Zarejestruj się
LabCoda / Baza Wiedzy / Pomiar pola elektromagnetycznego (PEM)

📡 Pomiar pola elektromagnetycznego (PEM)

Środowisko PN-T-06580

Krótko: o co chodzi

Pomiar natężenia pola elektrycznego (E) i magnetycznego (H) na stanowiskach pracy w zakresie 0 Hz – 300 GHz. Badanie wykonuje się według normy PN-T-06580-3:2002; Zakres częstotliwości: 0 Hz – 300 GHz. Procedura obejmuje 9 kroków (łącznie około 51–55 min); stosuje się je m.in. do: Pomiary PEM na stanowiskach pracy przy urządzeniach emitujących PEM (spawarki, piece indukcyjne), Wyznaczanie stref ochronnych wokół stacji bazowych telefonii komórkowej, Kontrola ekspozycji personelu medycznego (diatermia, MRI, elektroterapia).

W skrócie

  • Norma: PN-T-06580-3:2002
  • Kategoria: Środowisko
  • Kroków procedury: 9
  • Łączny czas etapów: 51 min–55 min
  • Zakres częstotliwości: 0 Hz – 300 GHz
  • NDN pole elektryczne (50 Hz): 10 kV/m (strefa zagrożenia > 1 kV/m)
  • NDN pole magnetyczne (50 Hz): 400 A/m (strefa zagrożenia > 8 A/m)

Przegląd

Pomiar pola elektromagnetycznego (PEM) jest badaniem środowiska pracy wymaganym przez Kodeks pracy i Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych. Norma PN-T-06580-3 definiuje metody pomiaru i oceny PEM na stanowiskach pracy w zakresie częstotliwości od 0 Hz (pole statyczne) do 300 GHz.

Pomiary obejmują wyznaczenie natężenia składowej elektrycznej (E [V/m]) i magnetycznej (H [A/m]) pola elektromagnetycznego oraz ich porównanie z wartościami granicznymi dla poszczególnych stref ochronnych: strefy bezpiecznej, strefy pośredniej, strefy zagrożenia i strefy niebezpiecznej. Strefy oznacza się wg PN-T-06260 i oznakowuje stosownymi tablicami ostrzegawczymi.

Pomiary PEM wykonują akredytowane laboratoria badawcze wyposażone w izotropowe sondy szerokopasmowe lub selektywne analizatory widma. Wymagane jest stosowanie mierników spełniających wymagania norm EN dotyczących przyrządów pomiarowych PEM. Typowe źródła PEM w środowisku pracy to: stacje bazowe telefonii komórkowej, nadajniki radiowe i telewizyjne, spawarki, piece indukcyjne, urządzenia elektroterapeutyczne, linie wysokiego napięcia.

Pracodawca jest zobowiązany do wykonywania pomiarów PEM na stanowiskach pracy co 2 lata (strefa zagrożenia) lub co rok (strefa niebezpieczna). Wyniki stanowią podstawę oceny ryzyka zawodowego i doboru środków ochronnych.

Zasada metody

Pomiar polega na rejestracji natężenia pola elektrycznego E [V/m] i magnetycznego H [A/m] za pomocą izotropowych sond pomiarowych (3-osiowych). Sondy szerokopasmowe mierzą sumaryczne natężenie pola w całym zakresie częstotliwości, natomiast selektywne analizatory widma pozwalają na identyfikację poszczególnych źródeł PEM i ich częstotliwości. Pomiary wykonuje się w punktach odpowiadających pozycji ciała pracownika (głowa, tułów, kończyny). Wyniki porównuje się z tabelami wartości granicznych zależnymi od częstotliwości.

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
Zakres częstotliwości0 Hz – 300 GHz
NDN pole elektryczne (50 Hz)10 kV/m (strefa zagrożenia > 1 kV/m)
NDN pole magnetyczne (50 Hz)400 A/m (strefa zagrożenia > 8 A/m)
Częstotliwości radiowe (0,1–300 GHz)Wartości zależne od częstotliwości wg tabeli NDN
Czułość pomiaru0,1 V/m (E), 0,01 A/m (H) — typowo
Niepewność pomiaru±2–3 dB (sonda szerokopasmowa)

Norma

Numer normy
PN-T-06580-3:2002
Tytuł (PL)
Ochrona pracy w polach i promieniowaniu elektromagnetycznym o częstotliwości od 0 Hz do 300 GHz — Część 3: Metody pomiaru i oceny pola na stanowisku pracy
Title (EN)
Protection of work in electromagnetic fields and radiation from 0 Hz to 300 GHz — Part 3: Methods of measurement and assessment of fields in the workplace

Procedura krok po kroku

  1. Identyfikacja źródeł PEM

    Rozpoznaj źródła pola elektromagnetycznego na stanowisku pracy. Określ częstotliwości, moce, tryby pracy urządzeń.

    ⏱ Czas: 15 min

  2. Dobór aparatury

    Dobierz sondę odpowiednią do zakresu częstotliwości źródła (niskoczęstotliwościowa / radiowa / mikrofalowa). Sprawdź ważność wzorcowania.

  3. Kalibracja miernika

    Wykonaj zerowanie sondy w strefie wolnej od PEM. Sprawdź stan baterii i poprawność działania.

