieszanki bitumiczne). Dotyczy kruszyw do warstw niez…
🔥 Emisja CO, NOx, OGC i pyłu oraz sprawność kominków, pieców i kuchni na paliwo stałe — PN-EN 16510-1
Norma zbiorcza dla mieszkaniowych urządzeń spalających paliwo stałe: wymagania konstrukcyjne i użytkowe oraz metody badania emisji tlenku wę…
🏗️ Analiza chemiczna cementu — metody wzorcowe oraz alternatywne XRF i ICP-OES — PN-EN 196-2
Norma podaje metody analizy chemicznej cementu: metody wzorcowe oraz — dla części oznaczeń — metody alternatywne, fluorescencję rentgenowską…
🔥 Badanie kotłów na paliwa stałe o mocy do 500 kW — bezpieczeństwo, sprawność i emisje — PN-EN 303-5
Podstawowy dokument odniesienia dla kotłów na paliwo stałe o nominalnej mocy cieplnej do 500 kW: terminologia, wymagania konstrukcyjne i zab…
🪵 Badanie ogrzewaczy pokojowych na paliwo stałe — arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-1
Arkusz wyrobowy serii 16510 dla ogrzewaczy pokojowych — wolnostojących i wbudowanych, z ręcznym podawaniem paliwa. Stosuje się go ZAWSZE raz…
🏠 Badanie wkładów kominkowych i kominków otwartych — arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-2
Arkusz wyrobowy serii 16510 dla urządzeń zabudowanych — wkładów kominkowych i palenisk otwartych — których otoczenie jest zintegrowane z bud…
🍳 Badanie kuchenek na paliwo stałe — arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-3
Arkusz wyrobowy serii 16510 dla kuchenek domowych opalanych ręcznie, których podstawową funkcją jest gotowanie, a dostarczanie ciepła do pom…
⚙️ Badanie urządzeń na pelet drzewny z mechanicznym podawaniem — arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-6
Arkusz wyrobowy serii 16510 dla urządzeń peletowych z mechanicznym podawaniem paliwa o nominalnej mocy cieplnej do 50 kW: ogrzewaczy pokojow…
📕 Ogrzewacze pomieszczeń na paliwa stałe — PN-EN 13240 (norma WYCOFANA, zastąpiona serią PN-EN 16510)
NORMA WYCOFANA 28-08-2018, zastąpiona przez PN-EN 16510-1:2018-08, a po pięciu latach także przez arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-1:2023-06. W…
📕 Wkłady kominkowe i kominki otwarte — PN-EN 13229 (norma WYCOFANA, zastąpiona serią PN-EN 16510)
NORMA WYCOFANA 28-08-2018, zastąpiona przez PN-EN 16510-1:2018-08, a następnie także przez arkusz PN-EN 16510-2-2:2023-06 i wydanie PN-EN 16…
📕 Ogrzewacze pomieszczeń opalane peletami — PN-EN 14785 (norma WYCOFANA, zastąpiona arkuszem PN-EN 16510-2-6)
NORMA WYCOFANA 02-06-2023, zastąpiona przez PN-EN 16510-2-6:2023-06 — dokładnie w dniu publikacji tego arkusza. Jako jedyna z grupy przetrwa…
🪨 Oznaczanie zawartości wody w kruszywie przez suszenie — PN-EN 1097-5
Metoda ODNIESIENIA oznaczania zawartości wody w kruszywie: ważenie, suszenie w suszarce z wentylacją w (110 ± 5) °C do stałej masy, ponowne …
🛣️ Pobieranie próbek mieszanek mineralno-asfaltowych — PN-EN 12697-27
Norma opisuje CZYNNOŚĆ, nie pomiar: dziesięć sposobów pobierania próbek mieszanek mineralno-asfaltowych — z samochodu, spod ślimaków rozkład…
🏗️ Badania próbek gruntu budowlanego — norma zbiorcza (PN-88/B-04481)
Zbiorcza norma badań laboratoryjnych gruntu budowlanego: wilgotność, gęstość, uziarnienie, zawartość części organicznych i wskaźnik zagęszcz…
⛏️ Pobieranie próbek kruszyw (PN-EN 932-1)
Metody pobierania i zmniejszania próbek kruszyw oraz definicje, od których zależy, czego dotyczy każdy późniejszy wynik: partia, próbka pier…
🧪 Analiza chemiczna kruszyw (PN-EN 1744-1)
Metody analizy chemicznej kruszyw: siarczany i chlorki rozpuszczalne w wodzie, siarka całkowita, humus, zanieczyszczenia lekkie, rozpad krze…
🛣️ Roboty ziemne dróg samochodowych — moduł odkształcenia i wskaźnik nośności (PN-S-02205)
Wymagania i badania robót ziemnych przy budowie dróg, ulic, placów, parkingów i lotnisk. Norma z 1998 roku, wciąż aktualna — a cała branża s…
🛣️ Uziarnienie mieszanki mineralno-asfaltowej — przesiewanie kruszywa odzyskanego po ekstrakcji, PN-EN 12697-2
Oznaczanie rozkładu wielkości cząstek kruszywa z mieszanki mineralno-asfaltowej metodą przesiewania — na kruszywie odzyskanym po ekstrakcji …
🛣️ Koleinowanie mieszanek mineralno-asfaltowych — odporność na deformacje trwałe, PN-EN 12697-22
Ocena podatności mieszanek asfaltowych na odkształcenia pod obciążeniem na podstawie koleiny po wielokrotnych przejazdach obciążonego koła w…
🏗️ Przyczepność przez odrywanie (pull-off) zaczynów, zapraw, betonów i systemów ochrony powierzchniowej stosowanych do ochrony i napraw betonu, grubość do 50 mm; PN-EN 1542:2000
Przyczepność wyrobu naprawczego albo ochronnego do betonu mierzy się przez oderwanie od podłoża krążka przyklejonego do powierzchni badanej …
🔥 Ciepło spalania brutto wyrobów (PCS) w bombie kalorymetrycznej — badanie reakcji na ogień, wyroby jednorodne i niejednorodne, ciepło netto (PCI) z obliczeń; PN-EN ISO 1716:2018-08
Metoda z grupy badań reakcji na ogień: próbkę wyrobu stałego spala się w stałej objętości, w atmosferze tlenu, w bombie kalorymetrycznej wzo…
🔥 Badanie niepalności wyrobów — próbka w piecu rurowym, przyrost temperatury, ubytek masy i czas płomienia trwałego; wyroby jednorodne i istotne składniki wyrobów niejednorodnych; PN-EN ISO 1182:2020-12
Badanie z grupy reakcji na ogień, przeznaczone do wyboru wyrobów budowlanych, które nie są całkiem obojętne, ale w temperaturze około 750 °C…
🏗️ Krawężniki betonowe — wytrzymałość na zginanie, nasiąkliwość, ścieralność, mrozoodporność z solą odladzającą, wymiary i śliskość według załączników normy wyrobu; PN-EN 1340
Prefabrykowane krawężniki, elementy kanałów odpływowych i kształtki uzupełniające z betonu niezbrojonego bada się według załączników normaty…
🏗️ Betonowe płyty brukowe — wytrzymałość na zginanie i obciążenie niszczące, nasiąkliwość, mrozoodporność z solą odladzającą, ścieralność, śliskość i wymiary według załączników normy wyrobu; PN-EN 1339
Betonowe płyty brukowe (długość do 1 m, długość większa niż czterokrotna grubość) bada się według załączników normy wyrobu PN-EN 1339 i przy…
❄️ Odporność betonu na zamrażanie i rozmrażanie w obecności soli odladzającej — złuszczanie powierzchni, metoda płytowa (slab test) z 3 % NaCl albo wodą; PKN-CEN/TS 12390-9
Odporność betonu na złuszczanie (scaling) przy cyklicznym zamrażaniu i rozmrażaniu z wodą zdejonizowaną albo z 3 % roztworem chlorku sodu — …
🪨 Wytrzymałość kamienia naturalnego na jednoosiowe ściskanie — co najmniej 10 kostek albo walców o boku/średnicy 70 albo 50 mm, wysuszonych w 70 °C, obciążanych ze stałą prędkością przyrostu naprężenia 1 ± 0,5 MPa/s; PN-EN 1926
Wytrzymałość kamienia naturalnego na jednoosiowe ściskanie oznacza się na co najmniej 10 kostkach o krawędzi 70 ± 5 mm albo 50 ± 5 mm (albo …
⛏️ Stopień zagęszczenia ID gruntów niespoistych i podłoża lekką sondą dynamiczną (DPL, SD) — punkt 6 normy badań polowych PN-B-04452
Norma badań polowych w geotechnice: sondowania statyczne i dynamiczne, presjometr, dylatometr, sonda obrotowa, próbne obciążenie płytą, wier…
🛣️ Poziome oznakowanie dróg — współczynnik luminancji w świetle rozproszonym Qd (załącznik A) i współczynnik odblasku RL (załącznik B), klasy wymagań, PN-EN 1436
Wymagania wobec białego i żółtego poziomego oznakowania dróg — odbicie w świetle dziennym i w oświetleniu drogowym (Qd, β), odblask w świetl…
🔥 Zapalność wyrobów przy działaniu pojedynczego płomienia — płomień propanowy 20 mm przez 15 s albo 30 s na powierzchnię lub krawędź pionowej próbki 250 × 90 mm, zasięg płomienia i zapalenie bibuły pod próbką, PN-EN ISO 11925-2
Próba reakcji na ogień: do pionowo zawieszonej próbki wyrobu przykłada się pod kątem 45° mały płomień propanowy o wysokości 20 mm — na powie…
🏗️ Procentowa zawartość ziarn przekruszonych, całkowicie przekruszonych i całkowicie zaokrąglonych w kruszywie naturalnym 4/63 mm — ręczne sortowanie co najmniej 100 ziarn na frakcję i ważenie, PN-EN 933-5
Metoda referencyjna (do badania typu i w razie sporu): próbkę kruszywa grubego albo o ciągłym uziarnieniu, frakcję 4/63 mm, sortuje się ręcz…
🏗️ Izolacyjność od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami w budynku — pomiary terenowe w pasmach tercjowych 100–3150 Hz: różnica poziomów D, Dn, DnT i izolacyjność właściwa przybliżona R', PN-EN ISO 140-4
Pomiar terenowy izolacyjności akustycznej ścian, stropów i drzwi między dwoma pomieszczeniami w warunkach pola rozproszonego: głośnik w pomi…
🏗️ Wskaźniki jednoliczbowe izolacyjności od dźwięków powietrznych (Rw, R′w, DnT,w, Dn,w, Dn,e,w i inne) z widmowymi wskaźnikami adaptacyjnymi C i Ctr — przesuwanie krzywej odniesienia, pomiary tercjowe albo oktawowe, PN-EN ISO 717-1
Zamiana zależnej od częstotliwości izolacyjności od dźwięków powietrznych — zmierzonej w laboratorium (np. ISO 10140-2) albo w budynku (np. …
⛏️ Kruszywa na podsypkę kolejową — uziarnienie, kształt, długość ziaren, Los Angeles, udarność, mikro-Deval, mrozoodporność i kategorie wymagań; warunki badań podsypki w załącznikach C–G, PN-EN 13450
Norma wyrobu dla kruszyw łamanych na podsypkę kolejową: kategorie uziarnienia (frakcje 31,5/50 i 31,5/63 mm), pyłów, kształtu, długości ziar…
🏗️ Pomiary terenowe izolacyjności od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami — DnT i R′ w pasmach tercjowych 50–5000 Hz, procedura podstawowa i niskoczęstotliwościowa, mikrofony stałe, obrotowe i prowadzone ręcznie, PN-EN ISO 16283-1
Wyznaczanie w budynku izolacyjności od dźwięków powietrznych między dwoma pomieszczeniami z pomiarów ciśnienia akustycznego: głośniki w pomi…
🔩 Zgrzewane siatki i dźwigary kratowe do zbrojenia betonu — próba rozciągania z węzłem zgrzewanym (Agt), zginanie w węźle, siła ścinająca zgrzeinę Fs, próba zmęczeniowa, geometria, PN-EN ISO 15630-2
Metody badań chemicznych, mechanicznych i geometrycznych zgrzewanych siatek i dźwigarów kratowych do zbrojenia betonu: rozciąganie odcinka z…
🔥 Reakcja na ogień posadzek i wykładzin podłogowych — rozprzestrzenianie płomienia po poziomej próbce pod gazową płytą promieniującą, krytyczny strumień cieplny (CHF, HF-30) i wydzielanie dymu, PN-EN ISO 9239-1
Ocena, jak daleko po poziomo ułożonej posadzce rozprzestrzenia się płomień przy malejącym wzdłuż próbki strumieniu ciepła z gazowej płyty pr…
🏗️ Popiół lotny — miałkość oznaczana jako pozostałość na sicie o boku oczka 0,045 mm przy przesiewaniu na mokro, metoda wzorcowa, PN-EN 451-2
Oznaczanie miałkości popiołu lotnego — ile procent masy próbki zostaje na sicie o boku oczka 0,045 mm (ISO 565) po przesiewaniu na mokro; no…
🔩 Stal do sprężania betonu (pręty, druty, sploty) — próba rozciągania z Agt i modułem sprężystości, zginanie, przeginanie drutu, relaksacja, zmęczenie, korozja naprężeniowa, rozciąganie z odchyleniem, geometria i masa na metr, PN-EN ISO 15630-3
Metody badań stali do sprężania betonu — prętów, drutów i splotów: próba rozciągania (Fp0,1, Fp0,2, Fm, Agt, A, Z i moduł sprężystości), zgi…
🏗️ Granica płynności wL i granica plastyczności wP gruntu oraz wskaźnik plastyczności IP — metoda penetrometru stożkowego (stożek 60 g/60° albo 80 g/30°) lub Casagrande’a i wałeczkowanie, z frakcji poniżej ok. 0,4 mm albo gruntu naturalnego, PN-EN ISO 17892-12
Oznaczanie dwóch granic Atterberga gruntu: granicy płynności (wilgotności przejścia ze stanu płynnego w plastyczny) metodą penetrometru stoż…
🧱 Wytrzymałość na ściskanie elementów murowych (ceramicznych, silikatowych, z betonu kruszywowego i komórkowego, z kamienia) — przygotowanie powierzchni szlifowaniem albo warstwą wyrównującą z zaprawy, kondycjonowanie, obciążanie do zniszczenia w prasie, PN-EN 772-1
Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie elementów murowych — ceramicznych, silikatowych, z betonu kruszywowego, z autoklawizowanego betonu kom…
🏗️ Mrozoodporność kruszyw w obecności soli (1 % NaCl, 10 cykli) — PN-EN 1367-6
Odporność kruszywa grubego na zamrażanie i rozmrażanie w 1 % roztworze chlorku sodu: trzy próbki, 10 cykli między -17,5 °C a 20 °C, wynikiem…
🏗️ Uziarnienie gruntów — metoda sitowa, areometryczna i pipetowa — PN-EN ISO 17892-4
Rozkład wielkości cząstek gruntu — podstawa klasyfikacji gruntów — wyznaczany przesiewaniem na sitach, sedymentacją (areometrem albo pipetą)…
🧱 Wytrzymałość stwardniałej zaprawy na zginanie i ściskanie — zaprawy cementowo-wapienne, wapienne, z hydraulicznymi spoiwami i z opóźniaczami: beleczki 160 × 40 × 40 mm z form trzykomorowych, trzypunktowe zginanie do zniszczenia, ściskanie obu połówek, PN-EN 1015-11
Oznaczanie wytrzymałości stwardniałej zaprawy na zginanie i ściskanie: z próbki świeżej zaprawy formuje się trzy beleczki 160 mm × 40 mm × 4…
🧱 Penetracja (głębokość wgłębienia) asfaltu lanego i innych mieszanek mineralno-asfaltowych o ziarnie do 16 mm — wciskanie stempla walcowego o płaskiej, okrągłej podstawie w próbkę sześcienną (kostka o krawędzi 70,7 mm) albo cylindryczną, PN-EN 12697-20
Oznaczanie głębokości wgłębienia (penetracji) asfaltu lanego i innych mieszanek mineralno-asfaltowych, gdy siła działa na nie przez stempel …
🧱 Popiół lotny krzemionkowy do betonu (dodatek typu II) — wymagania chemiczne i fizyczne: strata prażenia w kategoriach A, B, C, chlorki, siarczany (SO3), wolny i reaktywny tlenek wapnia, reaktywna krzemionka, suma SiO2 + Al2O3 + Fe2O3, alkalia, MgO, fosforany, miałkość na sicie 0,045 mm, wskaźnik aktywności po 28 i 90 dniach, PN-EN 450-1
Wymagania dla popiołu lotnego krzemionkowego stosowanego jako dodatek typu II do betonu (także do zapraw i zaczynów): strata prażenia w kate…
🏗️ Wartość błękitu metylenowego kruszyw (MB) — adsorpcja barwnika przez minerały ilaste we frakcji 0/2 mm kruszyw drobnych i o ciągłym uziarnieniu: porcje roztworu błękitu metylenowego 10 g/l dodawane do zawiesiny co najmniej 200 g frakcji w 500 ml wody, po każdej porcji próba plamkowa na bibule, wynik w gramach barwnika na kilogram frakcji; metoda referencyjna do badania typu i sporów, MBF dla frakcji 0/0,125 mm w załączniku A, PN-EN 933-9
Metoda referencyjna (do badania typu i w sporach) oznaczania wartości błękitu metylenowego MB frakcji 0/2 mm w kruszywach drobnych lub o cią…
