🏗️ Kruszywa do betonu — wymagania wyrobu, PN-EN 12620
Krótko: o co chodzi
Norma wyrobu określająca właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających przeznaczonych do betonu — uzyskiwanych ze źródeł naturalnych, przemysłowych i z recyklingu. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska); Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów. Procedura obejmuje 5 kroków; stosuje się je m.in. do: Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu, Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych, Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie.
W skrócie
- Norma: PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska)
- Kategoria: Budownictwo
- Kroków procedury: 5
- Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów
- Przedmiot normy: Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno
- Pełne oznaczenie: PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru
Przegląd
ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Określono właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających - uzyskiwanych w wyniku procesu naturalnego, przemysłowego lub z recyklingu - oraz mieszanek tych materiałów stosowanych do betonu".
TRZY ŹRÓDŁA KRUSZYWA W JEDNYM ZDANIU. Zakres obejmuje kruszywa naturalne, przemysłowe oraz Z RECYKLINGU, a także mieszanki tych materiałów. Ostatnia kategoria bywa pomijana w starszych opracowaniach, a jej znaczenie rośnie. Kruszywo z recyklingu podlega tej samej normie wyrobu co naturalne.
MIEJSCE W UKŁADZIE DOKUMENTÓW. Badanie uziarnienia wykonuje się wg PN-EN 933-1 na sitach o wymiarach wg PN-EN 933-2, po pomniejszeniu próbki wg PN-EN 932-2 (wszystkie mają w tej bazie własne wpisy), z użyciem wyposażenia wg PN-EN 932-5. PN-EN 12620 mówi, jakie wyniki są dopuszczalne dla kruszywa do betonu. Analogiczną rolę dla kruszyw drogowych pełni PN-EN 13043, opisana w tej bazie.
CO OZNACZA SŁOWO „WŁAŚCIWOŚCI" W ZAKRESIE. Karta mówi, że norma „określa właściwości" — nie że podaje jedną wartość graniczną dla każdej z nich. Postaci tych wymagań nie znamy, bo nie mamy tekstu; nie twierdzimy zatem, w jakiej formie są wyrażone. Wiadomo natomiast, czego dotyczą: właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających oraz ich mieszanek.
CZŁON +A1 JEST CZĘŚCIĄ OZNACZENIA. Obowiązująca pozycja to PN-EN 12620+A1:2010, dostępna po polsku. Powołanie „PN-EN 12620:2004" wskazuje dokument sprzed zmiany. W tej bazie norma jest powoływana przez cztery wpisy. Karta katalogowa tej pozycji nie podaje pól „Wprowadza” ani „Zastępuje” — w odróżnieniu od kart innych norm wyrobu opisanych w tej bazie, np. PN-EN 206+A2:2021-08 i PN-EN 14214+A2:2019-05, które podają oba pola.
CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (KT 108, Kruszyw i Kamienia Budowlanego). Dlatego NIE PODAJEMY wymagań dla żadnej właściwości: uziarnienia, kształtu ziaren, odporności na rozdrabnianie, zawartości pyłów, nasiąkliwości, mrozoodporności ani zawartości zanieczyszczeń.
ZASIĘG POWOŁAŃ: ZERO. Odczyt 23.09.2026 na kopii bazy zakresów akredytacji: ciąg „EN 12620" nie pada w polu dokumentów odniesienia ANI RAZU. Kontrola dodatnia na tej samej dziedzinie wyklucza ciszę narzędzia: metody badania kruszyw stoją w zakresach licznie — PN-EN 1097-x w 169 pozycjach, PN-EN 1744-x w 59, PN-EN 933-8 w 46. CZEGO TO ZERO NIE ZNACZY: nie wynika ono z samego tego, że PN-EN 12620 jest normą wymagań — norma wyrobu PN-EN 197-1 (cement) stoi w polu dokumentu odniesienia u 4 laboratoriów w 35 pozycjach (ta sama kopia, 23.09.2026). Dlaczego przy PN-EN 12620 jest zero, nie ustalaliśmy.