    ⏱ Czas: 5 min

  4. Wyznaczenie punktów pomiarowych

    Ustal punkty pomiarowe odpowiadające pozycjom ciała pracownika: na wysokości głowy, tułowia i kończyn. Min. 3 punkty na stanowisko.

    ⏱ Czas: 10 min

  5. Pomiar natężenia pola

    Umieść sondę na statywie nieprzewodzącym w punkcie pomiarowym. Wykonaj pomiar przez min. 6 minut (uśrednianie). Operator powinien stać min. 2 m od sondy.

    ⏱ Czas: 6–10 min / punkt

  6. Pomiary uzupełniające

    Wykonaj pomiary w dodatkowych punktach wokół źródła w celu wyznaczenia granic stref ochronnych.

  7. Porównanie z NDN

    Porównaj zmierzone wartości E i H z tabelami wartości granicznych dla danej częstotliwości (wg Rozporządzenia MRiPS). Wyznacz strefę.

  8. Oznakowanie stref

    Określ granice stref ochronnych (bezpieczna, pośrednia, zagrożenia, niebezpieczna). Zalecaj oznakowanie.

    ⏱ Czas: 15 min

  9. Dokumentacja

    Sporządź sprawozdanie z pomiarów zawierające: identyfikację źródeł, wyniki, strefy ochronne, schematy lokalizacji, zalecenia.

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Miernik PEM szerokopasmowyNarda NBM-550, Narda SRM-3006, Wavecontrol SMP225 000–80 000 PLN
Sonda izotropowa E-fieldNarda EF 0691 (100 kHz–6 GHz), EHP-200A (9 kHz–30 MHz)10 000–30 000 PLN
Sonda izotropowa H-fieldNarda EHP-200A (sonda kombinowana E+H), HP 0191 (1 Hz–400 kHz)10 000–25 000 PLN
Analizator widmaRohde & Schwarz FSH, Keysight N9918B FieldFox40 000–120 000 PLN
Statyw nieprzewodzącyTrójnóg drewniany lub z tworzywa sztucznego (bez metalu)500–2 000 PLN

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

OdczynnikCASSzczegóły
Źródło kalibracyjne PEM—Kalibrator sond PEM z aktualnym świadectwem wzorcowania (wymagany co 12–24 miesiące)
Taśma miernicza—Do wyznaczania odległości od źródła PEM i granic stref ochronnych
Tablice ostrzegawcze—Znaki stref ochronnych PEM wg PN-T-06260:1974

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-T-06580-3:2002 — „Ochrona pracy w polach i promieniowaniu elektromagnetycznym o częstotliwości od 0 Hz do 300 GHz — Część 3: Metody pomiaru i oceny pola na stanowisku pracy”. Tytuł angielski: „Protection of work in electromagnetic fields and radiation from 0 Hz to 300 GHz — Part 3: Methods of measurement and assessment of fields in the workplace”.

Na czym polega ta metoda?

Pomiar polega na rejestracji natężenia pola elektrycznego E [V/m] i magnetycznego H [A/m] za pomocą izotropowych sond pomiarowych (3-osiowych). Sondy szerokopasmowe mierzą sumaryczne natężenie pola w całym zakresie częstotliwości, natomiast selektywne analizatory widma pozwalają na identyfikację poszczególnych źródeł PEM i ich częstotliwości.

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

Zakres częstotliwości: 0 Hz – 300 GHz; NDN pole elektryczne (50 Hz): 10 kV/m (strefa zagrożenia > 1 kV/m); NDN pole magnetyczne (50 Hz): 400 A/m (strefa zagrożenia > 8 A/m); Częstotliwości radiowe (0,1–300 GHz): Wartości zależne od częstotliwości wg tabeli NDN.

Ile trwa wykonanie badania?

Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 51 min–55 min. Procedura obejmuje 9 kroków.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Miernik PEM szerokopasmowy, Sonda izotropowa E-field, Sonda izotropowa H-field, Analizator widma, Statyw nieprzewodzący. Orientacyjny koszt podstawowej aparatury (Miernik PEM szerokopasmowy): 25 000–80 000 PLN.

Gdzie stosuje się to badanie?

Pomiary PEM na stanowiskach pracy przy urządzeniach emitujących PEM (spawarki, piece indukcyjne); Wyznaczanie stref ochronnych wokół stacji bazowych telefonii komórkowej; Kontrola ekspozycji personelu medycznego (diatermia, MRI, elektroterapia); Pomiary PEM w otoczeniu linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia; Badania dla celów ochrony środowiska (pomiary imisji PEM); Ocena zgodności instalacji telekomunikacyjnych z wymogami prawa; Badania ekspozycji przy nadajnikach radiowych i telewizyjnych.

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Nie zbliżać się do źródeł PEM powyżej NDN bez środków ochronnych; Osoby z rozrusznikiem serca — bezwzględny zakaz przebywania w strefie zagrożenia i niebezpiecznej; Statyw pomiarowy musi być nieprzewodzący (drewno, plastik) — metal zakłóca pomiar; Operatorzy mierników: okulary ochronne przy silnych polach mikrofalowych; Zachować min. 2 m odległości od sondy podczas pomiaru (ciało ludzkie zakłóca pole).

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-T-06580.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie