🔥 Reakcja na ogień materiałów budowlanych

Q: Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-EN 13501-1+A1:2018 — „Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków — Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień”. Tytuł angielski: „Fire classification of construction products and building elements — Part 1: Classification using test data from reaction to fire tests”.

Q: Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

Klasy główne: A1, A2, B, C, D, E, F; Podklasy dymu: s1 (niski), s2 (średni), s3 (wysoki); Podklasy kropli: d0 (brak), d1 (ograniczone), d2 (intensywne); FIGRA (klasa B): ≤120 W/s.

Q: Ile trwa wykonanie badania?

Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 6 h 5 min. Procedura obejmuje 8 kroków.

Q: Jaki sprzęt jest potrzebny?

Stanowisko SBI (Single Burning Item), Piec do badania niepalności EN ISO 1182, Kalorymetr bombowy EN ISO 1716, Stanowisko małego płomienia EN ISO 11925-2, Analizatory gazów (O₂, CO₂, CO), System akwizycji danych i sterowania. Orientacyjny koszt podstawowej aparatury (Stanowisko SBI (Single Burning Item)): 400 000–800 000 PLN.

Q: Jakie środki ostrożności obowiązują?

Ogień otwarty i gazy palne (propan) — ryzyko pożaru i wybuchu! Gaśnice proszkowe i CO₂ w zasięgu ręki; Toksyczne produkty spalania (CO, HCN, HCl, HF) — wyciąg mechaniczny obowiązkowy, czujniki CO; Bomba kalorymetryczna — ciśnienie O₂ do 3,5 MPa, ryzyko eksplozji przy uszkodzeniu bomby; Gorące elementy (piec 750°C, resztki po spaleniu) — rękawice termoodporne, fartuchy ognioodporne; Automatyczna instalacja gaśnicza w hali badawczej SBI; Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa pożarowego i obsługi aparatury ogniowej.

Q: Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 13501-1.

Budownictwo PN-EN 13501-1

Krótko: o co chodzi

Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych według systemu Euroclass (A1–F) na podstawie serii badań reakcji na ogień: niepalności, kalorymetru bombowego, SBI i małego płomienia. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 13501-1+A1:2018; Klasy główne: A1, A2, B, C, D, E, F. Procedura obejmuje 8 kroków (łącznie około 6 h 5 min); stosuje się je m.in. do: Klasyfikacja ogniowa materiałów termoizolacyjnych (EPS, XPS, wełna mineralna, PIR), Badania wykładzin podłogowych, okładzin ściennych i sufitowych, Certyfikacja materiałów elewacyjnych (systemy ETICS).

W skrócie

Norma: PN-EN 13501-1+A1:2018
Kategoria: Budownictwo
Kroków procedury: 8
Łączny czas etapów: 6 h 5 min
Klasy główne: A1, A2, B, C, D, E, F
Podklasy dymu: s1 (niski), s2 (średni), s3 (wysoki)
Podklasy kropli: d0 (brak), d1 (ograniczone), d2 (intensywne)

Przegląd

System klasyfikacji ogniowej Euroclass, opisany w normie PN-EN 13501-1, jest podstawowym narzędziem oceny bezpieczeństwa pożarowego materiałów budowlanych w Unii Europejskiej. Rozporządzenie CPR (305/2011) wymaga, aby każdy wyrób budowlany wprowadzany na rynek posiadał deklarację właściwości użytkowych z klasyfikacją reakcji na ogień.

System obejmuje 7 głównych klas: A1 i A2 (wyroby niepalne lub prawie niepalne), B, C, D (wyroby o malejącej odporności na ogień), E (zapalne, ale samogasnące) i F (brak wymagań / nieokreślone). Dodatkowo klasyfikuje się wydzielanie dymu (s1, s2, s3 — od niskiego do wysokiego) oraz tworzenie płonących kropli (d0, d1, d2 — od braku do intensywnych). Pełna klasa wygląda np.: B-s1,d0 (trudnopalny, mało dymu, bez kropli).

Klasyfikacja opiera się na wynikach kilku metod badawczych: test niepalności (EN ISO 1182), kalorymetr bombowy (EN ISO 1716), test SBI — Single Burning Item (EN 13823) oraz test małego płomienia (EN ISO 11925-2). Dobór testów zależy od docelowej klasy — np. klasa A1 wymaga spełnienia kryteriów niepalności i kalorymetru, klasa B–D wymaga SBI i małego płomienia.

Badania te wykonują wyłącznie notyfikowane laboratoria (w Polsce m.in. ITB, CNBOP-PIB, IMBiGS). Producent materiałów budowlanych zleca badania, a na ich podstawie jednostka notyfikowana wydaje raport klasyfikacyjny.