🏗️ Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków uderzeniowych stropów i schodów w budynku — maszyna stukająca (L′n, L′nT w pasmach tercjowych 100–3150 Hz, opcjonalnie 50–80 i 4000–5000 Hz) albo piłka gumowa spuszczana ze 100 cm (L′i,Fmax,V,T w pasmach 50–630 Hz), pomieszczenia odbiorcze 10–250 m³, procedura domyślna i niskoczęstotliwościowa dla pomieszczeń poniżej 25 m³, mikrofony stałe, ruchome mechanicznie i prowadzone ręcznie, PN-EN ISO 16283-2
Terenowe wyznaczanie izolacyjności od dźwięków uderzeniowych stropów i schodów w budynku: źródło uderzeniowe (maszyna stukająca albo piłka g…
🏗️ Czas pogłosu T (T20 z zakresu 5–25 dB, T30 z zakresu 5–35 dB poniżej poziomu początkowego, ekstrapolowany do 60 dB) w pasmach oktawowych albo tercjowych w zwykłych pomieszczeniach — metoda szumu przerywanego albo metoda całkowania odpowiedzi impulsowej, dokładność orientacyjna (2 kombinacje źródło–mikrofon), techniczna (6) albo precyzyjna (12), PN-EN ISO 3382-2
Pomiar czasu pogłosu w zwykłych pomieszczeniach — mieszkaniach, klatkach schodowych, warsztatach, klasach, biurach, restauracjach, halach sp…
🏗️ Współczynnik filtracji k gruntu (stosunek prędkości przepływu do gradientu hydraulicznego, prawo Darcy’ego dla przepływu laminarnego w gruncie nasyconym) na próbce walcowej w permeametrze o sztywnych ściankach (cylindrycznym albo w pierścieniu edometrycznym) lub o elastycznych ściankach (membrana w komorze aparatu trójosiowego), przy stałym albo zmiennym spadku hydraulicznym lub stałym przepływie, z poprawką na temperaturę wody, PN-EN ISO 17892-11
Laboratoryjne oznaczanie współczynnika filtracji gruntu na potrzeby rozpoznania geotechnicznego (zgodnie z EN 1997-1 i EN 1997-2). Walcową p…
🏗️ Obliczanie wskaźników równości podłużnej nawierzchni drogowych i lotniskowych z cyfrowego profilu podłużnego (zakres fal 0,5–50 m): międzynarodowy wskaźnik nierówności IRI — symulacja modelu ćwiartki samochodu przy 80 km/h po wygładzeniu średnią ruchomą 250 mm, w mm/m lub m/km, zalecany odcinek 100 m (IRI100); średnia kwadratowa RMS i zmienność profilu LPV w trzech pasmach fal; σWLP i ΔWLP z ważonego profilu podłużnego, PN-EN 13036-5
Norma opisuje, jak z cyfrowego profilu podłużnego nawierzchni — zmierzonego profilografem, np. laserowym urządzeniem inercyjnym — obliczyć w…
🏗️ Wyznaczanie jednoliczbowych wskaźników izolacyjności od dźwięków uderzeniowych stropów i między pomieszczeniami (Ln,w, L′n,w, L′nT,w), widmowego wskaźnika adaptacyjnego CI i ważonego zmniejszenia poziomu uderzeniowego przez warstwy podłogowe (ΔLw, ΔLt,w) z wyników pomiarów w pasmach tercjowych (ISO 10140-3, ISO 16283-2) lub oktawowych (tylko terenowe) — przesuwanie krzywej wartości odniesienia co 1 dB (0,1 dB dla niepewności) do największej sumy niekorzystnych odchyleń nie większej niż 32,0 dB albo 10,0 dB, odczyt przy 500 Hz, PN-EN ISO 717-2
Zamiana wyników pomiaru poziomu uderzeniowego w funkcji częstotliwości (laboratoryjnych według ISO 10140-3 albo terenowych według ISO 16283-…
🏗️ Wyznaczanie efektywnej wytrzymałości gruntu na ścinanie w warunkach skonsolidowanych z odpływem — próbka w sztywnej skrzynce kwadratowej lub kołowej (szerokość lub średnica co najmniej 50 mm, wysokość co najmniej 20 mm lub 6 największych ziaren, stosunek co najmniej 2,5) albo w aparacie pierścieniowym typu A lub B, konsolidacja pod naprężeniem pionowym i ścinanie ze stałą prędkością na tyle wolno, by nadwyżka ciśnienia porowego zanikła; zwykle co najmniej trzy próbki przy różnych naprężeniach, PN-EN ISO 17892-10
Laboratoryjne bezpośrednie ścinanie gruntu nienaruszonego, przerobionego, ponownie zagęszczonego albo odtworzonego: próbkę konsoliduje się p…
🏗️ Oznaczanie konsystencji mieszanki betonowej przez pomiar rozpływu na płaskiej płycie poddanej wstrząsom — stolik rozpływowy z ruchomym blatem (700 ± 2) × (700 ± 2) mm o masie (16 ± 0,5) kg opadającym z wysokości (40 ± 1) mm, stożek ścięty o średnicach 200 i 130 mm i wysokości 200 mm, ubijak 40 × 40 mm; metoda czuła w zakresie rozpływu 340–620 mm, nie dla betonu samozagęszczalnego, komórkowego, jamistego ani z Dmax powyżej 63 mm, PN-EN 12350-5
Konsystencję świeżej mieszanki betonowej ocenia się, mierząc jej rozpływ na płaskiej płycie poddanej wstrząsom: stolik ma ruchomy metalowy b…
🏗️ Identyfikacja typu petrograficznego kruszyw naturalnych i skał w uproszczonym opisie — oględziny okiem, lupą i mikroskopem stereoskopowym (10–100×), opcjonalnie mikroskop polaryzacyjny, magnes i rozcieńczony kwas solny; opis uziarnienia, tekstury, porowatości, barwy, głównych minerałów i zwietrzenia; dla kruszyw — kształt, powierzchnia i obtoczenie ziaren 0,1–63 mm (drobne poniżej 4 mm pod stereomikroskopem) i nazwa według typu lub minerału przeważającego (> 50 %) albo „niejednorodne”; tylko kruszywa naturalne, PN-EN 932-3
Uproszczony (nie dokładny) opis petrograficzny kruszyw naturalnych i skał, wykonywany przez petrografa: próbkę skały (co najmniej 5 kg) lub …
🏗️ Oznaczanie gęstości objętościowej gruntu w laboratorium (masa gruntu wraz z wodą i gazem w jednostce objętości) trzema metodami: pomiaru liniowego wymiarów próbki o regularnym kształcie (prostopadłościan lub walec), zanurzenia w cieczy (masa w powietrzu i masa pozorna w cieczy) albo wypierania cieczy (masa wypartej cieczy); próbka co najmniej 50 cm³, waga 0,01 g lub 0,1 %, wymiary 0,1 mm lub 0,1 %; gęstość objętościowa szkieletu z wilgotności według ISO 17892-1, PN-EN ISO 17892-2
Gęstość objętościowa gruntu — masa gruntu łącznie z wodą i gazem w jednostce objętości — oznaczana w laboratorium jedną z trzech metod: z ma…
🏗️ Oznaczanie (identyfikacja) i opis gruntów do celów inżynierskich technikami wzrokowymi i manualnymi w terenie i w laboratorium — podział na grunty bardzo gruboziarniste, gruboziarniste i drobnoziarniste, frakcja główna, drugorzędna i trzeciorzędna, frakcje uziarnienia według tablicy 1 (duże bloki > 630 mm, bloki, kamienie, żwir, piasek, pył, ił ≤ 0,002 mm), grunty drobne rozpoznawane po plastyczności, grunty organiczne, węglanowe, wulkaniczne, less, gliny lodowcowe, grunty antropogeniczne, opis uwarstwienia i nieciągłości, PN-EN ISO 14688-1
Zasady nazywania i opisywania gruntów do celów inżynierskich na podstawie oceny wzrokowej i prostych prób ręcznych: grunt dzieli się na bard…
🏗️ Wyznaczanie charakterystyk ściśliwości i konsolidacji gruntów w edometrze przez stopniowe obciążanie pionowe — walcowa próbka w sztywnym pierścieniu (średnica ≥ 35 mm, wysokość ≥ 12 mm, D/H ≥ 2,5), drenaż osiowy przez kamienie porowate u góry i u dołu, przyrosty obciążenia utrzymywane z dokładnością 1 % lub 1 kPa (mechanizm powinien pozwalać przyłożyć stopień w ciągu 2 s), pomiar osiadania z rozdzielczością 0,01 % i dokładnością 0,1 % wysokości, odkształcenie pionowe, wskaźnik porowatości, wykres ściśliwości, PN-EN ISO 17892-5
Ściśliwość i konsolidacja gruntu w edometrze: walcową próbkę zamkniętą bocznie sztywnym pierścieniem obciąża się (i odciąża) pionowo kolejny…
🏗️ Badanie trójosiowego ściskania z konsolidacją na próbkach gruntu całkowicie nasyconych wodą — walcowa próbka (nienaruszona, zagęszczona, przerobiona lub rekonstytuowana) konsolidowana izotropowo lub anizotropowo z odpływem, a następnie ścinana bez odpływu (CIU, CAU, z pomiarem ciśnienia porowego) albo z odpływem (CID, CAD); wytrzymałość na ścinanie, zależność naprężenie–odkształcenie, ścieżki naprężeń efektywnych; parametry wytrzymałości z co najmniej trzech powiązanych badań, PN-EN ISO 17892-9
Trójosiowe ściskanie z konsolidacją gruntów nasyconych wodą: walcową próbkę w gumowej membranie konsoliduje się w komorze ciśnieniem izotrop…
🏗️ Badanie trójosiowego ściskania bez konsolidacji i bez odpływu (UU) — walcowa próbka gruntu (nienaruszona, zagęszczona, przerobiona lub rekonstytuowana) w membranie poddana w komorze ciśnieniu izotropowemu bez odpływu, a następnie ścinana bez odpływu; wytrzymałość na ścinanie bez odpływu cu równa połowie dewiatora przy zniszczeniu (największy dewiator albo np. 15 % odkształcenia pionowego), zależność naprężenie–odkształcenie w naprężeniach całkowitych, PN-EN ISO 17892-8
Trójosiowe ściskanie UU: walcową próbkę gruntu w gumowej membranie poddaje się w komorze ciśnieniu wszechstronnemu bez odpływu wody, a potem…
🏗️ Oznaczanie gęstości zagęszczonej mieszanki betonowej w laboratorium i w terenie — mieszankę zagęszcza się w sztywnym, szczelnym naczyniu o znanej objętości i masie (wibrator wgłębny, stolik wibracyjny, pręt lub drążek; mieszanka samozagęszczalna bez zagęszczania) i waży z dokładnością 0,01 kg, PN-EN 12350-6
Gęstość świeżej mieszanki betonowej: mieszankę po zagęszczeniu w sztywnym, szczelnym naczyniu o znanej objętości i masie waży się i odnosi m…
🏗️ Określanie wrażliwości na wodę próbek mineralno-asfaltowych — trzy metody: A — stosunek wytrzymałości na pośrednie rozciąganie próbek nasyconych i kondycjonowanych w wodzie do próbek suchych (ITSR, %), B — stosunek wytrzymałości na ściskanie (i/C, %), C — masa odmyta z mieszanki 1 h po wymieszaniu; co najmniej 6 próbek walcowych jednego wieku podzielonych na dwie podgrupy, nasycanie próżniowe (6,7 ± 0,3) kPa, PN-EN 12697-12
Wpływ wody na mieszankę mineralno-asfaltową: zestaw próbek walcowych dzieli się na dwie równe podgrupy — jedną przechowuje się na sucho, dru…
🏗️ Badanie reakcji na ogień wyrobów budowlanych z wyłączeniem posadzek (i wyrobów wskazanych w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2016/364) przy oddziaływaniu termicznym pojedynczego płonącego przedmiotu (SBI) — próbka z dwóch prostopadłych skrzydeł na wózku, palnik piaskowy na propan w narożu, pomieszczenie (3,0 × 3,0 × 2,4) m, wyciąg 0,50–0,65 m³/s z pomiarem temperatury, ciśnienia, O₂, CO₂ i osłabienia światła; wyniki FIGRA0,2 MJ, FIGRA0,4 MJ, THR600s, SMOGRA, TSP600s, boczne rozprzestrzenianie płomienia LFS, PN-EN 13823
Badanie SBI: wyrób budowlany w postaci dwóch prostopadłych skrzydeł próbki (krótkiego i długiego) jest wystawiony w narożu na płomień palnik…
🏗️ Określanie zachowania przy ściskaniu wyrobów do izolacji cieplnej w budownictwie — prostopadłościenna próbka w grubości wyrobu ściskana między sztywnymi płytami z prędkością 0,1 d/min, napięcie wstępne (250 ± 10) Pa, wytrzymałość na ściskanie σm z odkształceniem εm (zniszczenie lub uplastycznienie poniżej 10 %), naprężenie przy 10 % odkształcenia σ10 i moduł sprężystości E, kondycjonowanie co najmniej 6 h w (23 ± 5) °C, PN-EN ISO 29469
ISO 29469 opisuje badanie ściskania wyrobów do izolacji cieplnej: prostopadłościenną próbkę w oryginalnej grubości ściska się między dwiema …
🏗️ Laboratoryjny pomiar izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — zasady stosowania dla określonych wyrobów: wielkość i montaż elementu w otworze badawczym, warunki brzegowe, kondycjonowanie i warunki pracy (ściany lekkie, drzwi, okna, szklenie i inne wyroby z załączników A–K), PN-EN ISO 10140-1
Część 1 serii PN-EN ISO 10140 mówi, JAK przygotować i zamontować konkretny wyrób w laboratorium akustycznym, zanim zmierzy się jego izolacyj…
🏗️ Laboratoryjny pomiar izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych elementów budowlanych (ściany, stropy, drzwi, okna, fasady, szklenie, małe elementy techniczne) — izolacyjność właściwa R z poziomów w dwóch pomieszczeniach i chłonności pomieszczenia odbiorczego, różnica poziomów Dn,e, pasma tercjowe 100–5 000 Hz, PN-EN ISO 10140-2
Element budowlany montuje się w otworze ściany między pomieszczeniem nadawczym i odbiorczym laboratorium (ze stłumionym przenoszeniem boczny…
🏗️ Obliczanie współczynnika przenikania ciepła okien i drzwi dla pieszych (UW, UD, UWS) — z udziałów oszklenia (Ug), płycin nieprzezroczystych (Up), ramy (Uf) i liniowego współczynnika przenikania ciepła styku ramy z szybą lub płyciną (Ψg, Ψp), także z zamkniętymi żaluzjami lub roletami zewnętrznymi, PN-EN ISO 10077-1
Metoda obliczeniowa (nie pomiar w komorze) współczynnika przenikania ciepła okna UW, drzwi UD i okna z zamkniętą żaluzją UWS: wartość całośc…
🏗️ Obliczanie współczynnika przenikania ciepła profili ram okien i drzwi (Uf), skrzynek żaluzji (Usb) i liniowego współczynnika przenikania ciepła styku ramy z oszkleniem lub płyciną (Ψg, Ψp) — dwuwymiarowa metoda numeryczna według ISO 10211, metoda radiacyjności lub jednej zastępczej przewodności pustek, walidacja programu, PN-EN ISO 10077-2
Uf profilu ramy, Usb skrzynki rolety i Ψ styku ramy z szybą lub płyciną liczy się dwuwymiarową metodą numeryczną zgodną z ISO 10211 (siatka …
🏗️ Izolacyjność od dźwięków uderzeniowych stropów w budynku — pomiar terenowy ze znormalizowanym stukaczem w pomieszczeniu nadawczym i mikrofonami w odbiorczym, w pasmach tercjowych 100–3150 Hz: poziom uderzeniowy znormalizowany L′n i poziom uderzeniowy wzorcowy L′nT, PN-EN ISO 140-7
Pomiar terenowy dźwięków uderzeniowych stropu: znormalizowany stukacz (pięć młotków po 500 g spadających z 40 mm) pracuje w co najmniej czte…
🏗️ Badanie sił operacyjnych drzwi rozwieranych i przesuwnych dla pieszych — najmniejsza masa obciążnika domykająca skrzydło do zatrzaśnięcia (dynamiczna siła zamykająca), siła i moment obrotowy do zwolnienia zapadki, zamknięcia i otwarcia zamka kluczem lub klamką, najmniejsza siła rozpoczęcia i utrzymania ruchu skrzydła; średnia z trzech prób, PN-EN 12046-2
Siły operacyjne drzwi to najmniejsze siły i momenty potrzebne do obsługi zespołu drzwiowego: dynamiczna siła zamykająca (najmniejszy obciążn…
🏗️ Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków powietrznych ściany zewnętrznej i jej elementów (np. okien) — metoda elementu z głośnikiem (przybliżona izolacyjność właściwa R′45°, mikrofon na powierzchni elementu) lub z hałasem drogowym (R′tr,s) oraz metoda globalna (różnica poziomów D2m z mikrofonem 2 m przed fasadą, standaryzowana na czas pogłosu 0,5 s albo znormalizowana na chłonność 10 m²), PN-EN ISO 140-5 (wycofana)
Izolacyjność fasady w budynku mierzy się dwiema rodzinami metod: metodą elementu — głośnik ustawiony pod kątem (45 ± 5)° w odległości co naj…
