⛽ Zawartosc zywic w benzynie

Petrochemia PN-EN ISO 6246

Przegląd

Zywice obecne (existent gum) to nielotne pozostalosci po odparowaniu probki benzyny w kontrolowanych warunkach. Sa to produkty utlenienia i polimeryzacji weglowodorow nienasyconych (olefin), ktore w warunkach eksploatacji moga osadzac sie na zaworach ssacych, w kolektorach dolotowych i komorach spalania silnika, prowadzac do pogorszenia pracy silnika.

Metoda PN-EN ISO 6246 polega na odparowaniu odmierzonej objetosci benzyny (50 mL) z uprzednio zwazonej zlewki aluminiowej lub szklanej za pomoca strumienia gorrego powietrza (dla benzyny) lub pary wodnej (dla paliw lotniczych) w temperaturze lazni 160–240°C. Po calkowitym odparowaniu probki zlewke suszy sie, chlodzi i wazy. Roznica mas stanowi zawartosc zywic wyrazona w mg/100 mL.

Wymagania jakosciowe PN-EN 228 dla benzyny silnikowej: zawartosc zywic po myciu max 5 mg/100 mL (gum washed). Wartosc ta jest bardzo niska i wymaga starannosci analitycznej. Wysokie wartosci zywic wskazuja na degradacje paliwa (utlenianie podczas przechowywania), problemy z inhibitorami utleniania lub zanieczyszczenie paliwa.

Norma obejmuje rowniez paliwa z dodatkiem etanolu (do 85% V/V) oraz oksygenaty eterowe. Wyroznia sie zywice „myte" (washed gum — po dodatkowym myciu heptanem) i „niemyte" (unwashed gum). Parametr zgloseniowy to zywice myte.

Zasada metody

Odmierzona objetosc probki paliwa (50 mL) jest umieszczana w uprzednio zwazonej zlewce aluminiowej, a nastepnie odparowywana strumieniem gorrego powietrza (przeplyw 100 L/h na dysze) w lazni grzewczej o kontrolowanej temperaturze. Powietrze jest wstepnie podgrzewane w spirali grzewczej, a nastepnie kierowane na powierzchnie probki przez dysze. Po calkowitym odparowaniu paliwa zlewke suszy sie w suszarce (150°C, 30 min), chlodzi w eksykatorze i wazy na wadze analitycznej z dokladnoscia 0,1 mg. Dla oznaczenia zywic „mytych" pozosalosc plucze sie dodatkowo heptanem, ponownie suszy i wazy. Wynik wyrazany jest w mg/100 mL.

Zastosowania

• Kontrola jakosci benzyny silnikowej wg PN-EN 228 (max 5 mg/100 mL po myciu)
• Badanie stabilnosci oksydacyjnej paliw podczas dlugiego przechowywania
• Kontrola jakosci paliw lotniczych (JET A-1) — metoda z para wodna
• Ocena skutecznosci inhibitorow utleniania w paliwach
• Monitoring degradacji paliwa w zbiornikach magazynowych
• Badania paliw z biokomponentami (E5, E10, E85) — wplyw etanolu na zywice

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 6246:2017

Tytuł (PL)

Przetwory naftowe — Zawartosc zywic w paliwach — Metoda odparowania strumieniem

Title (EN)

Petroleum products — Gum content of fuels — Jet evaporation method

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie zlewek

   Umyj zlewki aluminiowe toluenem, a nastepnie acetonem. Wysusz w suszarce (150°C, 30 min). Schlodz w eksykatorze. Zwaz z dokladnoscia 0,1 mg.

   ⏱ Czas: 60 min • 🌡 Temperatura: 150°C

2. Nagrzanie lazni

   Wlacz laznie grzewcza. Ustaw temperature na wymagana wartosc (dla benzyny: 160–240°C). Poczekaj na stabilizacje.

   ⏱ Czas: 30 min

3. Odmierzenie probki

   Pipeta odmierz dokladnie 50 mL probki benzyny do zwazonej zlewki. Umiesc zlewke w gniezdzie lazni.

   ⏱ Czas: 3 min

4. Wlaczenie strumienia powietrza

   Ustaw przeplyw powietrza na 100 ± 10 L/h na dysze. Skieruj strumien gorrego powietrza na powierzchnie probki. Rozpocznij odparowanie.

   ⏱ Czas: 2 min

5. Odparowanie probki

   Kontynuuj odparowanie az do calkowitego odparowania benzyny (brak widocznej cieczy). Kontynuuj jeszcze 5 minut po odparowaniu.

   ⏱ Czas: 30–60 min

6. Suszenie zlewki

   Wyjmij zlewke z lazni. Umiesc w suszarce (150°C, 30 min). Schlodz w eksykatorze do temperatury pokojowej (30 min).

   ⏱ Czas: 60 min • 🌡 Temperatura: 150°C

7. Wazenie — zywice niemyte

   Zwaz zlewke z pozostaloscia. Oblicz zawartosc zywic niemytych [mg/100 mL] = (m2 - m1) × 1000 / V.

   ⏱ Czas: 5 min

8. Mycie heptanem

   Dodaj 25 mL heptanu do zlewki, delikatnie obracaj przez 30 s, odlej heptan. Powtorz 3 razy. Heptan rozpuszcza weglowodory, pozostawiajac zywice.

   ⏱ Czas: 5 min

9. Suszenie po myciu

   Umiesc myta zlewke w suszarce (150°C, 30 min). Schlodz w eksykatorze.

   ⏱ Czas: 60 min • 🌡 Temperatura: 150°C

10. Wazenie — zywice myte

    Zwaz zlewke. Oblicz zawartosc zywic mytych [mg/100 mL]. To jest wartosc raportowana wg PN-EN 228.

11. Kontrola jakosci

    Wykonaj probe slepa (50 mL heptanu). Pozosalosc nie powinna przekraczac 1 mg. Zapisz wyniki duplikatu.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Benzyna — skrajnie latwopalna, pary tworzace mieszaniny wybuchowe, praca pod wyciagiem w strefie EX
• Laznia grzewcza — goraca powierzchnia (do 240°C), ryzyko poparzeń, stosowac rekawice termoizolacyjne
• n-Heptan i toluen — latwopalny, toksyczny (toluen), praca pod wyciagiem
• Pary weglowodorow — stosowac ochrone drog oddechowych przy dluzszej ekspozycji
• Okulary ochronne i fartuch laboratoryjny obowiazkowe

Najczęstsze pytania