Zasada metody
Kruszywo do betonu opisuje się zestawem właściwości, których wymagania określa norma wyrobu. Ocena zgodności polega na wykonaniu badań normami metodycznymi serii PN-EN 932 i PN-EN 933, a następnie odniesieniu wyników do wymagań tej normy dla zadeklarowanego zastosowania.
Zastosowania
- Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu
- Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych
- Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie
- Dokument odniesienia dla wpisów metodycznych o badaniach kruszyw
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Objęte źródła kruszywa | Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów |
| Przedmiot normy | Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno |
| Pełne oznaczenie | PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru |
| Normy metodyczne, do których się odnosi | PN-EN 933-1 (uziarnienie), PN-EN 933-2 (sita), PN-EN 932-2 (pomniejszanie próbek), PN-EN 932-5 (wyposażenie) |
| Wymagania dla właściwości | NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mamy; nie twierdzimy też, w jakiej postaci są wyrażone |
| Wersja językowa | Dostępna PO POLSKU |
| Status | Obowiązująca — karta PKN bez nagłówka „Wycofana" i bez wiersza „Data wycofania" (sprawdzone 15.09.2026) |
Norma
- Numer normy
- PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska)
- Tytuł (PL)
- Kruszywa do betonu
- Title (EN)
- Aggregates for concrete
Procedura krok po kroku
-
Ustalenie zastosowania kruszywa
Kruszywo do betonu i do mieszanek bitumicznych podlegają różnym normom wyrobu — ta dotyczy betonu.
-
Odczytanie wymagań z normy
WYMAGAŃ NIE PODAJEMY — są w tekście normy.
-
Wykonanie badań wg norm metodycznych
Pomniejszenie próbki wg PN-EN 932-2, uziarnienie wg PN-EN 933-1 na sitach wg PN-EN 933-2.
-
Odniesienie wyników do wymagań
Wynik sam w sobie nie orzeka o przydatności — orzeka jego stosunek do wymagania dla danego zastosowania.
-
Zapis w sprawozdaniu
Podaj pełne oznaczenie normy z członem +A1.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Brak wyposażenia własnego | Aparaturę określają normy metodyczne serii PN-EN 932 i PN-EN 933 | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Brak odczynników | — | Dokument o wymaganiach wobec wyrobu |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Pylenie przy pobieraniu i przesiewaniu kruszyw — przy materiałach z krzemionką krystaliczną wymagana ochrona dróg oddechowych
- Kruszywa z recyklingu mogą zawierać zanieczyszczenia obce, w tym ostre odłamki — wymagane rękawice
- UWAGA MERYTORYCZNA: to samo kruszywo może spełniać wymagania do betonu i nie spełniać wymagań do mieszanek bitumicznych — obowiązują różne normy wyrobu
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska) — „Kruszywa do betonu”. Tytuł angielski: „Aggregates for concrete”.
Na czym polega ta metoda?
Kruszywo do betonu opisuje się zestawem właściwości, których wymagania określa norma wyrobu. Ocena zgodności polega na wykonaniu badań normami metodycznymi serii PN-EN 932 i PN-EN 933, a następnie odniesieniu wyników do wymagań tej normy dla zadeklarowanego zastosowania.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów; Przedmiot normy: Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno; Pełne oznaczenie: PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru; Normy metodyczne, do których się odnosi: PN-EN 933-1 (uziarnienie), PN-EN 933-2 (sita), PN-EN 932-2 (pomniejszanie próbek), PN-EN 932-5 (wyposażenie).
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 5 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Brak wyposażenia własnego.
Gdzie stosuje się to badanie?
Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu; Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych; Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie; Dokument odniesienia dla wpisów metodycznych o badaniach kruszyw.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Pylenie przy pobieraniu i przesiewaniu kruszyw — przy materiałach z krzemionką krystaliczną wymagana ochrona dróg oddechowych; Kruszywa z recyklingu mogą zawierać zanieczyszczenia obce, w tym ostre odłamki — wymagane rękawice; UWAGA MERYTORYCZNA: to samo kruszywo może spełniać wymagania do betonu i nie spełniać wymagań do mieszanek bitumicznych — obowiązują różne normy wyrobu.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 12620.