🛣️ Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie próbek mieszanek związanych spoiwem hydraulicznym (podbudowy, warstwy ulepszonego podłoża, grunty stabilizowane cementem) — próbki walcowe lub sześcienne wykonane w laboratorium albo wycięte jako rdzenie, ściskane jednoosiowo bez przekładek z przyrostem siły dającym zniszczenie w 30–120 s; Rc = F/Ac w N/mm², ocena rodzaju zniszczenia, PN-EN 13286-41
Próbkę mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym — walcową lub sześcienną, wykonaną w laboratorium według PN-EN 13286-50 do -53 albo wyciętą…
🛣️ Oznaczanie temperatury łamliwości Fraassa asfaltów i lepiszczy asfaltowych — (410 ± 10) mg lepiszcza rozprowadza się równą warstwą na blaszce ze stali sprężynowej (41 × 20 × 0,15 mm), po 30–240 minutach blaszkę chłodzi się w aparacie z szybkością 1 °C/min i zgina co każdy stopień, zbliżając uchwyty o 3,5 mm; wynik to temperatura, w której pojawia się pierwsze pęknięcie warstwy, PN-EN 12593
Temperatura łamliwości Fraassa mówi, w jakiej temperaturze asfalt staje się na tyle kruchy, że pęka przy zginaniu. (410 ± 10) mg lepiszcza r…
⛏️ Oznaczanie gęstości wypełniacza metodą piknometryczną — dwie wysuszone w 110 °C próbki frakcji 0/0,125 mm (po ok. 25 g) w piknometrach 50 ml zalewa się cieczą, odpowietrza co najmniej 30 min pod ciśnieniem poniżej 3,0 kPa, dopełnia i termostatuje 60 min w kąpieli 25 °C; gęstość = masa wypełniacza / (objętość piknometru − objętość cieczy), średnia z dwóch oznaczeń zaokrąglona do 0,01 Mg/m3, PN-EN 1097-7
Gęstość ziaren wypełniacza — drobnej frakcji kruszywa przechodzącej w większości przez sito 0,063 mm — oznacza się w piknometrze. Wysuszoną …
🛣️ Oznaczanie wskaźnika przepływu kruszyw — metoda odniesienia (badanie typu, spory): czas w sekundach, w jakim określona objętość kruszywa przepływa przez dany otwór w aparacie normowym; kruszywo grube 4–20 mm na stole wibracyjnym (2970 obr./min, amplituda 0,18 mm) przez szczelinę 40–60 mm do kanału o nachyleniu 10°, kruszywo drobne do 2 mm w osobnym aparacie; wynik odniesiony do kruszywa odniesienia CEREMA (grube 6,3/10 mm — 100 s, drobne 0,063/2 mm — 32 s); nie dla kruszyw lekkich, PN-EN 933-6
Wskaźnik przepływu kruszywa to czas w sekundach, w jakim określona objętość kruszywa przepływa przez dany otwór w aparacie normowym w określ…
🛣️ Określanie gęstości netto i brutto elementów murowych w stanie suchym (bez kamienia naturalnego) — co najmniej 6 próbek, suszenie do stałej masy (ubytek do 0,2 % w 24 h) w (105 ± 5) °C dla elementów ceramicznych, silikatowych i z betonu komórkowego albo w (70 ± 5) °C dla betonu kruszywowego i kamienia sztucznego, albo trzy reprezentatywne części po co najmniej 100 g; objętość netto ważeniem w wodzie (ceramika), wypełnieniem piaskiem (silikaty) lub z wymiarów minus wgłębienia i drążenia (beton), gęstość w kg/m3 do 5 lub 10 kg/m3, PN-EN 772-13
Gęstość elementu murowego w stanie suchym liczy się jako masę po wysuszeniu do stałej masy podzieloną przez objętość — brutto (z wymiarów, b…
🛣️ Określanie wymiarów elementów murowych — długość, szerokość i wysokość (procedury a–e zależnie od materiału, wielkości elementu i nieregularnych powierzchni), grubość ścianek zewnętrznych i wewnętrznych (szczęki przyrządu co najmniej 10 mm), łączna grubość ścianek, głębokość otworów i płaskorównoległość powierzchni wspornych; największy błąd przyrządu 0,1 mm, 0,2 mm lub 0,5 mm zależnie od tolerancji wymiaru (0,1 mm, gdy tolerancja nieznana); co najmniej 6 próbek (3 dla łącznej grubości i płaskorównoległości), PN-EN 772-16
Wymiary elementów murowych — ceramicznych, silikatowych, z betonu kruszywowego, z autoklawizowanego betonu komórkowego, z kamienia sztuczneg…
🛣️ Procedury badań i metody pomiarowe przy odbiorze instalacji wentylacji i klimatyzacji z napędem mechanicznym — kolejno: sprawdzenie kompletności, sprawdzenie działania, pomiary funkcjonalne (strumień powietrza z prędkości i przekroju — anemometr, rurka Prandtla, zwężka; szczelność przewodów; prędkość w strefie przebywania; temperatura; wilgotność; poziom dźwięku; moc wentylatora; spadek ciśnienia na filtrze), pomiary specjalne i sprawozdanie; dopuszczalna niepewność: strumień powietrza ± 15 % w pomieszczeniu i ± 10 % w systemie, temperatura nawiewu ± 2 °C, prędkość w strefie przebywania ± 0,05 m/s, hałas ± 3 dBA, PN-EN 12599
Przy odbiorze instalacji wentylacji i klimatyzacji z napędem mechanicznym wykonuje się kolejno sprawdzenie kompletności (zgodność z zamówien…
🛣️ Oznaczanie wytrzymałości na zginanie i ściskanie formowanych próbek materiałów na podkłady podłogowe (cementowych, z siarczanu wapnia, magnezjowych i z żywic syntetycznych) — trzy beleczki 40 mm × 40 mm × 160 mm według EN 13892-1, badane po 28 dniach: zginanie trzypunktowe na wałkach Ø 10 mm w rozstawie 100 mm, obciążenie 50 ± 10 N/s, Rf = 1,5 · Ff · l / (b · d²); ściskanie sześciu połówek na płytkach 40 mm × 40 mm (co najmniej 600 HV), obciążenie 2400 ± 200 N/s, Rc = Fc / 1600 mm2; wyniki do 0,05 N/mm2, średnie do 0,1 N/mm2, PN-EN 13892-2
Wytrzymałość materiałów na podkłady podłogowe — jastrychów cementowych, z siarczanu wapnia, magnezjowych i z żywic syntetycznych — bada się …
🛣️ Badanie bazaltowej zgorzeli słonecznej („Sonnenbrand”) metodą gotowania — kawałek bazaltu z hałdy przecina się na dwie części (powierzchnia przecięcia co najmniej 0,005 m2), jedną gotuje (36 ± 1) h w wodzie destylowanej w stalowym naczyniu z chłodzoną pokrywą i ogląda zwilżoną powierzchnię przy wysychaniu (szaro-białe gwiaździste plamy, włoskowate rysy, większe pęknięcia, rozpad); dla kruszywa bazaltowego 4–32 mm (1000–4000 g) — ubytek masy na sicie o połowie dolnego wymiaru po 36 h gotowania i suszeniu w 110 °C oraz spadek wytrzymałości (Los Angeles lub udarność według EN 1097-2), PN-EN 1367-3
„Sonnenbrand” (zgorzel słoneczna) to rozpad niektórych bazaltów pod wpływem warunków atmosferycznych — zaczyna się od szaro-białych gwiaździ…
🛣️ Określanie konsystencji świeżej zaprawy za pomocą stolika rozpływu — zaprawę (co najmniej 1,5 l) wkłada się dwiema warstwami do ściętej formy stożkowej (wysokość 60 mm, średnica wewnętrzna 100 mm u dołu i 70 mm u góry) na tarczy stolika, każdą zagęszcza co najmniej 10 uderzeniami ubijaka 0,250 kg, po około 15 s podnosi formę i rozpływa zaprawę 15 wstrząsami (około jeden na sekundę); wartość rozpływu = średnia z dwóch prostopadłych średnic w mm, dwie próbki, reguła ±10 %, PN-EN 1015-3
Konsystencja świeżej zaprawy to miara jej płynności lub wilgotności i podatności na odkształcenie; przed oceną innych właściwości zaprawę do…
🛣️ Określanie współczynnika absorpcji wody spowodowanej podciąganiem kapilarnym (elementy z betonu kruszywowego, autoklawizowanego betonu komórkowego, kamienia sztucznego i naturalnego) oraz początkowej absorpcji wody (elementy ceramiczne) — co najmniej 6 próbek suszonych do stałej masy w 70 °C lub 105 °C, zanurzonych badaną powierzchnią na głębokość (5 ± 1) mm na czas z normy wyrobu (dla ceramiki 1 min), przyrost masy odniesiony do pola powierzchni i czasu lub pierwiastka z czasu, PN-EN 772-11
Elementy murowe po wysuszeniu do stałej masy stawia się badaną powierzchnią w płytkiej wodzie (zanurzenie 5 mm) i po określonym czasie waży;…
🏗️ Oznaczanie gęstości właściwej szkieletu gruntowego (gęstości cząstek stałych ρs = sucha masa cząstek / ich objętość) — metoda piknometru cieczowego (różnica objętości cieczy kontrolnej w piknometrze z próbką i bez niej, temperatura stała z dokładnością ± 0,5 °C, usunięcie powietrza próżnią, ogrzaniem lub wstrząsaniem; próbka suszona — metoda A — lub wilgotna — metoda B) albo metoda piknometru gazowego (wypieranie gazu, zalecany hel), PN-EN ISO 17892-3
Gęstość właściwa gruntu to sucha masa jego cząstek stałych podzielona przez ich objętość. Norma podaje dwie metody: piknometr cieczowy — obj…
🛣️ Badanie odporności kompletnych okien i drzwi na obciążenie wiatrem — wyrób zamocowany jak w użytkowaniu na otwartej ścianie komory poddaje się ciśnieniom dodatnim i ujemnym: P1 (pomiar ugięcia czołowego i względnego ugięcia czołowego elementów ramy), P2 = 0,5 P1 (50 cykli od −P2 do +P2) i P3 = 1,5 P1 (jeden cykl próby bezpieczeństwa), z pomiarem przepuszczalności powietrza według EN 1026 przed i po cyklach, PN-EN 12211
Okno lub drzwi montuje się w komorze ciśnieniowej i obciąża różnicą ciśnień jak wiatrem, dodatnią i ujemną. Przy ciśnieniu P1 mierzy się ugi…
🛣️ Badanie odporności kompletnego okna lub zestawu drzwiowego dla pieszych na uderzenie ciałem miękkim i ciężkim — wyrób zamocowany w sztywnej ramie pomocniczej systemem mocowania dostarczonym przez zleceniodawcę, uderzenie impaktorem według EN 12600 zawieszonym na osi poziomej lub pionowej, ocena współdziałania wszystkich elementów pod kątem bezpieczeństwa użytkowania i utrzymania części przeszklonych oraz klasyfikacja, PN-EN 13049
Okno albo drzwi dla pieszych montuje się w sztywnej ramie i uderza miękkim, ciężkim impaktorem z normy EN 12600 (tym samym, którym bada się …
🏗️ Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków powietrznych elementów ściany zewnętrznej (metody elementu) i całych fasad (metody globalne) na podstawie pomiarów ciśnienia akustycznego — osiem metod z tablicy 1 (głośnik lub hałas drogowy, kolejowy, lotniczy), przybliżona izolacyjność właściwa R′45° i R′tr,s, różnica poziomów D2m standaryzowana D2m,nT i znormalizowana D2m,n, wielkości ekspozycyjne dla pojedynczych zdarzeń, pomieszczenia 10–250 m³, pasma 50–5000 Hz, PN-EN ISO 16283-3
Izolacyjność fasady mierzy się w gotowym budynku na dwa sposoby: metodą elementu — np. okna — z głośnikiem pod kątem 45° albo z hałasem ulic…
🧱 Oznaczanie stopnia zmielenia cementu trzema metodami — sitową (pozostałość na sicie z tkaniny drucianej, np. 90 µm, z dwóch odważek po 25 g, z kontrolą sita materiałem odniesienia i współczynnikiem F), przesiewania strumieniem powietrza (sita np. 63 i 90 µm) oraz przepuszczalności powietrza Blaine’a (powierzchnia właściwa z czasu przepływu określonej objętości powietrza przez zagęszczoną warstwę cementu, porównawczo z próbką odniesienia), dla cementów według EN 197-1, PN-EN 196-6
Jak drobno zmielony jest cement, sprawdza się na trzy sposoby: przesiewając go na sicie (np. 90 µm) i ważąc pozostałość, przesiewając strumi…
🏗️ Oznaczanie straty masy przy prażeniu (wLOI) gruntów drobno-, średnio- i gruboziarnistych, złożonych, organicznych i materiałów antropogenicznych (według EN 16907-2) — reprezentatywną próbkę suszy się w (110 ± 5) °C do stałej masy, frakcję poniżej 2 mm (z rozkruszonym nadziarnem) praży w tyglu w (550 ± 25) °C przez co najmniej 2 h, a stratę oblicza z różnicy mas; załącznik B pozwala oszacować z wLOI zawartość substancji organicznej gruntów ilastych, PN-EN 17685-1
Strata masy przy prażeniu w 550 °C dla gruntów i materiałów antropogenicznych stosowanych w robotach ziemnych. Grunt suszy się w 110 °C, nad…
🔥 Oznaczanie szybkości wydzielania ciepła i dynamicznej szybkości wytwarzania dymu przez poziomo ułożone próbki wyrobów pod kontrolowanym natężeniem promieniowania z grzejnika stożkowego (0–75 kW/m²) — ciepło z zużycia tlenu (ok. 13,1 × 10³ kJ na kg tlenu) mierzonego analizatorem paramagnetycznym i przepływu gazów w kanale wyciągowym, dym z osłabienia wiązki lasera helowo-neonowego (prawo Bouguera), czas zapłonu przy zapłonie iskrowym i ubytek masy z wagi, ISO 5660-1
Kalorymetr stożkowy: próbkę wyrobu ułożoną poziomo pod stożkowym grzejnikiem elektrycznym naświetla się zadanym strumieniem promieniowania (…
🚗 Motoryzacja
🚗 Czystość techniczna komponentów (VDA 19.1)
Badanie czystości technicznej komponentów motoryzacyjnych metodą ekstrakcji cząstek stałych z analizą grawimetryczną i mikroskopową. Kluczow…
🚗 Czystość techniczna (ISO 16232)
Międzynarodowy standard badania czystości cząsteczkowej komponentów pojazdów drogowych. Odpowiednik VDA 19.1 na rynku globalnym, obejmujący …
🧂 Test korozji w komorze solnej
Przyspieszony test korozji w komorze mgły solnej. Trzy metody: NSS (neutralna), AASS (kwas octowy) i CASS (z chlorkiem miedzi). Ocena odporn…
🎨 Przyczepność powłok (cross-cut test)
Test przyczepności powłok lakierniczych metodą nacięć krzyżowych (cross-cut). Klasyfikacja w skali 0–5 na podstawie stopnia oderwania powłok…
📏 Grubość powłok lakierniczych
Nieniszczący pomiar grubości powłok lakierniczych i galwanicznych metodą magnetyczną i prądów wirowych. Kontrola jakości w produkcji seryjne…
📏 Pomiar chropowatości powierzchni (Ra, Rz)
Pomiar parametrów chropowatości powierzchni (Ra, Rz, Rq, Rp, Rv) metodą profilową z użyciem profilometru stykowego. Kluczowy parametr jakośc…
🔧 Test szczelności helem
Wykrywanie i lokalizacja nieszczelności w komponentach i instalacjach za pomocą helowego detektora nieszczelności (spektrometru masowego). N…
🔌 Metody badań przewodów samochodowych (ISO 19642-2)
Zbiór metod badań przewodów elektrycznych w pojazdach drogowych — w zakresach akredytacji przy tej normie m.in. wymiary, rezystancja, wytrzy…
🚗 Palność materiałów wnętrza pojazdów — szybkość spalania poziomego próbki po działaniu płomienia przez 15 s, w mm/min; PN-ISO 3795
Szybkość spalania poziomego materiałów z kabiny pojazdów drogowych oraz ciągników i maszyn rolniczych i leśnych: próbkę grubości do 13 mm, p…
💧 Odporność powłok na wilgoć — ekspozycja w komorze klimatycznej z podgrzewanym zbiornikiem wody: kondensacja stała (CH) albo zmienna (AHT, AT), 40 °C ± 3 °C, cykl 24 h, PN-EN ISO 6270-2
Warunkowanie próbek z powłoką (w normie — farby i lakiery; w zakresach laboratoriów także powłoki metalowe i inne) w komorze, w której woda …
⚡ Elektronika i EMC
⚡ Badania EMC — emisja zaburzeń elektromagnetycznych
Badanie emisji zaburzeń elektromagnetycznych przewodzonych i promieniowanych wg PN-EN 55032. Wymagane do oznakowania CE urządzeń multimedial…
🛡️ Badania EMC — odporność na zaburzenia
Kompleksowe badania odporności urządzeń elektronicznych na zaburzenia elektromagnetyczne: wyładowania ESD, impulsy burst i surge, pole promi…
💦 Stopień ochrony IP (Ingress Protection)
Badanie stopnia ochrony obudów przed wnikaniem ciał stałych (pyłu) i wody. Klasyfikacja IP (np. IP65, IP67, IP68) wg PN-EN 60529.