Zasada metody

Klasyfikacja Euroclass opiera się na hierarchii testów ogniowych. Test niepalności (EN ISO 1182): próbkę umieszcza się w piecu rurowym w 750°C i mierzy wzrost temperatury, utratę masy i czas płomienia. Kalorymetr bombowy (EN ISO 1716): próbkę spala się w atmosferze tlenu pod ciśnieniem 3,0–3,5 MPa — ciepło spalania nie może przekroczyć 2,0 MJ/kg (A1) lub 3,0 MJ/kg (A2). Test SBI (EN 13823): dwie próbki (1,5×0,5 m + 1,0×0,5 m) ustawione w kącie poddaje się działaniu palnika propanowego 30 kW — mierzy się FIGRA (wskaźnik wzrostu pożaru), THR600s (całkowite wydzielanie ciepła), SMOGRA (wskaźnik wydzielania dymu) i występowanie płonących kropli. Test małego płomienia (EN ISO 11925-2): płomień 20 mm przykłada się do krawędzi próbki przez 15 lub 30 s — ocenia rozprzestrzenianie płomienia.

Zastosowania

Klasyfikacja ogniowa materiałów termoizolacyjnych (EPS, XPS, wełna mineralna, PIR)
Badania wykładzin podłogowych, okładzin ściennych i sufitowych
Certyfikacja materiałów elewacyjnych (systemy ETICS)
Klasyfikacja rur i izolacji instalacyjnych (linear pipe insulation)
Badania materiałów do aranżacji wnętrz (meble, tkaniny)
Deklaracje właściwości użytkowych (DoP) wg CPR 305/2011
Ekspertyzy pożarowe dla rzeczoznawców ds. zabezpieczeń ppoż.

Kluczowe parametry

Parametr	Wartość
Klasy główne	A1, A2, B, C, D, E, F
Podklasy dymu	s1 (niski), s2 (średni), s3 (wysoki)
Podklasy kropli	d0 (brak), d1 (ograniczone), d2 (intensywne)
FIGRA (klasa B)	≤120 W/s
THR600s (klasa B)	≤7,5 MJ
Ciepło spalania A1	≤2,0 MJ/kg (kalorymetr bombowy)

Norma

Numer normy: PN-EN 13501-1+A1:2018
Tytuł (PL): Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków — Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień
Title (EN): Fire classification of construction products and building elements — Part 1: Classification using test data from reaction to fire tests

Procedura krok po kroku

Przyjęcie i kondycjonowanie próbek

Próbki kondycjonuj min. 48 h w warunkach: 23±2°C, 50±5% RH. Przygotuj wymaganą liczbę próbek dla każdego testu.

⏱ Czas: 48+ h • 🌡 Temperatura: 23±2°C
Test niepalności EN ISO 1182

Próbki cylindryczne ∅45×50 mm umieść w piecu w 750°C. Mierz wzrost temp. (ΔT <30°C dla A1), utratę masy (<50%) i czas płomienia (<20 s).

⏱ Czas: 60 min • 🌡 Temperatura: 750°C
Kalorymetr bombowy EN ISO 1716

Sproszkowaną próbkę (1–1,5 g) spal w bombie kalorymertycznej w atmosferze O₂ (3 MPa). Zmierz ciepło spalania. Kryterium A1: PCS ≤2,0 MJ/kg.

⏱ Czas: 30 min
Przygotowanie próbek SBI

Przygotuj 2 panele: długi (1500×500 mm) i krótki (1000×500 mm). Zamontuj na ramie nośnej z podłożem wg normy.

⏱ Czas: 60 min
Test SBI EN 13823

Ustaw panele w kącie pod wyciągiem. Zapal palnik propanowy (30 kW). Rejestruj HRR, FIGRA, THR600s, SPR, SMOGRA, krople przez 20 min.

⏱ Czas: 30 min
Test małego płomienia EN ISO 11925-2

Próbkę 250×90 mm ustaw pionowo w komorze. Przyłóż płomień 20 mm do krawędzi przez 15 s (lub 30 s). Ocena: rozprzestrzenianie do 150 mm w 60 s.

⏱ Czas: 5 min/próbkę
Obróbka danych i obliczenia

Oblicz FIGRA, THR600s, SMOGRA z danych SBI. Porównaj z kryteriami klasyfikacyjnymi tabel 1–3 normy PN-EN 13501-1.

⏱ Czas: 60 min
Klasyfikacja i raport

Na podstawie wyników przypisz klasę Euroclass (np. B-s1,d0). Sporządź raport klasyfikacyjny z numerem notyfikacji laboratorium.