⚡ Odporność na wyładowania elektrostatyczne (ESD) — wyładowanie kontaktowe do 8 kV i powietrzne do 15 kV
Do sprzętu badanego doprowadza się wyładowania elektrostatyczne z generatora o pojemności 150 pF i rezystancji rozładowania 330 Ω, kontaktow…
⚡ Odporność na serie szybkich elektrycznych stanów przejściowych (burst) — impulsy 5/50 ns w wiązkach 15 ms co 300 ms
Do przyłączy sprzętu doprowadza się wiązki impulsów o czasie narastania 5 ns i czasie trwania 50 ns, powtarzanych z częstotliwością 5 kHz al…
⚡ Odporność na udary (surge) — generator przebiegu złożonego 1,2/50 µs i 8/20 µs, do 4 kV
Generator hybrydowy dostarcza udar napięciowy 1,2/50 µs w obwodzie otwartym i udar prądowy 8/20 µs w stanie zwarcia. Poziomy probiercze wyno…
⚡ Odporność na zapady napięcia, krótkie przerwy i zmiany napięcia zasilania — poziomy 0 %, 40 % i 70 % napięcia znamionowego
Sprzęt zasilany z sieci niskiego napięcia poddaje się zapadom do 0 %, 40 % i 70 % napięcia znamionowego o czasie trwania od pół okresu do 50…
⚡ Odporność na promieniowane pole elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej — pole modulowane amplitudowo 80 % sygnałem 1 kHz
Sprzęt umieszcza się w polu elektromagnetycznym o częstotliwości radiowej, modulowanym amplitudowo z głębokością 80 % sygnałem sinusoidalnym…
⚡ Odporność na zaburzenia przewodzone indukowane przez pola radiowe — zakres 150 kHz do 80 MHz, poziomy 1 V, 3 V i 10 V
Sygnał zaburzający o częstotliwości od 150 kHz do 80 MHz wprowadza się do przewodów sprzętu badanego przez układ sprzęgająco-odsprzęgający. …
⚡ Badania wspólne aparatury rozdzielczej wysokiego napięcia — PN-EN 62271-1
Norma nadrzędna dla całej rodziny 62271: zbiera postanowienia wspólne dla wysokonapięciowej aparatury rozdzielczej i sterowniczej prądu prze…
🚨 Badanie odporności urządzeń systemów alarmowych — PN-EN 50130-4
Norma dla grupy wyrobów: wymagania odporności elektromagnetycznej urządzeń wchodzących w skład systemów sygnalizacji pożarowej, włamania, na…
💡 Badanie wahań napięcia i migotania światła — PN-EN 61000-3-3
Norma ogranicza zmiany i wahania napięcia oraz migotanie światła wywoływane przez odbiorniki przyłączane bezwarunkowo do publicznej sieci ni…
〰️ Próba Fc — wibracje sinusoidalne — PN-EN 60068-2-6
Badanie wibracji sinusoidalnych (próba Fc): znormalizowana procedura sprawdzania, czy element, urządzenie lub inny wyrób wytrzymuje ZADANĄ o…
💧 Próba Cab — wilgotne gorąco stałe — PN-EN IEC 60068-2-78
Badanie wilgotnego gorąca stałego (próba Cab): wpływ dużej wilgotności przy STAŁEJ temperaturze i BEZ kondensacji na próbce — na zdolność el…
📡 Pomiar zaburzeń radioelektrycznych urządzeń ISM — PN-EN IEC 55011
Norma EMISJI dla urządzeń przemysłowych, naukowych i medycznych (ISM) pracujących w zakresie od 0 Hz do 400 GHz. Wynik zależy nie tylko od p…
🌡️ Próba B — suche gorąco — PN-EN 60068-2-2
Próby suchego gorąca stałego dla wyrobów wydzielających i niewydzielających ciepła — określenie zdolności podzespołów, urządzeń i innych wyr…
⚡ Medyczne urządzenia elektryczne — badania bezpieczeństwa podstawowego według wymagań ogólnych: prądy upływu, wytrzymałość elektryczna i rezystancja izolacji, impedancja obwodu ochronnego, odstępy izolacyjne, oznakowanie, stateczność i wytrzymałość mechaniczna; PN-EN 60601-1
Norma ogólna dla medycznych urządzeń elektrycznych (ME) i systemów ME: wymagania bezpieczeństwa podstawowego i funkcjonowania zasadniczego, …
⚡ Emisja zaburzeń radioelektrycznych (napięcie na zaciskach, moc zaburzeń, pole promieniowane, trzaski) z urządzeń gospodarstwa domowego, elektronarzędzi i podobnych — PN-EN IEC 55014-1
Norma wyrobu EMC (CISPR 14-1): wymagania dotyczące emisji zaburzeń o częstotliwości radiowej od 9 kHz do 400 GHz z urządzeń gospodarstwa dom…
⚡ Metody pomiaru zaburzeń promieniowanych (natężenie pola zaburzeń) w zakresie 9 kHz – 18 GHz — norma podstawowa EMC PN-EN 55016-2-3 (CISPR 16-2-3)
Norma podstawowa EMC (CISPR 16-2-3): metody pomiaru zaburzeń promieniowanych w zakresie 9 kHz – 18 GHz; niepewność pomiaru odsyła do CISPR 1…
⚡ Metody pomiaru zaburzeń przewodzonych (napięcie zaburzeń ciągłych i nieciągłych na zaciskach sieci i przyłączach) w zakresie 9 kHz – 30 MHz — norma podstawowa EMC PN-EN 55016-2-1 (CISPR 16-2-1)
Norma podstawowa EMC (CISPR 16-2-1): metody pomiaru zjawisk zaburzeń ogólnie w zakresie 9 kHz – 18 GHz, a zwłaszcza zaburzeń przewodzonych 9…
〰️ Udary mechaniczne — próba Ea: odporność wyrobu na pojedyncze lub wielokrotne udary o znormalizowanym kształcie impulsu (półsinusoida, piła z maksimum na końcu, trapez), PN-EN 60068-2-27
Próba środowiskowa Ea: wyrób zamocowany do stołu maszyny udarowej albo do uchwytu poddaje się pojedynczym lub wielokrotnym udarom o jednym z…
⚡ Badanie rozżarzonym drutem palności wyrobów gotowych (GWEPT) — ograniczona zdolność do zapalenia i rozprzestrzeniania płomienia, wybór próbki (wyrób kompletny albo część, bez małych części), warstwa pod próbką, kondycjonowanie, PN-EN IEC 60695-2-11
Badanie, czy wyrób gotowy (np. wyrób elektrotechniczny) dotknięty elektrycznie rozżarzonym drutem — symulacją przegrzanej części metalowej —…
⚡ Palność materiałów w wyrobach elektrotechnicznych — płomień probierczy 50 W: metoda A (próbka pozioma, liniowa szybkość palenia) i metoda B (próbka pionowa, samogaśnięcie, płonące krople), materiały o gęstości pozornej powyżej 250 kg/m³, PN-EN 60695-11-10
Porównanie palności materiałów stosowanych w wyrobach elektrotechnicznych na małej próbce-belce pod płomieniem o mocy nominalnej 50 W: w met…
🔨 Próby młotami (próba Eh) — odporność wyrobu na uderzenia o energii od 0,14 J do 50 J: młot wahadłowy (Eha), sprężynowy (Ehb) i pionowy (Ehc), element uderzający, wysokość spadku, sztywne mocowanie, PN-EN 60068-2-75
Sprawdzanie, czy wyrób — przede wszystkim elektrotechniczny — wytrzymuje zadaną liczbę uderzeń o określonej energii, od 0,14 J do 50 J, zada…
⚡ Zaburzenia radioelektryczne urządzeń informatycznych (ITE) klasy A i B — napięcie zaburzeń na zaciskach zasilania, zaburzenia wspólne na portach telekomunikacyjnych i zaburzenia promieniowane; norma wycofana w 2015 r., PN-EN 55022
Pomiar zaburzeń radioelektrycznych wytwarzanych przez urządzenia informatyczne (ITE) i ich poziomy dopuszczalne dla klasy A i klasy B: napię…
🔨 Kod IK — klasyfikacja stopni ochrony obudów urządzeń elektrycznych przed zewnętrznymi uderzeniami mechanicznymi (IK00–IK11, energia uderzenia od 0,14 J do 50 J), warunki badania młotem i ocena obudowy, PN-EN 62262
Klasyfikacja, jak dobrze obudowa urządzenia elektrycznego o napięciu znamionowym do 72,5 kV chroni jego wnętrze przed uderzeniami z zewnątrz…
⚡ Odporność urządzeń elektrycznych i elektronicznych na zapady napięcia, krótkie przerwy i zmiany napięcia w przyłączu zasilającym prądu stałego — poziomy probiercze, generator, układ i procedura badania, podstawowa publikacja EMC, PN-EN 61000-4-29
Podstawowa norma EMC z metodą badania, czy urządzenie zasilane z zewnętrznej sieci prądu stałego niskiego napięcia działa poprawnie, gdy nap…
⚡ Rozżarzony drut w badaniu zagrożenia ogniowego — budowa urządzenia (drut NiCr 4 mm, siła docisku 0,95 N, termoelement, warstwa pod próbką), sprawdzanie temperatury, ogólny sposób prowadzenia próby i czasy obserwacji, wspólne dla prób GWEPT, GWFI i GWIT, PN-EN IEC 60695-2-10
Wspólna część prób rozżarzonym drutem, którymi ocenia się zagrożenie ogniowe wyrobów elektrotechnicznych i materiałów stałych: jak zbudować …
⚡ Odporność elektromagnetyczna urządzeń gospodarstwa domowego, narzędzi elektrycznych, zabawek i podobnych urządzeń (norma grupy wyrobów CISPR 14-2) — zestaw badań według norm podstawowych IEC 61000-4-x: wyładowania elektrostatyczne, szybkie stany przejściowe, prądy wprowadzane, pola o częstotliwości radiowej, udary, zapady napięcia; kategorie urządzeń i kryteria działania, PN-EN IEC 55014-2
Norma grupy wyrobów EMC (CISPR 14-2): wymagania odporności elektromagnetycznej w zakresie od 0 Hz do 400 GHz dla urządzeń gospodarstwa domow…
💡 Oprawy oświetleniowe — badania bezpieczeństwa według części ogólnej: znakowanie, konstrukcja i wytrzymałość mechaniczna, przewody, uziemienie, ochrona przed porażeniem, kod IP i wilgotność, izolacja i prąd dotykowy, odstępy izolacyjne, próby trwałości i cieplne, odporność na ciepło, ogień i prądy pełzające, zaciski, PN-EN IEC 60598-1
Ogólne wymagania bezpieczeństwa i badania opraw oświetleniowych z elektrycznymi źródłami światła zasilanych napięciem do 1000 V, także parao…
⚡ Odporność urządzeń elektrycznych i elektronicznych na impulsowe pole magnetyczne (wyładowania atmosferyczne, zwarcia, łączenia w stacjach) — pole z cewki indukcyjnej zasilanej udarem prądowym 8/20 µs, poziomy probiercze 100, 300 i 1000 A/m albo poziom X, PN-EN 61000-4-9
Badanie odporności urządzeń elektrycznych i elektronicznych na impulsowe pole magnetyczne, jakie powstaje przy uderzeniach pioruna w budynki…
⚡ Emisja harmonicznych prądu (odbiorniki do 16 A na fazę) — PN-EN IEC 61000-3-2
Harmoniczne prądu, które urządzenie elektryczne lub elektroniczne o znamionowym prądzie fazowym do 16 A wprowadza do publicznej sieci niskie…
❄️ Próba A — zimno — PN-EN 60068-2-1
Zdolność podzespołów, urządzeń i innych wyrobów do użytkowania, transportu i składowania w niskiej temperaturze — trzy odmiany próby: Ab (wy…
🌡️ Próba N — zmiany temperatury (Na, Nb, Nc) — PN-EN IEC 60068-2-14
Wpływ zmian temperatury otoczenia na podzespoły, urządzenia i inne wyroby — trzy próby: Na (szybka zmiana temperatury w powietrzu), Nb (zmia…
💦 Próba Db — wilgotne gorąco cykliczne (cykl 12 h + 12 h) — PN-EN 60068-2-30
Przydatność podzespołów, urządzeń i innych wyrobów do użytkowania, transportu i składowania w wysokiej wilgotności połączonej z cyklicznymi …
⚡ Odporność na pole magnetyczne o częstotliwości sieci (50/60 Hz) — PN-EN 61000-4-8
Odporność urządzeń elektrycznych i elektronicznych w czasie pracy na pole magnetyczne o częstotliwości 50 Hz i 60 Hz — długotrwałe (poziomy …
⚡ Próba Fh: wibracje przypadkowe szerokopasmowe — odporność wyrobów (podzespołów, urządzeń elektrycznych i elektronicznych, wyposażenia pojazdów i wojska) na drgania o charakterze losowym z transportu i eksploatacji: cyfrowe sterowanie widmową gęstością przyspieszenia, badanie odpowiedzi drganiowej przed i po, PN-EN 60068-2-64
Próba Fh sprawdza, czy wyrób wytrzymuje obciążenia dynamiczne od drgań losowych (transport, samoloty, pojazdy kosmiczne i lądowe) bez niedop…
⚡ Badanie płomieniem igłowym wyrobów elektrotechnicznych, ich podzespołów i materiałów elektroizolacyjnych — palnik z rurki o otworze 0,5 mm zasilany propanem albo butanem (czystość ≥ 95 %), płomień 12 mm ± 1 mm, palnik pod kątem 45°, czas przyłożenia 5–120 s, warstwa z drewna i bibuły 200 mm pod próbką, kryterium: brak zapalenia albo czas palenia poniżej 30 s bez zapalenia warstwy, PN-EN 60695-11-5
Próba symulująca działanie małego płomienia, który może powstać w warunkach uszkodzenia (np. przy prądzie upływu po ścieżce pełzającej albo …
⚡ Próba Ec — odporność wyrobów, głównie typu urządzenie, na udary przy nieostrożnym obchodzeniu się: upuszczanie na ścianę i na krawędź lub narożnik z wysokości 25, 50 albo 100 mm (albo kąta 30°), przewracanie, spadek swobodny (procedura 1, wysokości od 25 do 1500 mm zależnie od masy) i spadki wielokrotne w bębnie obrotowym (procedura 2, 50–1000 spadków z 500 albo 1000 mm), PN-EN 60068-2-31
Próba symulująca uderzenia, wstrząsy i upadki, jakie wyrób typu urządzenie może odebrać przy naprawie albo nieostrożnym obchodzeniu się w cz…
⚡ Emisja zaburzeń radioelektrycznych (przewodzonych i promieniowanych) od urządzeń oświetleniowych, części oświetleniowych urządzeń wielofunkcyjnych, urządzeń UV i IR, szyldów reklamowych, oświetlenia dekoracyjnego i znaków awaryjnych — poziomy dopuszczalne i metody pomiaru w zakresie 9 kHz – 400 GHz, porty sieci przewodowej, przewodowe lokalne i obudowy, pomiary napięcia zaburzeń, sondą prądową, w sieci CDNE, natężenia pola, PN-EN IEC 55015 (CISPR 15)
Norma emisyjna EMC dla elektrycznych urządzeń oświetleniowych i podobnych: obejmuje emisję zaburzeń radioelektrycznych przewodzonych i promi…
⚡ Próba wciskania kulki — mięknienie i płynięcie pod obciążeniem tworzyw sztucznych i części wyrobów elektrotechnicznych w podwyższonej temperaturze: stalowa kulka 5 mm dociskana siłą 20 N w komorze grzejnej, pomiar średnicy odcisku przyrządem optycznym (powiększenie ≥ 10×, rozdzielczość 0,1 mm); metoda A — próba wyrobu w jednej temperaturze (≥ 125 °C dla części podtrzymujących części czynne, ≥ 75 °C dla pozostałych), metoda B — szukanie najwyższej temperatury spełnienia wymagania, PN-EN 60695-10-2
Ocena odporności tworzyw sztucznych i części wyrobów końcowych na nadmierne gorąco przez odcisk stalowej kulki o średnicy 5 mm ± 0,05 mm doc…
⚡ Odporność podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych na atmosferę zasoloną — próba Kb: cykle mgły solnej z obojętnego albo zakwaszonego roztworu chlorku sodu (komora według ISO 9227, 35 °C ± 2 K), stanu wilgotnego (komora według IEC 60068-2-78: 93 % ± 3 % RH w 40 °C ± 2 K albo powyżej 95 % RH w 50 °C ± 2 K), stanu suchego i atmosfery normalnej, w jednej z ośmiu metod badania, zwykle bez zasilania próbki, PN-EN IEC 60068-2-52
Cykliczna próba korozyjna dla podzespołów i urządzeń, które mają wytrzymać atmosferę zasoloną. Próbkę zrasza się w komorze mgłą z roztworu c…
⚡ Odporność pojedynczego pionowego izolowanego przewodu lub kabla elektrycznego albo kabla światłowodowego na pionowe rozprzestrzenianie płomienia — próbka (600 ± 25) mm w osłonie metalowej, palnik 1 kW z mieszaniem wstępnym pod kątem 45° w odległości 475 mm od górnego wspornika, czas działania płomienia 60, 120, 240 albo 480 s według średnicy, pomiar odległości od górnego wspornika do górnej i dolnej granicy zwęglenia z dokładnością 1 mm, PN-EN 60332-1-2
Badanie pojedynczego izolowanego przewodu albo kabla (także światłowodowego) zamocowanego pionowo w metalowej osłonie: palnik 1 kW z mieszan…
⚡ Wyznaczanie współczynnika palności materiałów rozżarzonym drutem (GWFI) — najwyższej temperatury, przy której stały materiał elektroizolacyjny lub inny materiał stały nie zapala się albo gaśnie w ciągu 30 s po odsunięciu drutu, nie spala się całkowicie, a stopione krople nie zapalają bibułki; płytki co najmniej 60 × 60 mm w preferowanych grubościach 0,1–6,0 mm, kondycjonowanie co najmniej 48 h w 23 °C i 40–60 % RH, temperatura początkowa z szeregu 550–960 °C, komplety po trzy próbki, obniżanie zwykle o 50 °C, aparatura i procedura ogólna według IEC 60695-2-10, PN-EN IEC 60695-2-12
Badanie materiału (nie wyrobu gotowego) rozżarzonym drutem według aparatury i procedury ogólnej IEC 60695-2-10: płytki co najmniej 60 × 60 m…
⚡ Wyznaczanie temperatury zapalenia materiałów rozżarzonym drutem (GWIT) — temperatury o 25 K (albo 30 K) wyższej od najwyższej temperatury badania, przy której stały materiał elektroizolacyjny lub inny materiał stały nie zapala się albo żadne pojedyncze zdarzenie płomieniowe nie trwa dłużej niż 5 s i próbka nie spala się całkowicie; płytki co najmniej 60 × 60 mm w preferowanych grubościach 0,1–6,0 mm, kondycjonowanie co najmniej 48 h, temperatura początkowa z szeregu 500–960 °C, komplety po trzy próbki, obniżanie zwykle o 50 °C, aparatura i procedura ogólna według IEC 60695-2-10, PN-EN IEC 60695-2-13
Badanie zapalności materiału (nie wyrobu gotowego) rozżarzonym drutem według aparatury i procedury ogólnej IEC 60695-2-10: płytki co najmnie…
⚡ Pomiar rezystancji i rezystywności powierzchniowej materiałów do wyrobu odzieży ochronnej (lub rękawic) rozpraszającej ładunki elektrostatyczne, by uniknąć wyładowań zapalających — próbka na izolacyjnej płycie (≥ 10^14 Ω), współosiowe elektrody cylindryczna i pierścieniowa ze stali nierdzewnej, napięcie stałe (100 ± 5) V, odczyt omomierzem po (15 ± 1) s, pięć próbek bez szwów, obróbka wstępna (np. 5 cykli czyszczenia według EN 340), kondycjonowanie co najmniej 24 h i badanie w (23 ± 1) °C i (25 ± 5) % RH, PN-EN 1149-1
Pomiar dla materiałów na odzież ochronną i rękawice rozpraszające ładunki elektrostatyczne (nie dla odzieży chroniącej przed napięciem sieci…
⚡ Próba Ka: ocena odporności na korozję elementów, urządzeń i materiałów elektrotechnicznych w mgle solnej — roztwór chlorku sodu 50 g/l ± 5 g/l (woda ≤ 20 µS/cm), pH zebranego roztworu 6,5–7,2, komora w 35 °C ± 2 K, średnia szybkość zbierania 1,5 ml/h ± 0,5 ml/h na 80 cm² w co najmniej dwóch kolektorach, ciśnienie rozpylania 70–170 kPa, próbki pod kątem 20° ± 5° od pionu, czas trwania według specyfikacji wyrobu, PN-EN IEC 60068-2-11
Próba mgły solnej (Ka) dla wyrobów i materiałów elektrotechnicznych: próbki umieszcza się w komorze, w której rozpylany roztwór chlorku sodu…
⚡ Badanie odporności urządzeń elektrycznych i elektronicznych o prądzie znamionowym do 16 A na fazę na harmoniczne, interharmoniczne i sygnały sieciowe (sterowanie częstotliwościami akustycznymi) w przyłączu zasilania prądu przemiennego — zaburzenia do 2 kHz w sieci 50 Hz i do 2,4 kHz w sieci 60 Hz, poziomy badań jako procent napięcia podstawowej harmonicznej przy zachowaniu nominalnej wartości skutecznej napięcia, harmoniczne ≥ 3 % do 9. rzędu z przesunięciem 0° i 180°, przebiegi „płaska krzywa” i „overswing”, podstawowa publikacja EMC, PN-EN 61000-4-13
Odporność urządzeń zasilanych z sieci niskiego napięcia (do 16 A na fazę) na zniekształcenie napięcia harmonicznymi i interharmonicznymi ora…
⚡ Ocena zmian napięcia, wahań napięcia i migotania światła wywoływanych przez urządzenia o prądzie znamionowym od 16 A do 75 A (oraz urządzenia z zakresu IEC 61000-3-3 niespełniające jej granic) w publicznej sieci niskiego napięcia 220–250 V, 50 Hz — pomiar przy impedancji badania Ztest (spadek dc 2–9 %, X/R 0,5–0,75), przeliczenie na Zref, granice Pst ≤ 1,0, Plt ≤ 0,65, dc ≤ 3,3 %, dmax 4/6/7 %, Tmax ≤ 500 ms; wyznaczenie maksymalnej dopuszczalnej impedancji sieci Zmax albo badanie dla przyłącza ≥ 100 A na fazę, PN-EN IEC 61000-3-11
Norma dla urządzeń, które nie spełniają granic migotania i zmian napięcia z IEC 61000-3-3 przy impedancji odniesienia Zref — głównie o prądz…
⚡ Badanie emisji harmonicznych prądu urządzeń elektrycznych i elektronicznych o znamionowym prądzie wejściowym powyżej 16 A do 75 A na fazę, przyłączanych do publicznej sieci niskiego napięcia (granice tego wydania dla 230/400 V, 50 Hz) — prąd odniesienia Iref (średni prąd skuteczny, wartość producenta w ±10 %), pomiar każdej harmonicznej w oknach DFT z wygładzeniem 1,5 s według IEC 61000-4-7 i średnia z okresu obserwacji, każda wartość wygładzona do 150 % granicy, THC i PWHC z pominięciem harmonicznych poniżej 1 % Iref, granice zależne od współczynnika zwarcia Rsce; badanie typu albo zwalidowana symulacja, PN-EN 61000-3-12
Norma ograniczająca harmoniczne prądu, które urządzenia o prądzie wejściowym powyżej 16 A do 75 A na fazę wprowadzają do publicznej sieci ni…
⚡ Pomiar podstawowych danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych do zastosowań oświetleniowych i format pliku CEN do elektronicznej wymiany danych — sferyczny układ współrzędnych ze środkiem fotometrycznym, płaszczyzny B (kąty B, β) i C (kąty C, γ), dane na 1 000 lm strumienia lamp, napięcie znamionowe, średnia temperatura otoczenia (25 ± 1) °C mierzona do 1,5 m od źródła, PN-EN 13032-1
Część 1 serii EN 13032 podaje ogólne zasady pomiaru podstawowych danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych (rozsyłu światłości, st…
⚡ Badanie odporności modułów elektronicznych pojazdów drogowych i całych pojazdów na zaburzenia elektryczne od wyładowań elektrostatycznych (ESD) — generator ESD według modelu człowieka (150 pF albo 330 pF, 330 Ω albo 2 000 Ω), wyładowania kontaktowe 2–15 kV i powietrzne 2–25 kV obu biegunowości, wyładowania bezpośrednie i pośrednie, badanie zasilone i niezasilone, płaszczyzna masy, (25 ± 10) °C, wilgotność 20–60 %, ISO 10605
ISO 10605 opisuje badania wyładowań elektrostatycznych dla modułów elektronicznych pojazdów i całych pojazdów drogowych — wyładowań przy mon…
⚡ Pomiar grubości izolacji kabli i przewodów elektrycznych oraz światłowodowych dla najczęstszych mieszanek izolacyjnych (usieciowanych, PVC, PE, PP) — cienki plasterek izolacji cięty prostopadle do osi żyły, mikroskop pomiarowy lub projektor profili o powiększeniu co najmniej 10× albo optyczny cyfrowy analizator obrazu, odczyt 0,01 mm, sześć pomiarów promieniowych, pierwszy w najcieńszym miejscu, oznakowanie wgłębne poza średnią, PN-EN 60811-201
Część 201 serii IEC 60811 podaje metodę pomiaru grubości izolacji kabli i przewodów: z żyły wycina się cienki plasterek izolacji prostopadle…
⚡ Pomiar grubości powłok niemetalowych kabli i przewodów elektrycznych oraz światłowodowych (powłok oddzielających i zewnętrznych) dla najczęstszych mieszanek (usieciowanych, PVC, PE, PP) — plasterek pod mikroskopem pomiarowym lub projektorem profili (co najmniej 10×) albo optycznym cyfrowym analizatorem obrazu, mikrometr z końcówką kulistą przy powłokach na powierzchniach nieregularnych, cztery pomiary na grzbietach i dolinach powłoki falowanej, odczyt 0,01 mm, PN-EN 60811-202
Część 202 serii IEC 60811 podaje metody pomiaru grubości powłok niemetalowych kabli — oddzielających i zewnętrznych: cienki plasterek mierzo…
⚡ Wymagania odporności elektromagnetycznej sprzętu oświetleniowego z zakresu IEC TC 34 — lamp, opraw i modułów wymiennych przez użytkownika — ocena światłości i funkcji sterowania przy wyładowaniach elektrostatycznych, polu o częstotliwości radiowej, seriach szybkich stanów przejściowych, udarach, zaburzeniach przewodzonych, polu magnetycznym i zapadach napięcia; kryteria A, B i C, odchylenie światłości do 15 %, moduły w reprezentatywnym układzie nośnym, PN-EN IEC 61547
IEC 61547 określa wymagania odporności elektromagnetycznej sprzętu oświetleniowego — lamp, opraw i modułów wymiennych przez użytkownika: któ…
⚡ Wyznaczanie rezystancji i rezystywności materiałów stałych stosowanych do zapobiegania gromadzeniu się ładunku elektrostatycznego, o rezystancji mierzonej od 10⁴ Ω do 10¹² Ω — rezystancja powierzchniowa (dysk i pierścień), skrośna, do ziemi lub punktu uziemialnego i punkt–punkt, napięcie stałe 100 V lub 10 V, elektrody o masie 2,5 kg z materiałem o twardości Shore A 50–70, kondycjonowanie (23 ± 2) °C i (12 ± 3) % RH przez co najmniej 24 h, PN-EN 61340-2-3
Część 2-3 serii IEC 61340 opisuje, jak zmierzyć rezystancję i rezystywność materiałów stałych chroniących przed gromadzeniem ładunku elektro…
⚡ Pomiar mocy zaburzeń radioelektrycznych emitowanych przez urządzenie wzdłuż przewodu za pomocą cęgów absorpcyjnych (metoda ACMM) w zakresie częstotliwości od 30 MHz do 1 000 MHz — współczynnik cęgów, punkt odniesienia cęgów CRP, stanowisko ACTS, zaburzenia wąskopasmowe i szerokopasmowe, ciągłe i nieciągłe, detektory szczytowy, quasi-szczytowy, średni i rms-average, szum tła najlepiej 20 dB, co najmniej 6 dB poniżej poziomu pomiaru, PN-EN 55016-2-2
CISPR 16-2-2 opisuje pomiar mocy zaburzeń radioelektrycznych za pomocą cęgów absorpcyjnych zakładanych na przewód badanego urządzenia (zasil…
⚡ Odporność elektromagnetyczna urządzeń multimedialnych (sprzęt informatyczny, audio, wideo, odbiorniki radiowo-telewizyjne, sterowanie oświetleniem scenicznym) o napięciu zasilania do 600 V — wyładowania elektrostatyczne, pole RF, szybkie stany przejściowe, udary, zaburzenia przewodzone, zapady napięcia, PN-EN 55035
Norma wyrobu dla odporności elektromagnetycznej urządzeń multimedialnych o napięciu zasilania AC lub DC do 600 V: określa, które badania odp…
⚡ Sprawdzanie stopnia ochrony (kodu IP) obudów wyposażenia elektrycznego pojazdów drogowych — ochrona przed ciałami obcymi i pyłem (do 5K i 6K), przed dostępem do części niebezpiecznych i przed wodą (od kapania do 9K — mycia wysokociśnieniowego i parowego), ISO 20653
Kod IP dla obudów wyposażenia elektrycznego pojazdów drogowych: pierwsza cyfra — ochrona przed ciałami obcymi (próbniki 50; 12,5; 2,5; 1,0 m…
⚡ Badania opraw oświetleniowych do oświetlenia awaryjnego (z własnym źródłem zasilania i zasilanych centralnie) — znakowanie, konstrukcja, przełączanie na zasilanie awaryjne, praca w wysokiej temperaturze, ładowanie akumulatorów, kondensatory EDLC, strumień świetlny i rozsył światłości, PN-EN IEC 60598-2-22
Część szczegółowa normy opraw dla opraw awaryjnych (napięcie zasilania awaryjnego do 1 000 V), stosowana razem z PN-EN IEC 60598-1: dodaje d…
⚡ Badania pustych obudów do rozdzielnic i sterownic niskonapięciowych (do 1 000 V AC lub 1 500 V DC) przed zabudową aparatury — trwałość znakowania, obciążenia statyczne, podnoszenie, osadzenie wkładek gwintowanych, stopień ochrony IP i odporność na uderzenia IK, ciągłość obwodu ochronnego, izolacja, odporność na ciepło i ogień, PN-EN IEC 62208
Norma dla pustych obudów (szaf, skrzynek, pulpitów) w stanie, w jakim dostarcza je producent obudowy, zanim producent zestawu zabuduje w nic…
⚡ Badania bezpieczeństwa elektrycznego sprzętu do użytku domowego i podobnego według części ogólnej serii IEC 60335 — trwałość oznakowania, ochrona przed dostępem do części czynnych, rozruch, pobór mocy i prądu, nagrzewanie, prąd upływowy i wytrzymałość elektryczna, odporność na wilgoć, wytrzymałość mechaniczna, uziemienie; stosowana razem z właściwą częścią 2, PN-EN IEC 60335-1
Część 1 serii IEC 60335 zawiera wymagania ogólne i warunki badań bezpieczeństwa elektrycznego sprzętu do użytku domowego i podobnego o napię…
⚡ Pomiar rezystancji skrośnej (pionowej) RV materiałów odzieży ochronnej — próbka między elektrodą dyskową z pierścieniem ochronnym (jak elektroda typu A z EN 1149-1) a metalową płytą bazową, napięcie stałe (100 ± 5) V, odczyt omomierzem lub elektrometrem po (15 ± 1) s; pięć próbek po kondycjonowaniu w 23 °C i 25 % wilgotności, wynik — średnia arytmetyczna w omach, PN-EN 1149-2
Rezystancja skrośna RV to rezystancja przez grubość materiału odzieży ochronnej, mierzona między elektrodą dyskową (śr. 50,4 mm) z pierścien…
💊 Farmacja i kosmetyki
💊 Czystość mikrobiologiczna kosmetyków
Badanie czystości mikrobiologicznej produktów kosmetycznych wg ISO 17516. Oznaczanie ogólnej liczby drobnoustrojów oraz wykrywanie patogenów…
🧴 Challenge test — ocena ochrony konserwującej
Test skuteczności ochrony konserwującej kosmetyków (challenge test / PET). Inokulacja produktu szczepami testowymi i monitorowanie redukcji …
💊 Jednorodność dawkowania
Badanie jednorodności zawartości substancji czynnej w poszczególnych jednostkach dawkowania (tabletki, kapsułki). Test zwolnieniowy wg Farma…
💊 Test endotoksyn bakteryjnych (LAL)
Wykrywanie i oznaczanie ilościowe endotoksyn bakteryjnych (lipopolisacharydów LPS) w produktach farmaceutycznych metodą LAL (lizat amebocytó…
💊 Rozpuszczalniki resztkowe — GC
Oznaczanie rozpuszczalników resztkowych (metanol, aceton, dichlorometan, toluen i in.) w substancjach czynnych i gotowych lekach metodą chro…
💊 Test rozpuszczalności leku
Test uwalniania substancji czynnej z tabletek i kapsułek w warunkach in vitro za pomocą aparatów USP (koszyczek, łopatka, przepływowa komora…
📏 Metrologia
📏 Prędkość i strumień objętości gazów w przewodach — rurka Pitota (manualna metoda odniesienia)
Okresowe wyznaczanie prędkości osiowej i strumienia objętości gazu w kanałach i kominach z pomiarów punktowych (rurka Pitota lub anemometr s…
📏 Zapewnienie jakości AMS — kalibracja QAL2, kontrola QAL3 i roczny test AST
Procedury zapewnienia jakości automatycznych systemów pomiarowych emisji: QAL2 — wyznaczenie funkcji kalibracyjnej i zmienności AMS z pomiar…
📏 Mierniki poziomu dźwięku — wymagania i klasy dokładności, PN-EN 61672-1
Norma określa wymagania elektroakustyczne wobec trzech rodzajów przyrządów do pomiaru dźwięku: miernika konwencjonalnego, czyli z korekcją c…
🔩 Materiały i NDT
🔩 Wilgoć w próbce analitycznej stałych paliw wtórnych (SRF) — metoda suszarkowa 105 °C
Suszenie co najmniej 1 g próbki do analizy ogólnej (≤ 1 mm) w naczynku z pokrywką w suszarce (105 ± 2) °C w atmosferze powietrza lub azotu d…
🔩 Twardość Vickersa metali i powłok — wgłębnik piramidowy, pomiar przekątnych odcisku
Diamentowy wgłębnik w kształcie prostej piramidy o podstawie kwadratu (kąt między przeciwległymi ścianami 136°) wciska się w powierzchnię pr…
🔩 Twardość Rockwella metali — pomiar trwałego przyrostu głębokości odcisku (skale A, B, C i superficial)
Wgłębnik (stożek diamentowy 120° o promieniu wierzchołka 0,2 mm albo kulka z węglika spiekanego 1,5875 mm lub 3,175 mm) wciska się dwustopni…
🔩 Praca łamania metali — próba udarności Charpy'ego (próbki z karbem V i U, młot wahadłowy)
Próbkę 55 mm × 10 mm × 10 mm z karbem V (45°, głębokość 2 mm, promień dna 0,25 mm) lub U łamie się jednym uderzeniem wahadła; energię pochło…
🔩 Twardość złączy spawanych łukowo — rzędy i pojedyncze odciski Vickersa na przekroju poprzecznym
Na wytrawionym przekroju poprzecznym złącza wykonuje się rzędy odcisków (R) lub pojedyncze odciski (E) metodą Vickersa, zwykle przy sile 49,…
🔩 Badania makroskopowe i mikroskopowe złączy spawanych — przekrój poprzeczny, trawienie, ocena wizualna i mikroskopowa
Przygotowany (zwykle poprzeczny) przekrój złącza ocenia się okiem nieuzbrojonym lub przy powiększeniu poniżej ×50 (badanie makroskopowe) alb…