⏱ Czas: 120 min

Wymagany sprzęt i aparatura

Sprzęt	Przykład	Orientacyjna cena
Stanowisko SBI (Single Burning Item)	FTT SBI, Netzsch SBI 915	400 000–800 000 PLN
Piec do badania niepalności EN ISO 1182	FTT Non-Combustibility Furnace, Netzsch	120 000–250 000 PLN
Kalorymetr bombowy EN ISO 1716	IKA C 6000, Parr 6400 Calorimeter	50 000–120 000 PLN
Stanowisko małego płomienia EN ISO 11925-2	FTT Ignitability Apparatus, Atlas HVUL	30 000–80 000 PLN
Analizatory gazów (O₂, CO₂, CO)	Servomex 4900, ABB EL3020, Siemens Ultramat	30 000–80 000 PLN
System akwizycji danych i sterowania	FTT Data Station, NI DAQ + oprogramowanie	40 000–100 000 PLN

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Odczynnik	CAS	Szczegóły
Propan techniczny (gaz palny SBI)	74-98-6	Czystość ≥95%, butla 33 kg, zasilanie palnika 30,7±2 kW
Kwas benzoesowy (wzorzec kalorymetru)	65-85-0	Certyfikowany CRM, ciepło spalania 26 454 J/g, do kalibracji kalorymetru bombowego
Tlen sprężony (kalorymetr bombowy)	7782-44-7	Czystość ≥99,5%, ciśnienie napełniania bomby 3,0–3,5 MPa
Drut zapłonowy (Fe-Cr-Ni)	—	Drut oporowy do zapłonu próbki w kalorymetrze, znana wartość energetyczna

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Ogień otwarty i gazy palne (propan) — ryzyko pożaru i wybuchu! Gaśnice proszkowe i CO₂ w zasięgu ręki
Toksyczne produkty spalania (CO, HCN, HCl, HF) — wyciąg mechaniczny obowiązkowy, czujniki CO
Bomba kalorymetryczna — ciśnienie O₂ do 3,5 MPa, ryzyko eksplozji przy uszkodzeniu bomby
Gorące elementy (piec 750°C, resztki po spaleniu) — rękawice termoodporne, fartuchy ognioodporne
Automatyczna instalacja gaśnicza w hali badawczej SBI
Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa pożarowego i obsługi aparatury ogniowej

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-EN 13501-1+A1:2018 — „Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków — Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień”. Tytuł angielski: „Fire classification of construction products and building elements — Part 1: Classification using test data from reaction to fire tests”.

Na czym polega ta metoda?

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

Klasy główne: A1, A2, B, C, D, E, F; Podklasy dymu: s1 (niski), s2 (średni), s3 (wysoki); Podklasy kropli: d0 (brak), d1 (ograniczone), d2 (intensywne); FIGRA (klasa B): ≤120 W/s.

Ile trwa wykonanie badania?

Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 6 h 5 min. Procedura obejmuje 8 kroków.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Stanowisko SBI (Single Burning Item), Piec do badania niepalności EN ISO 1182, Kalorymetr bombowy EN ISO 1716, Stanowisko małego płomienia EN ISO 11925-2, Analizatory gazów (O₂, CO₂, CO), System akwizycji danych i sterowania. Orientacyjny koszt podstawowej aparatury (Stanowisko SBI (Single Burning Item)): 400 000–800 000 PLN.

Gdzie stosuje się to badanie?

Klasyfikacja ogniowa materiałów termoizolacyjnych (EPS, XPS, wełna mineralna, PIR); Badania wykładzin podłogowych, okładzin ściennych i sufitowych; Certyfikacja materiałów elewacyjnych (systemy ETICS); Klasyfikacja rur i izolacji instalacyjnych (linear pipe insulation); Badania materiałów do aranżacji wnętrz (meble, tkaniny); Deklaracje właściwości użytkowych (DoP) wg CPR 305/2011; Ekspertyzy pożarowe dla rzeczoznawców ds. zabezpieczeń ppoż.

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Ogień otwarty i gazy palne (propan) — ryzyko pożaru i wybuchu! Gaśnice proszkowe i CO₂ w zasięgu ręki; Toksyczne produkty spalania (CO, HCN, HCl, HF) — wyciąg mechaniczny obowiązkowy, czujniki CO; Bomba kalorymetryczna — ciśnienie O₂ do 3,5 MPa, ryzyko eksplozji przy uszkodzeniu bomby; Gorące elementy (piec 750°C, resztki po spaleniu) — rękawice termoodporne, fartuchy ognioodporne; Automatyczna instalacja gaśnicza w hali badawczej SBI; Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa pożarowego i obsługi aparatury ogniowej.

Które laboratorium wykona to badanie?