🔩 Próba zginania złączy spawanych — zginanie od lica, od grani i boczne
Próbkę wyciętą ze złącza odkształca się plastycznie przez zginanie bez zmiany kierunku, tak aby jedna z powierzchni lub przekrojów złącza by…
🔩 Badania wizualne (VT) złączy spawanych — oględziny bezpośrednie i pośrednie przy oświetleniu min. 350 lx
Oględziny złącza spawanego przy natężeniu oświetlenia światłem białym co najmniej 350 lx (zalecane 500 lx), z odległości oka do 600 mm i pod…
🔩 Badania magnetyczno-proszkowe (MT) spoin — magnesowanie w dwóch prostopadłych kierunkach, pole styczne 2–6 kA/m
Namagnesowaną spoinę i strefę wpływu ciepła pokrywa się środkiem wykrywającym; pole rozproszenia nad nieciągłością gromadzi cząstki ferromag…
🔩 Badania radiograficzne (RT) złączy spawanych na błonie — klasy technik A i B, wskaźniki jakości obrazu
Złącze prześwietla się promieniowaniem X lub gamma, a obraz rejestruje na błonie radiograficznej. Norma dzieli techniki na klasę A (podstawo…
🔩 Radiografia wyrobów metalowych — zasady podstawowe techniki błonowej (odlewy, odkuwki, wyroby walcowane)
Zasady podstawowe radiografii przemysłowej techniką błonową dla wyrobów i materiałów metalowych — nie tylko spoin. Techniki dzielą się na kl…
🔩 Badania ultradźwiękowe (UT) złączy spawanych — głowice skośne 2–5 MHz, cztery poziomy badania
Ręczne badanie ultradźwiękowe złączy spawanych o grubości od 8 mm w materiałach o małym tłumieniu, w temperaturze obiektu od 0 °C do 60 °C. …
🔩 Ultradźwiękowe wyznaczanie grubości — cztery tryby pomiaru czasu przejścia impulsu
Grubość wyznacza się z czasu przejścia krótkiego impulsu ultradźwiękowego przez ściankę, mnożąc znaną prędkość dźwięku przez czas przejścia …
🔩 Właściwości przy rozciąganiu tworzyw sztucznych — moduł sprężystości wyznaczany między 0,05 % a 0,25 % odkształcenia
Próbkę rozciąga się wzdłuż osi podłużnej ze stałą prędkością badania aż do zerwania albo do osiągnięcia zadanej wartości naprężenia lub wydł…
🔩 Wskaźnik szybkości płynięcia MFR i MVR tworzyw termoplastycznych — plastometr obciążnikowy
Stopione tworzywo wytłacza się z cylindra plastometru przez dyszę pod zadanym obciążeniem i w zadanej temperaturze. Metoda A waży odcinki wy…
🔩 Połysk zwierciadlany powłok lakierowych — pomiar połyskomierzem przy 20°, 60° i 85°
Połyskomierz mierzy światło odbite zwierciadlanie od powłoki i odnosi je do wzorca z polerowanego czarnego szkła o współczynniku załamania 1…
🔩 Przyczepność powłok metodą odrywową (pull-off) — trzy metody, naprężenie narastające do 1 MPa/s
Do powłoki przykleja się stempel, a po utwardzeniu kleju zestaw poddaje się kontrolowanemu rozciąganiu prostopadle do podłoża. Naprężenie na…
🔩 Badanie ultradźwiękowe blach i wyrobów płaskich ze stali od 6 mm — metoda echa wg EN 10160
Norma wyrobowa: badanie blach ze stali niestopowej i stopowej o grubości 6–200 mm na obecność nieciągłości wewnętrznych, głównie rozwarstwie…
🔬 Kwalifikacja i certyfikacja personelu badań nieniszczących — PN-EN ISO 9712
Norma określa wymagania wobec kwalifikacji i certyfikacji osób wykonujących przemysłowe badania nieniszczące — osobno dla każdej metody bada…
🔬 Spajalna stal zbrojeniowa — postanowienia ogólne, PN-EN 10080
Norma określa ogólne wymagania i definicje dotyczące właściwości użytkowych spajalnej stali żebrowanej do zbrojenia konstrukcji żelbetowych …
👁️ Badania wizualne bezpośrednie i zdalne — zasady ogólne — PN-EN 13018
Norma podaje ogólne zasady badań wizualnych — bezpośrednich i zdalnych — przy ocenie zgodności wyrobu z ustalonymi wymaganiami. Nie stosuje …
🧸 Badanie właściwości mechanicznych i fizycznych zabawek (PN-EN 71-1)
Wymagania i metody badań właściwości mechanicznych i fizycznych zabawek dla dzieci poniżej 14 lat — w zakresach akredytacji m.in. ostrość kr…
🔩 Wielkość ziarna w stalach — mikrograficzne określanie pozornej wielkości ziarna ferrytu i austenitu metodą porównawczą (wzorce), planimetryczną i siecznych, indeks G; PN-EN ISO 643:2025-02
Wielkość ziarna ferrytu albo austenitu w stali określa się na zgładzie metalograficznym: ujawnia się granice ziaren (np. trawieniem nitalem)…
🔩 Próba łamania złączy spawanych — przełamanie złącza przez spoinę (zginanie albo rozciąganie) i ocena pęcherzy, pęknięć, przyklejeń, braków przetopu i wtrąceń na powierzchni przełomu, złącza o grubości od 2 mm; PN-EN ISO 9017:2018-03
Złącze spawane przełamuje się przez spoinę — zginając je albo rozciągając, statycznie lub dynamicznie, zwykle po nacięciu — i ogląda powierz…
🔩 Właściwości przy zginaniu tworzyw sztucznych sztywnych i półsztywnych — zginanie trójpunktowe belki swobodnie podpartej, metoda A (1 %/min) i B, wytrzymałość na zginanie i moduł przy zginaniu; PN-EN ISO 178:2019-06
Prostokątną kształtkę z tworzywa, podpartą na dwóch podporach, ugina się w środku rozstawu nożem obciążającym ze stałą prędkością do pęknięc…
🔩 Badania magnetyczno-proszkowe odlewów z ferromagnetycznego żeliwa i staliwa — wskazania SM, LM i AM, poziomy nasilenia oceniane w ramce 105 mm × 148 mm; PN-EN 1369:2013-04 (EN 1369:2012)
Badania magnetyczno-proszkowe odlewów z ferromagnetycznego żeliwa i staliwa według europejskiej normy odlewniczej, która uzupełnia zasady og…
🔩 Właściwości gumy przy rozciąganiu — wytrzymałość, wydłużenie przy zerwaniu, naprężenie przy danym wydłużeniu; wiosełka typów 1, 1A, 2, 3, 4 i pierścienie A, B; PN-ISO 37:2007 (ISO 37:2005), aktualne ISO 37:2024
Metoda oznaczania właściwości gumy wulkanizowanej i termoplastycznej przy rozciąganiu: próbkę — wiosełko albo pierścień — rozciąga się w mas…
🔩 Twardość Shore’a tworzyw sztucznych i ebonitu — durometr typu A (materiały miększe) i typu D (twardsze), odczyt po 15 s albo chwilowy, średnia z pięciu pomiarów; PN-EN ISO 868:2005 (ISO 868:2003)
Empiryczna metoda kontrolna: wgłębnik durometru typu A (materiały miększe) albo typu D (twardsze) wciska się sprężyną w próbkę o grubości co…
🔩 Głębokość odwęglenia stali — metoda metalograficzna (najgorsze pole albo średnia z czterech pomiarów), profil mikrotwardości Vickersa albo Knoopa, metody zawartości węgla; PN-EN ISO 3887:2024-04 (ISO 3887:2023)
Norma definiuje odwęglenie stali — zmniejszenie zawartości węgla w strefie przypowierzchniowej — i podaje trzy sposoby pomiaru jego głębokoś…
🔩 Grubość powłok niemagnetycznych na podłożu magnetycznym (farby, lakiery, powłoki galwaniczne i cynkowe, emalie, tworzywa) — metoda magnetyczna, pomiar stykowy i nieniszczący; PN-EN ISO 2178:2016-06 (ISO 2178:2016)
Nieniszczący, stykowy pomiar grubości powłok niemagnesowalnych — farb i lakierów, powłok galwanicznych, emalii, powłok z tworzyw i proszkowy…
🔩 Wzdłużna próba rozciągania stopiwa w złączach spawanych — okrągła próbka z samego stopiwa, d0 = 10 mm (nie mniej niż 4 mm), według ISO 6892-1; PN-EN ISO 5178
Własności mechaniczne stopiwa (granica plastyczności, wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie, przewężenie) w złączu spawanym wyznacza się n…
🔩 Liczba ferrytowa FN (zawartość ferrytu delta) w stopiwie austenitycznych i dwufazowych (duplex) stali nierdzewnych Cr-Ni — siła odrywania magnesu wzorcowego, kalibracja wzorcami grubości powłoki miedzianej; PN-EN ISO 8249
Zawartość ferrytu delta w stopiwie stali austenitycznych i dwufazowych ferrytyczno-austenitycznych (duplex) wyraża się liczbą ferrytową FN —…
🔩 Badanie szczelności metodą pęcherzykową — wykrywanie i lokalizacja nieszczelności techniką zanurzeniową albo przez nanoszenie cieczy na obiekt pod różnicą ciśnień; PN-EN 1593
Nieszczelności wykrywa się i lokalizuje, wytwarzając różnicę ciśnień na ściance obiektu i obserwując tworzenie się pęcherzyków w cieczy po s…
🧵 Formaldehyd ekstrahowany z wyrobów z tworzyw melaminowo-formaldehydowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością — ekstrakcja wodą, 3 % kwasem octowym i 10 % etanolem, oznaczenie spektrofotometryczne (procedura A z kwasem chromotropowym, B z acetyloacetonem); PN-EN ISO 4614
Formaldehyd uwalniany z naczyń i innych wyrobów z tłoczyw melaminowo-formaldehydowych do żywności oznacza się, wlewając do wyrobu ciecz mode…
🔩 Statyczna próba rozciągania metali w temperaturze pokojowej (10–38 °C) według ASTM — granica plastyczności, wydłużenie przy wyraźnej granicy plastyczności, wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie i przewężenie; długość pomiarowa 4D (E8) albo 5D (E8M); ASTM E8/E8M
Amerykańska norma próby rozciągania metali w dowolnej postaci w temperaturze pokojowej — 10–38 °C — z wyznaczaniem granicy plastyczności, wy…
🔬 Średnia wielkość ziarna według ASTM — metoda porównawcza ze wzorcami, planimetryczna (Jeffriesa) i siecznych (Heyna, okręgów), wynik jako liczba wielkości ziarna G; ASTM E112
Średnią wielkość ziarna metali jednofazowych (i struktur o podobnym wyglądzie) wyznacza się na płaskim przekroju trzema procedurami: porówna…
🔩 Nieciągłości powierzchniowe i podpowierzchniowe odkuwek z materiałów ferromagnetycznych — badanie magnetyczno-proszkowe, techniki i kryteria akceptacji, PN-EN 10228-1
Techniki i kryteria akceptacji badania magnetyczno-proszkowego odkuwek z materiałów ferromagnetycznych — do wykrywania nieciągłości powierzc…
🔩 Nieciągłości wewnętrzne złączy spawanych o grubości od 6 mm — badanie ultradźwiękowe techniką czasu przejścia wiązki dyfrakcyjnej (TOFD), poziomy badania A–D, PN-EN ISO 10863
Zastosowanie techniki czasu przejścia wiązki dyfrakcyjnej (TOFD) do pół- lub w pełni automatycznego badania złączy spawanych materiałów meta…
🔩 Właściwości przy rozciąganiu folii i płyt z tworzyw sztucznych o grubości poniżej 1 mm — pasek typu 2 albo wiosełka typów 5, 1B i 4, pomiar grubości według ISO 4593 lub ISO 4591, PN-EN ISO 527-3
Warunki badania rozciągania folii i płyt z tworzyw sztucznych cieńszych niż 1 mm, stosowane razem z ogólnymi zasadami PN-EN ISO 527-1: kszta…
🔩 Właściwości przy rozciąganiu tworzyw sztucznych do formowania i wytłaczania — wiosełka 1A i 1B, moduł przy 1 mm/min, ekstensometr 75 mm, PN-EN ISO 527-2
Warunki badania rozciągania sztywnych i półsztywnych tworzyw termoplastycznych i termoutwardzalnych do formowania, wytłaczania i odlewania (…
🔩 Badania radiograficzne złączy spawanych metali z detektorami cyfrowymi — radiografia komputerowa (CR) i detektory płaskie (DDA), klasy techniki A i B, zasady kompensacji, PN-EN ISO 17636-2
Radiografia cyfrowa złączy spawanych metali (blach i rur, także rurociągów, bębnów kotłowych i zbiorników ciśnieniowych) promieniowaniem X a…
🔩 Próba rozciągania metali w podwyższonej temperaturze (powyżej 35 °C) — Re, Rp, Rm, A, Z; dopuszczalne odchyłki temperatury, sposoby ustalania bazy ekstensometru i prędkości metodą A albo B, PN-EN ISO 6892-2
Statyczna próba rozciągania metali w temperaturze wyższej niż pokojowa (powyżej 35 °C): próbka nagrzana do zadanej temperatury w piecu, z te…
🔩 Badanie penetracyjne odkuwek stalowych — wykrywanie nieciągłości otwartych na powierzchnię, pisemna procedura, stan powierzchni dla klas jakości, warunki obserwacji i klasyfikacja wskazań, PN-EN 10228-2
Badanie nieniszczące odkuwek stalowych metodą penetracyjną: penetrant wnika w nieciągłości otwarte na powierzchnię, a wywoływacz ujawnia je …
🔩 Stopień spęcherzenia powłok malarskich i innych — porównanie ze wzorcami obrazowymi pęcherzy o rozmiarach 2–5 i ilościach (gęstościach) 2–5, ocena w dobrym oświetleniu według ISO 13076, zapis w postaci np. „2(S2)” z wielkością ocenianej powierzchni, PN-EN ISO 4628-2
Ocena stopnia spęcherzenia powłoki — ilości (gęstości) i rozmiaru pęcherzy — przez porównanie z rysunkami wzorcowymi, na których pęcherze ma…
🔩 Badanie penetracyjne w temperaturach niższych niż +10 °C — woda, szron i lód na powierzchni, dwukrotnie dłuższy czas penetracji, usuwanie nadmiaru penetrantu rozpuszczalnikiem zamiast wody, wywoływacz rozpuszczalnikowy z aerozolu trzymanego w co najmniej 10 °C, PN-EN ISO 3452-6
Wymagania szczególne dla badania penetracyjnego w temperaturach niższych niż +10 °C i sposób kwalifikowania materiałów do takiego badania; w…
🔩 Badanie ultradźwiękowe odlewów staliwnych o strukturze ferrytycznej ogólnego stosowania — wykrywanie i ocena nieciągłości wewnętrznych techniką impulsową echa w ściankach do 600 mm, według stopni jakości uzgodnionych dla strefy brzegowej i rdzeniowej, PN-EN 12680-1
Badanie ultradźwiękowe odlewów staliwnych o strukturze ferrytycznej ogólnego stosowania, o grubości ścianki do 600 mm włącznie: nieciągłości…
🔩 Stopień zardzewienia powierzchni pokrytych farbami i lakierami oraz systemów duplex (powłoka metalowa i organiczna) — porównanie z wzorcami obrazowymi Ri 0–Ri 5, w wydaniu 2024 także rdza biała (WRi) i procent powierzchni skorodowanej, PN-EN ISO 4628-3
Ocena stopnia zardzewienia powłok malarskich (i — od wydania 2024 — systemów duplex: powłoka metalowa plus organiczna) przez porównanie z wz…
🧵 Maksymalna siła i wydłużenie względne przy maksymalnej sile tkanin (w razie potrzeby także siła i wydłużenie przy zerwaniu) — pasek szerokości 50 mm rozciągany na maszynie o stałym przyroście wydłużenia (CRE), próbki klimatyzowane i mokre, PN-EN ISO 13934-1
Wyznaczanie maksymalnej siły i wydłużenia względnego przy maksymalnej sile płaskich wyrobów włókienniczych, głównie tkanin (także elastyczny…
🔩 Próba rozciągania próbek poprzecznych złączy spawanych — PN-EN ISO 4136
Wytrzymałość na rozciąganie i miejsce zerwania doczołowego złącza spawanego, badane na próbce wyciętej poprzecznie do spoiny tak, by oś spoi…
🔩 Udarność złączy spawanych — położenie próbki i karbu (oznaczenia VWT, VHT, VWS, VHS) — PN-EN ISO 9016
System oznaczania, SKĄD w złączu spawanym pobrano próbkę do próby udarności Charpy’ego i jak ułożono karb — w spoinie czy w strefie wpływu c…
🔩 Badanie ultradźwiękowe odkuwek ze stali ferrytycznych i martenzytycznych — PN-EN 10228-3
Ręczne badanie ultradźwiękowe techniką echa odkuwek ze stali ferrytycznych i martenzytycznych — czterech typów (1–3 proste, 4 złożone), w cz…
🔩 Zautomatyzowane badanie spoin głowicami mozaikowymi (phased array, PAUT) — PN-EN ISO 13588
Pół- i w pełni zautomatyzowane badanie ultradźwiękowe złączy spawanych z pełnym przetopem głowicami mozaikowymi (phased array): blachy, rury…
🔩 Badania penetracyjne odlewów z form piaskowych, kokili i odlewania niskociśnieniowego — klasyfikacja wskazań nieliniowych pojedynczych (SP) i skupionych (CP), liniowych (LP) i rzędowych (AP), poziomy jakości z tablic 1 i 2 (np. SP 2, LP 5), ocena w ramce 105 mm × 148 mm (format A6) w najniekorzystniejszym miejscu, obserwacja okiem albo przy powiększeniu do 3×, PN-EN 1371-1
Metoda badań penetracyjnych odlewów wykonanych w konwencjonalnych formach piaskowych, kokilach (grawitacyjnie) i pod niskim ciśnieniem — z w…
🔩 Ocena stopnia złuszczenia powłok malarskich przez porównanie z wzorcami obrazowymi — ilość złuszczenia w skali 0–5 jako udział złuszczonej powierzchni (od 0,1 % do 15 %), rozmiar w skali 0–5 według największego wymiaru odsłoniętych miejsc (do 1 mm … powyżej 30 mm) i głębokość: odpadanie warstwy od warstwy (a) albo całego systemu od podłoża (b), zapis np. 3(S2)b, PN-EN ISO 4628-5
Ocena stopnia złuszczenia powłok przez porównanie z wzorcami obrazowymi (rysunek 1 — złuszczenie bez kierunku uprzywilejowanego, rysunek 2 —…
🔩 Ocena stopnia spękania powłok malarskich przez porównanie z wzorcami obrazowymi — ilość pęknięć w skali 0–5 (od braku do gęstej siatki), rozmiar w skali 0–5 (od niewidocznych przy powiększeniu 10× do szerokości ponad 1 mm), głębokość: a — pęknięcia powierzchniowe warstwy wierzchniej, b — przez warstwę wierzchnią, c — przez cały system, zapis np. 2(S3)b, PN-EN ISO 4628-4
Ocena stopnia spękania powłok przez porównanie z wzorcami obrazowymi (rysunek 1 — spękanie bez kierunku uprzywilejowanego, rysunek 2 — w jed…
🔩 Klasyfikacja mikrostruktury grafitu w żeliwie przez porównawczą analizę wizualną pod mikroskopem — postać grafitu oznaczana cyframi rzymskimi I–VI, rozmieszczenie literami A–E (tylko żeliwo szare, postać I), wielkość liczbami 1–8 (wielkość 1: ≥ 1 mm, 2: 0,5 do < 1 mm, 3: 0,25 do < 0,5 mm, 4: 0,12 do < 0,25 mm przy powiększeniu 100×), wzorce obrazowe w kole 120 mm, PN-EN ISO 945-1
Klasyfikacja wydzieleń grafitu w żeliwie przez porównanie obrazu mikroskopowego z wzorcami: postać grafitu (I–VI, rysunek 1 i załącznik A), …
🔩 Odporność jedno- i wielowarstwowych powłok lakierowych na ciecze inne niż woda i produkty pastowate — zanurzenie powleczonych płytek (ok. 150 × 100 mm) albo stalowych prętów: metoda A — ciecz jednofazowa, zanurzenie do połowy, ewentualnie w podwyższonej temperaturze do 40 °C ± 3 °C; metoda B — dwie wzajemnie nasycone ciecze, każda po 40 % wysokości próbki; ocena spęcherzenia według ISO 4628-2 i innych zmian według ISO 4628-1, ponownie po 24 h, PN-EN ISO 2812-1
Ogólne metody oznaczania odporności powłok lakierowych (jedno- i wielowarstwowych) na działanie cieczy innych niż woda albo produktów pastow…
🔩 Przyspieszone starzenie tworzyw sztucznych w świetle lamp ksenonowych łukowych z filtrami i w obecności wilgoci — metoda A (filtry światła dziennego, tablica 1) i metoda B (filtry szkła okiennego, tablica 2), równomierność napromienienia ≥ 80 %, termometr czarnego wzorca albo czarnego panelu, natryskiwanie wodą o przewodności < 5 µS/cm, pomiar napromienienia UV w płaszczyźnie próbek; od zmiany A1:2021 — filtry światła dziennego typu I i II, PN-EN ISO 4892-2
Metody eksponowania kształtek z tworzyw na światło lamp ksenonowych łukowych z filtrami, w obecności wilgoci, dla odtworzenia wpływu warunkó…
🧵 Zapalność kombinacji materiałów tapicerskich (tkanina obiciowa, pokrycie wewnętrzne, wypełnienie) od tlącego się papierosa — układ na stalowym stelażu z dwóch ram 450 × 300 mm i 450 × 150 mm ustawionych pod kątem prostym (styk siedziska z oparciem), kryteria postępującego tlenia (pięć przypadków, m.in. tlenie po upływie godziny) i zapalenia płomieniowego (każdy płomień), PN-EN 1021-1
Ocena zapalności kombinacji materiałów stosowanych w siedziskach tapicerowanych (tkanina obiciowa, pokrycie wewnętrzne do 2 mm, wypełnienie)…
🧵 Zapalność kombinacji materiałów tapicerskich od małego płomienia gazowego równoważnego płomieniowi zapałki — układ na tym samym stelażu co w części 1 (ramy 450 × 300 i 450 × 150 mm pod kątem prostym), kryteria postępującego tlenia i zapalenia płomieniowego: narastające spalanie, strawienie, płomień dochodzący do dolnego marginesu, boku albo przez całą grubość, palenie dłużej niż 120 s po odsunięciu palnika, PN-EN 1021-2
Ocena zapalności kombinacji materiałów siedzisk tapicerowanych (pokrycia i wypełnienia) od małego płomienia gazowego odpowiadającego płonące…
🔩 Przyspieszone starzenie powłok lakierowych pod lampami fluorescencyjnymi UV, w cieple i wilgoci — typ 1A (UVA-340, maksimum 343 nm) do symulacji UV światła dziennego (metoda A), typ 1B (UVA-351, maksimum 353 nm) do światła za szybą okienną (metoda B), typ 2 (UVB-313) tylko po uzgodnieniu, wymagania rozkładu widmowego (tablice 1 i 2), zwilżanie kondensacją albo natryskiem, ekspozycja promienista H = ∫E dt, PN-EN ISO 16474-3
Metody poddawania powłok działaniu lamp fluorescencyjnych UV, ciepła i wody dla odtworzenia wpływu warunków atmosferycznych w świetle dzienn…
🔩 Gęstość farb, lakierów i podobnych wyrobów o niskiej lub średniej lepkości metodą piknometryczną — piknometr metalowy (50 albo 100 cm³) albo szklany Gay-Lussaca (10–100 cm³), temperatura odniesienia 23,0 °C ± 0,5 °C, odpowietrzenie próbki przed oznaczeniem (od 2023 r.), ρ = (m2 − m1)/Vt bez poprawki na wypór powietrza, precyzja r = 0,005 i R = 0,007 g/cm³ dla wyrobów lakierowych, PN-EN ISO 2811-1
Oznaczanie gęstości farb, lakierów i podobnych wyrobów o niskiej lub średniej lepkości: piknometr metalowy (50 albo 100 cm³) albo szklany Ga…
🔩 Ocena odwarstwienia i skorodowania wokół rysy lub innego sztucznego uszkodzenia (np. kołowego) na pomalowanej płytce po ekspozycji w środowisku korozyjnym (mgła solna, zanurzenie w wodzie morskiej, środowisko naturalne) — usunięcie luźnej powłoki nożem, pomiar szerokości linijką z dokładnością 0,5 mm w co najmniej sześciu punktach, d = (d1 − w)/2 i c = (wc − w)/2, przy nierównomiernym zniszczeniu wzory powierzchniowe, co najmniej trzy płytki, PN-EN ISO 4628-8
Ocena odwarstwienia (utraty przyczepności) i skorodowania podłoża wokół rysy albo innego sztucznego uszkodzenia powłoki po ekspozycji w środ…
🔩 Odporność suchej powłoki z farby lub lakieru na spękanie albo odspojenie od podłoża przy nagłym odkształceniu spadającym ciężarkiem z kulistym wgłębnikiem o średnicy 20 mm ± 0,3 mm (masa 1000 g ± 10 g albo 2000 g ± 20 g) na matrycy pierścieniowej 27 mm ± 0,3 mm — próba „spełnia/nie spełnia” z jednej wysokości albo klasyfikacyjna ze stopniowym zwiększaniem wysokości lub masy, ocena lupą ×10, płytki ≥ 0,25 mm, PN-EN ISO 6272-1
Ocena odporności suchej powłoki na spękanie lub odspojenie od podłoża przy nagłym odkształceniu: na płytkę z powłoką (zwykle metalową, co na…
🔩 Wizualna ocena zniszczenia powłoki z farby lub lakieru — ilość uszkodzeń (stopnie 0–5), rozmiar uszkodzeń (S0–S5: od niewidocznych przy powiększeniu ×10 do większych niż 5 mm) i intensywność jednolitych zmian wyglądu, np. żółknięcia (0–5), z udziałem powierzchni w procentach; zapis w postaci np. „spęcherzenie 2(S2)”, ocena w oświetleniu według ISO 13076, PN-EN ISO 4628-1
Wspólny system oceny zniszczenia powłok malarskich, na którym opierają się wszystkie części ISO 4628 (spęcherzenie, zardzewienie, spękanie, …
🧵 Siła rozdzierania płaskiego wyrobu włókienniczego, głównie tkaniny — siła potrzebna do przedłużania zapoczątkowanego pojedynczego rozdarcia próbki w kształcie spodni (pasek 200 mm × 50 mm z nacięciem 100 mm), rozciąganej w maszynie o stałej prędkości przyrostu długości (CRE) 100 mm/min przy odległości szczęk 100 mm, w kierunku osnowy i wątku, wyznaczana z wierzchołków siły, PN-EN ISO 13937-2
Pomiar siły rozdzierania tkanin metodą „spodni”: prostokątną próbkę 200 mm × 50 mm nacina się od środka krótszego boku na 100 mm, nogawki za…
🔩 Wykrywanie, lokalizacja, wymiarowanie i charakteryzowanie nieciągłości w spawanych doczołowo złączach z pełnym przetopem cienkościennych elementów ze stali niskostopowej lub drobnoziarnistej (grubość ścianki 3,2–8,0 mm, np. rury kotłowe) pół- albo w pełni zautomatyzowaną techniką ultradźwiękową z głowicą mozaikową (phased array; E-skan, S-skan, raster, skan skośny), poziom badania C (sytuacje standardowe) albo D (zastosowania specjalne), ocena według wysokości i długości, amplitudy i długości albo „idzie/nie idzie”, PN-EN ISO 20601
Badanie ultradźwiękowe spoin w cienkościennych elementach stalowych — przede wszystkim rur kotłowych o ściance 3,2–8,0 mm — głowicą mozaikow…
🔩 Wykrywanie rozwarstwień (nieciągłości w ściance, w przybliżeniu równoległych do powierzchni rury) w rurach stalowych bez szwu i spawanych (bez rur spawanych łukiem krytym SAW) — automatyczne badanie ultradźwiękowe techniką echa z wiązką prostopadłą do powierzchni, częstotliwość 2–10 MHz, przetworniki (lub apertury głowic mozaikowych) najlepiej do 25 mm, na całym obwodzie, w strefie przy spoinie albo na końcach rur; rury podejrzane wymiaruje się ręcznie według załącznika A, PN-EN ISO 10893-8
Automatyczne badanie ultradźwiękowe rur stalowych w poszukiwaniu rozwarstwień — nieciągłości leżących w ściance mniej więcej równolegle do p…
🔩 Badanie magnetyczno-proszkowe ferromagnetycznych rur stalowych bez szwu i spawanych — wykrywanie niezgodności powierzchniowych wzdłużnych i poprzecznych na całej lub części powierzchni zewnętrznej (za porozumieniem także wewnętrznej przy końcach) oraz rozwarstwień na czołach i fazach końców; magnetyzacja prądem przemiennym lub stałym, środek wykrywający nakładany w trakcie magnetyzacji, oświetlenie co najmniej 500 lx albo proszek fluorescencyjny w świetle UV-A, kontrola poziomu magnetyzacji co najwyżej co 4 h, PN-EN ISO 10893-5
Badanie magnetyczno-proszkowe gotowych rur stalowych ferromagnetycznych (bez szwu i spawanych) po zakończeniu wszystkich operacji wytwarzani…
🔩 Ręczne badanie ultradźwiękowe metodą echa odkuwek ze stali nierdzewnych austenitycznych i austenityczno-ferrytycznych (cztery typy odkuwek, bez odkuwek matrycowych i wirników turbin i generatorów) — pisemna procedura, defektoskop z zobrazowaniem A, głowice 0,5–6 MHz (normalne o średnicy przetwornika 10–40 mm, kątowe 35–70°, podwójne do strefy przypowierzchniowej), bloki odniesienia z co najmniej trzema reflektorami dla DAC, badanie po ostatniej obróbce cieplnej, chropowatość zależna od klasy jakości, PN-EN 10228-4
Ręczne badanie ultradźwiękowe techniką impulsową echa odkuwek ze stali nierdzewnych austenitycznych i austenityczno-ferrytycznych (cztery ty…
🧵 Wyznaczanie zniszczenia próbki (punktu końcowego badania) przy ścieraniu płaskich wyrobów włókienniczych, w tym włóknin, na przyrządzie Martindale’a — próbka kołowa o średnicy co najmniej 38 mm w uchwycie z pianką (bez pianki od 500 g/m²), ruch po krzywej Lissajous o wzorcową tkaninę ścierną, obciążenie (795 ± 7) g dla odzieży roboczej, tapicerki, pościeli i wyrobów technicznych albo (595 ± 7) g dla odzieży i tekstyliów domowych, kontrola w ustalonych odstępach lupą i szablonem 2,5 mm do zerwania nitek albo wytarcia okrywy, co najmniej trzy próbki, PN-EN ISO 12947-2
Ścieranie kołowej próbki (średnica co najmniej 38 mm) o wzorcową tkaninę ścierną na przyrządzie Martindale’a: uchwyt z próbką porusza się po…
🧵 Wyznaczanie odporności płaskich wyrobów włókienniczych na pilling, mechacenie i skłębianie zmodyfikowaną metodą Martindale’a — kołowa próbka trze o ten sam wyrób (albo wełnianą tkaninę ścierną) po krzywej Lissajous, z możliwością swobodnego obrotu; cykl pillingu = 16 tarć (16 obrotów napędów zewnętrznych, 15 wewnętrznego), mimośród napędów (12 ± 0,25) mm, skok płyty (24 ± 0,5) mm, uchwyt (155 ± 1) g albo z obciążnikiem (415 ± 2) g; ocena wizualna po ustalonych etapach według ISO 12945-4, PN-EN ISO 12945-2
Kołowa próbka płaskiego wyrobu włókienniczego trze pod określoną siłą o powierzchnię z tego samego wyrobu (albo, gdy właściwe, o wełnianą tk…
🔩 Ocena odporności metali i stopów, powłok metalowych i nieorganicznych oraz powłok organicznych na wilgotną atmosferę zawierającą ditlenek siarki — szczelna komora (300 ± 10) l z (2,0 ± 0,2) l wody na dnie, jednorazowa dawka 0,2, 1,0 albo 2,0 l SO2 z butli na początku cyklu, (40 ± 3) °C i wilgotność ok. 100 %; cykl 24 h w SO2 (metoda A) albo 8 h w SO2 i 16 h w atmosferze standardowej (metoda B), powierzchnia próbek (0,5 ± 0,1) m², zalecane 1–20 cykli, PN-EN ISO 22479
Badanie korozyjne w szczelnej komorze (zalecana pojemność (300 ± 10) l) z (2,0 ± 0,2) l wody na dnie: na początku każdego cyklu wprowadza si…
🔩 Badanie radiograficzne na błonie (promieniowanie X) spoin wzdłużnych lub spiralnych rur stalowych spawanych automatycznie łukowo — klasa jakości obrazu A (czułość standardowa) albo B (zwiększona) według ISO 17636-1, system błon co najmniej C5 (A) albo C4 (B), metalowe folie wzmacniające 0,02–0,25 mm, prześwietlanie przez jedną ściankę, odległość źródło–spoina z warunku f/d, gęstość optyczna spoiny co najmniej 2,0 (A) albo 2,3 (B), zakładka błon co najmniej 10 mm, wskaźnik jakości obrazu po stronie źródła, PN-EN ISO 10893-6
Radiografia na błonie spoin wzdłużnych i spiralnych rur stalowych spawanych automatycznie łukowo (także okrągłych profili zamkniętych; radio…
🔩 Oznaczanie wytrzymałości na rozciąganie, modułu sprężystości, liczb Poissona i zależności naprężenie–odkształcenie kompozytów termoutwardzalnych i termoplastycznych wzmocnionych włóknem szklanym, węglowym, aramidowym lub podobnym (maty, tkaniny, rowingi, cięte pasma, prepregi, symetryczne laminaty wielokierunkowe) — według zasad ISO 527-1, próbki typu 1B, 2 (prostokątna bez nakładek), 3 (z naklejonymi nakładkami) albo 4 (zwężana bez nakładek), grubość 2–10 mm, mikrometr 0,01 mm, ekstensometr o bazie 25 mm dla typu 4, PN-EN ISO 527-4
Warunki statycznej próby rozciągania kompozytów polimerowych wzmocnionych włóknem o wzmocnieniu niejednokierunkowym (maty, tkaniny, rowingi …
🧵 Oznaczanie formaldehydu wolnego i częściowo uwalnianego przez hydrolizę w wyrobach włókienniczych dowolnej postaci metodą ekstrakcji wodnej — ok. 1 g (do 2,5 g) pociętej próbki w 100 ml wody, 60 min w 40 °C, reakcja przesączu z odczynnikiem acetyloacetonowym (Nasha), pomiar absorbancji przy 412 nm wobec krzywej z co najmniej pięciu roztworów wzorcowych, zakres 16–3500 mg/kg, poniżej 16 mg/kg „nie wykryto”, PN-EN ISO 14184-1
Formaldehyd wolny i częściowo uwalniany przez hydrolizę w tekstyliach dowolnej postaci: ok. 1 g pociętej próbki wytrząsa się 60 min w 100 ml…
🔩 Oznaczanie wskaźnika tlenowego (OI) tworzyw sztucznych w temperaturze otoczenia — najmniejszy udział objętościowy tlenu w mieszaninie z azotem płynącej do góry przez szklany komin (wys. 450–500 mm, średnica 75–100 mm), przy którym pionowa kształtka zapalona od góry pali się dłużej lub na większej długości niż ustalone granice; beleczki i płyty samonośne do 10,5 mm, materiały lite, warstwowe i porowate o gęstości pozornej ≥ 100 kg/m³, folie w ramie, procedura skrócona porównania z wartością minimalną, PN-EN ISO 4589-2
Wskaźnik tlenowy tworzyw sztucznych: najmniejszy udział tlenu w mieszaninie tlenu z azotem, przy którym mała pionowa kształtka zapalona od g…
🔩 Oznaczanie właściwości przy rozciąganiu rur z tworzyw termoplastycznych — ogólna metoda badań: kształtki o określonym kształcie wycięte (wykrawane) lub obrobione mechanicznie w kierunku podłużnym rury, rozciągane w maszynie według ISO 5893 z uchwytami samozaciskowymi i miernikiem siły o dokładności 1 %; naprężenie przy granicy plastyczności σy (MPa) i wydłużenie przy zerwaniu εb (%), szczegóły dla PVC w części 2, dla poliolefin w części 3, PN-EN ISO 6259-1
Krótkotrwała próba rozciągania rur z tworzyw termoplastycznych: kształtki wycina się lub wyfrezowuje z rury w kierunku podłużnym (bez zmniej…
🔩 Oznaczanie gęstości tworzyw sztucznych nieporowatych (wyprasek i wytłoczek bez pustek, proszków, płatków i granulatu) trzema metodami: A — zanurzeniową (ważenie w powietrzu i w cieczy, obciążnik dla tworzyw lżejszych od cieczy), B — piknometru cieczowego (proszki, granulat, drobne kawałki, 1–5 g), C — miareczkową (dowolna postać bez pustek); warunki według wydania 2019: ciecz w 23 °C ± 2 °C (lub 27 °C), waga ± 0,1 mg, co najmniej trzy kształtki, średnia z trzema miejscami po przecinku (wydanie 2025 dodaje wymagania temperatury cieczy i powietrza i zmienia wymagania dla piknometru, termometru i cieczy); wydanie 2025 z poprawką na wypór powietrza w samych wzorach, PN-EN ISO 1183-1
Gęstość tworzyw sztucznych bez pustek trzema metodami: zanurzeniową (kształtkę waży się w powietrzu i w cieczy, a dla tworzyw lżejszych od c…
🔩 Oznaczanie odporności powłok malarskich, systemów malarskich i podobnych wyrobów na kondensację wilgoci przy jednostronnej ekspozycji — ogrzewana łaźnia wodna, której pokrywę tworzą próbki nachylone pod kątem (60 ± 5)°, temperatura powietrza 25 mm pod próbkami (38 ± 2) °C (zalecane także 49 °C i 60 °C), ocena pęcherzy, przebarwień, zmięknięcia, marszczenia, kruchości i stanu podłoża według kryteriów uzgodnionych, PN-EN ISO 6270-1
ISO 6270-1 opisuje badanie powłok malarskich w warunkach ciągłej kondensacji wody na ich powierzchni: próbki z powłoką tworzą pokrywę ogrzew…
🔩 Badanie penetracyjne rur stalowych bez szwu i ze szwem (spawanych) w celu wykrycia nieciągłości otwartych na powierzchnię — pęknięć, zawalcowań, nakładek, niedolewów, rozwarstwień i porowatości — penetranty barwne lub fluorescencyjne, systemy zmywalne wodą, z emulgatorem lub usuwalne rozpuszczalnikiem, klasyfikacja wskazań (liniowe, okrągłe, skupione, nieistotne), najmniejszy rozpatrywany wymiar wskazania 1,5–5,0 mm dla poziomów P1–P4, personel według ISO 9712 lub ISO 11484, PN-EN ISO 10893-4
Część 4 serii ISO 10893 podaje wymagania dla badania penetracyjnego rur stalowych bez szwu i spawanych: penetrant wnika w nieciągłości otwar…
🔩 Badanie ultradźwiękowe techniką TOFD (dyfrakcyjną techniką czasu przejścia) — wykrywanie nieciągłości i wyznaczanie ich wysokości z czasu przejścia fal ugiętych na krawędziach, głównie w złączach spawanych ze stali niskostopowych, PN-EN ISO 16828
Badanie ultradźwiękowe TOFD: dwie głowice (nadawcza i odbiorcza) po obu stronach spoiny, fale ugięte na górnej i dolnej krawędzi nieciągłośc…
🔩 Ekspozycja powłok z farb i lakierów na laboratoryjne źródła światła (przyspieszone sztuczne starzenie i napromieniowanie) — uwagi ogólne, wymagania dla urządzeń: równomierność napromienienia, termometr czarnego wzorca i czarnego panelu, interpretacja wyników, PN-EN ISO 16474-1
Część ogólna serii o przyspieszonym starzeniu powłok w świetle lamp (część 2 — lampy ksenonowe, część 3 — fluorescencyjne lampy UV, część 4 …
🔩 Oznaczanie właściwości przy zginaniu kompozytów tworzywowych wzmocnionych włóknem — zginanie trójpunktowe (metoda A) i czteropunktowe (metoda B) belki swobodnie podpartej: wytrzymałość na zginanie, naprężenie i ugięcie przy zniszczeniu, moduł sprężystości przy zginaniu, PN-EN ISO 14125
Kształtkę z kompozytu wzmocnionego włóknem (szklanym, węglowym, aramidowym) podpiera się jak belkę i ugina ze stałą prędkością w układzie tr…
🔩 Oznaczanie temperatury i entalpii topnienia oraz krystalizacji krystalicznych i częściowo krystalicznych tworzyw sztucznych metodą różnicowej kalorymetrii skaningowej (DSC) — pierwsze ogrzewanie, chłodzenie i drugie ogrzewanie, temperatury piku i ciepło przemiany z pola piku, PN-EN ISO 11357-3
Badanie DSC tworzyw krystalicznych i częściowo krystalicznych: próbkę (zwykle 5–10 mg, w mieszankach w przeliczeniu na polimer osnowy) ogrze…
🔩 Badanie ultradźwiękowe odlewów staliwnych o strukturze ferrytycznej na części pracujące pod wysokimi obciążeniami (np. korpusy turbin) — wykrywanie nieciągłości wewnętrznych techniką impulsową echa w ściankach do 600 mm i ocena nieciągłości płaskich i objętościowych według stopni jakości przypisanych strefie brzegowej i rdzeniowi, PN-EN 12680-2
Badanie ultradźwiękowe odlewów staliwnych o strukturze ferrytycznej na części pracujące pod wysokimi obciążeniami — np. przy wykorzystaniu m…
🧵 Wykrywanie barwników azowych uwalniających aminy aromatyczne w tekstyliach — 1 g barwionego materiału (barwniki zawiesinowe: najpierw ekstrakcja ksylenem pod chłodnicą zwrotną; pozostałe barwniki i pigmenty: bezpośrednio) redukuje się ditionianem sodu w buforze cytrynianowym pH 6 w 70 °C, uwolnione aminy przenosi do eteru tert-butylowo-metylowego na kolumnie z ziemią okrzemkową i oznacza chromatograficznie (TLC/HPTLC, HPLC-DAD/MS, GC-FID/MS, CE-DAD) z potwierdzeniem drugą metodą; 22 aminy z tabeli 1, PN-EN ISO 14362-1
Część barwników azowych przy redukcyjnym rozszczepieniu wiązania azowego uwalnia aminy aromatyczne zakazane w wyrobach tekstylnych przez REA…
🧵 Wyznaczanie masy na jednostkę powierzchni tkanin i dzianin (także innych płaskich wyrobów włókienniczych) z zastosowaniem małych próbek — po relaksacji w stanie bez naprężeń przez co najmniej 24 h wycina się co najmniej 5 próbek po co najmniej 100 cm2, waży je w atmosferze normalnej (z dokładnością 1 mg) i/lub po suszeniu w (105 ± 3) °C do stałej masy; M = m × 10000 / A w g/m2, średnia zaokrąglona do trzech cyfr znaczących, PN-EN 12127
Masa na jednostkę powierzchni (gramatura) płaskiego wyrobu włókienniczego to masa znanej powierzchni podzielona przez tę powierzchnię, w g/m…
🔩 Badania penetracyjne odlewów wykonanych metodą wytapianych modeli (odlewów precyzyjnych) — badanie według EN ISO 3452-1 na uzgodnionych powierzchniach, po oczyszczeniu bez śrutowania (albo z lekkim śrutowaniem, w razie ryzyka zamknięcia nieciągłości z trawieniem), obserwacja okiem nieuzbrojonym lub przy powiększeniu co najmniej 3×, klasyfikacja wskazań liniowych (LP, L ≥ 3 W), ułożonych w linii (AP) i nieliniowych pojedynczych (SP) lub skupionych (CP) w ramce 25 mm × 25 mm wobec poziomów jakości z tablic 1 i 2, PN-EN 1371-2
Odlewy precyzyjne (metoda wytapianych modeli, „na wosk tracony”) bada się penetracyjnie według ogólnych zasad EN ISO 3452-1, a norma dodaje …
🧵 Wyznaczanie liczby nitek osnowy i wątku na centymetr w tkaninach trzema metodami — A: rozpruwanie wycinka o wymiarze odcinka pomiarowego i liczenie wyjętych nitek (dla wszystkich tkanin, rozstrzygająca w sporze), B: liczenie nitek w okienku lupy (tkaniny powyżej 50 nitek/cm), C: przesuwny licznik nitek (wszystkie tkaniny) — minimalne odcinki pomiarowe według gęstości (tablica 1), co najmniej pięć miejsc liczenia, kondycjonowanie według ISO 139, PN-EN ISO 7211-2
Gęstość tkaniny wyraża się liczbą nitek osnowy i wątku na centymetr. Norma daje trzy metody: rozpruwanie wycinka i liczenie wyjętych nitek (…
🔩 Zasady ogólne różnicowej kalorymetrii skaningowej (DSC) polimerów i ich mieszanin — tworzywa termoplastyczne, termoutwardzalne i elastomery; definicje (DSC, tygiel odniesienia, strumień ciepła, zmiana ciepła ΔQ, ciepło właściwe cp, linie bazowe aparatu, próbki i wirtualna, stopień, pik endotermiczny i egzotermiczny, pole, wysokość i szerokość piku) oraz temperatury charakterystyczne Ti, Tei, T1/2, Tp, Tef, Tf z indeksami g, c, m; wspólna podstawa dalszych części serii ISO 11357, PN-EN ISO 11357-1
Część 1 serii ISO 11357 nie opisuje jednego oznaczenia, lecz to, co wspólne dla wszystkich badań DSC tworzyw: zasadę, aparaturę, wzorcowanie…
🧵 Wyznaczanie liczby kolumienek i rządków na centymetr oraz liczby oczek na centymetr kwadratowy w dzianinach rządkowych i kolumienkowych — próba wstępna decydująca o metodzie, metoda A z lupą o okienku co najmniej 20 mm (od 10 kolumienek/cm), metoda B z linijką na odcinku Lb dającym ponad 30 oczek (poniżej 10 kolumienek/cm), liczenie igłą preparacyjną z dokładnością do pół oczka w co najmniej pięciu miejscach, średnie i iloczyn średnich, PN-EN 14971
Gęstość dzianiny opisuje się liczbą kolumienek (pionowych szeregów oczek) i rządków (poziomych) na centymetr, a ich iloczyn daje liczbę ocze…
🧵 Badanie ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia na pionowo zamocowanych giętkich materiałach jedno- i wieloskładnikowych (powlekanych, pikowanych, wielowarstwowych) — określony płomień palnika propanowego przykładany przez 10 s do powierzchni (procedura A) lub dolnej krawędzi (procedura B), zapis topnienia, osiągnięcia krawędzi przez płomień, żarzenia, odpadów, płonących cząstek i otworów, czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia, opcjonalnie długość zniszczenia, PN-EN ISO 15025
Pionowo zawieszoną próbkę tkaniny odzieży ochronnej dotyka się przez 10 sekund małym płomieniem propanowym — w środek powierzchni (procedura…
🔩 Przyspieszone starzenie próbek tworzyw sztucznych promieniowaniem lamp fluorescencyjnych UV, ciepłem i wodą — lampy UVA-340 (metoda A, ultrafiolet promieniowania słonecznego globalnego), UVA-351 (metoda B, promieniowanie słoneczne za szybą okienną) i UVB-313 (metoda C, tylko za porozumieniem stron), wymagania rozkładu widmowego (tablice 1–3), urządzenia kondensacyjne i komory klimatyczne, kondensacja lub zraszanie, regulacja temperatury termometrem czarnej powierzchni lub temperaturą powietrza, PN-EN ISO 4892-3
Próbki tworzyw umieszcza się w aparacie z lampami fluorescencyjnymi UV i poddaje cyklom promieniowania, ciepła i wilgoci, by w kilka tygodni…
🔩 Oznaczanie wytrzymałości rur, kształtek i systemów przewodów z tworzyw termoplastycznych na wewnętrzne ciśnienie hydrostatyczne w danej temperaturze — po kondycjonowaniu próbki poddaje się stałemu ciśnieniu wewnętrznemu przez określony czas lub do zniszczenia, w środowisku wody, innej cieczy albo powietrza o stałej temperaturze; zamknięcia końców typu A (przenoszą siłę osiową na próbkę) lub B (nie przenoszą), zbiornik ± 1 °C lub komora +2/−1 °C, urządzenie ciśnieniowe utrzymujące ciśnienie w granicach +2/−1 %, PN-EN ISO 1167-1
Rurę lub kształtkę z tworzywa zamyka się na końcach, napełnia wodą i trzyma pod stałym ciśnieniem wewnętrznym w kąpieli wodnej, innej cieczy…
🧵 Wykrywanie barwników azowych mogących uwalniać 4-aminoazobenzen w tekstyliach — próbkę (barwniki zawiesinowe: po ekstrakcji ksylenem; pozostałe barwniki: bezpośrednio) redukuje się ditionianem sodu w 2 % roztworze wodorotlenku sodu w (40 ± 2) °C przez 30 min, 4-aminoazobenzen przenosi do eteru tert-butylowo-metylowego z dodatkiem chlorku sodu i oznacza chromatograficznie (TLC/HPTLC, HPLC-DAD/MS, GC-FID/MS, CE-DAD) z potwierdzeniem drugą metodą; stosowana po wyniku wstępnie pozytywnym dla aniliny według ISO 14362-1, PN-EN ISO 14362-3
Barwniki azowe, które mogą uwalniać 4-aminoazobenzen, w warunkach ogólnej metody ISO 14362-1 dają tylko anilinę i 1,4-fenylenodiaminę, więc …
🔩 Oznaczanie wytrzymałości na rozciąganie, modułu sprężystości, liczb Poissona i zależności naprężenie–odkształcenie kompozytów o osnowie termoplastycznej lub termoutwardzalnej (także prepregów) wzmocnionych jednokierunkowo włóknem węglowym, szklanym, aramidowym lub podobnym — według zasad ISO 527-1, próbka typu A (wzdłuż włókien, szerokość 15 mm, grubość 1 mm) albo typu B (w poprzek włókien, 25 mm, 2 mm), długość co najmniej 250 mm, odstęp między nakładkami 150 mm, nakładki 0,5–2 mm, mikrometr 0,01 mm, PN-EN ISO 527-5
Warunki statycznej próby rozciągania kompozytów polimerowych z włóknem ułożonym w jednym kierunku (rowingi, taśmy, tkaniny jednokierunkowe, …
🔩 Oznaczanie właściwości przy rozciąganiu rur z poliolefin (polietylenu, polietylenu usieciowanego, polipropylenu i polibutenu) — naprężenia na granicy plastyczności i wydłużenia przy zerwaniu — według ogólnej metody ISO 6259-1 na próbkach z pełnej grubości ścianki rury: wycinanych wykrojnikiem (zalecane przy ściance do 12 mm) albo obrabianych mechanicznie (zalecane powyżej 12 mm); próbka typu 1 (jak 1B z ISO 527-2), typu 2 (jak typ 2 z ISO 6259-2) albo typu 3 (jak typ B z ISO 13953), dobierana według grubości ścianki, PN-EN ISO 6259-3
Statyczna próba rozciągania materiału w postaci rury — z polietylenu, polietylenu usieciowanego, polipropylenu lub polibutenu — na próbkach …
🔩 Badanie ultradźwiękowe odlewów z żeliwa sferoidalnego — wykrywanie nieciągłości wewnętrznych techniką impulsową echa i ich ocena według stopni jakości uzgodnionych w zamówieniu osobno dla strefy brzegowej (1/5 grubości ścianki, najmniej 5 mm, najwyżej 30 mm) i rdzenia, z osobnymi tablicami dla odlewów małych (typowo do 200 kg) i dużych; bez badania stopnia sferoidyzacji, techniki głowic mozaikowych i techniki przepuszczania, PN-EN 12680-3
Badanie ultradźwiękowe odlewów z żeliwa sferoidalnego: nieciągłości wewnętrzne wykrywa się techniką impulsową echa, a ocenia według stopni j…
🔩 Wytyczne ogólne i wymagania dotyczące wyboru i stosowania metod ekspozycji tworzyw sztucznych na laboratoryjne źródła światła z pozostałych części ISO 4892 (lampy ksenonowe, fluorescencyjne UV, łukowe węglowe) oraz ogólne wymagania dla urządzeń do przyspieszonego starzenia i przyspieszonego napromieniania — natężenie napromienienia, temperatura (termometry z czarnym i białym panelem lub wzorcem), wilgotność i zraszanie, próbki, warunki i okresy ekspozycji, materiały kontrolne i odniesienia oraz interpretacja wyników, PN-EN ISO 4892-1
Część ogólna serii ISO 4892: jak wybierać i stosować metody ekspozycji tworzyw na laboratoryjne źródła światła opisane w częściach 2–4 i jak…
🔩 Ekspozycja próbek powłok farb i lakierów na filtrowane promieniowanie lamp ksenonowych łukowych w kontrolowanych warunkach temperatury, wilgotności i zwilżania, odtwarzająca starzenie pod wpływem światła dziennego (metoda A, filtry światła dziennego) albo światła dziennego za szybą okienną (metoda B) — rozkład widma w pasmach 290–400 nm według tablic 1 i 2, pomiar natężenia napromienienia i napromienienia w płaszczyźnie próbek, równomierność co najmniej 80 % wartości maksymalnej, PN-EN ISO 16474-2
Część 2 serii ISO 16474 opisuje ekspozycję powłok farb i lakierów na lampy ksenonowe łukowe z filtrami — po to, by w laboratorium odtworzyć …