⛽ Temperatura kroplenia smarow
Krótko: o co chodzi
Oznaczanie temperatury, w ktorej smar plastyczny przechodzi ze stanu polstalego w cieklly i pierwsza kropla spada z kubka badawczego. Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2176:1995; Zakres pomiarowy: 60–300°C (zalezny od aparatu). Procedura obejmuje 10 kroków (łącznie około 56 min–1 h 56 min); stosuje się je m.in. do: Klasyfikacja smarow plastycznych ze wzgledu na typ zagęszczacza, Dobor smaru do zastosowan wysokotemperaturowych (lozyska, piece, suszarnie), Kontrola jakosci w produkcji smarow — parameter specyfikacyjny.
W skrócie
- Norma: PN-EN ISO 2176:1995
- Kategoria: Petrochemia
- Kroków procedury: 10
- Łączny czas etapów: 56 min–1 h 56 min
- Zakres pomiarowy: 60–300°C (zalezny od aparatu)
- Szybkosc grzania: 1–2°C/min (w poblizu temp. kroplenia)
- Smar litowy (typowy): 180–200°C
Przegląd
Temperatura kroplenia (dropping point) jest temperatura, w ktorej smar plastyczny ulega uplynnieniu na tyle, ze pierwsza kropla spada z kubka badawczego w warunkach testu. Jest to jeden z najwazniejszych parametrow charakteryzujacych odpornosc termiczna smaru i stanowi jedno z kryteriow klasyfikacji smarow ze wzgledu na typ zagęszczacza.
Rozne typy zagęszczaczy nadaja smarom rozna temperature kroplenia: smary wapniowe (Ca) — ok. 80–100°C, smary sodowe (Na) — ok. 150–180°C, smary litowe (Li) — ok. 180–200°C, smary litowe kompleksowe (Li-complex) — ok. 250–280°C, smary poliuretanowe — ponad 300°C. Temperatura kroplenia NIE oznacza maksymalnej temperatury pracy smaru — gorny limit temperatury eksploatacji jest znacznie nizszy (zwykle o 30–60°C).
Metoda ISO 2176 stosuje klasyczny aparat z kubkiem testowym posiadajacym otwor w dnie, probowka i laznia grzewcza. Smar wypelnia kubek, a calosc jest powoli podgrzewana. Temperatura, w ktorej pierwsza kropla smaru spadnie przez otwor kubka, jest rejestrowana jako temperatura kroplenia.
Wynik ma duze znaczenie praktyczne — smar, ktorego temperatura kroplenia jest zbyt bliska temperaturze pracy, moze „wyciec" z lozyska, prowadzac do uszkodzenia mechanicznego. Norma stanowi podstawe specyfikacji smarow w przemysle motoryzacyjnym, stalowym, papierniczym i spozywczym.
Zasada metody
Smar badany jest umieszczany w malym kubku testowym (nipple) z otworem w dnie o srednicy ok. 2,8 mm. Kubek montuje sie w probowce, a calosc umieszcza w lazni grzewczej (blok metalowy lub ciecz). Zestaw jest podgrzewany ze stala szybkoscia ok. 1–2°C/min. Termometr umieszczony wewnatrz kubka rejestruje temperature smaru. Gdy smar uplynni sie na tyle, ze pierwsza kropla spadnie przez otwor kubka, odczytuje sie temperature na termometrze — jest to temperatura kroplenia. Wynik jest korygowany o odchylenie szybkosci grzania od wartosci nominalnej.
Zastosowania
- Klasyfikacja smarow plastycznych ze wzgledu na typ zagęszczacza
- Dobor smaru do zastosowan wysokotemperaturowych (lozyska, piece, suszarnie)
- Kontrola jakosci w produkcji smarow — parameter specyfikacyjny
- Porownanie odpornosci termicznej roznych formulacji smarowych
- Badanie stabilnosci termicznej smarow po dlugim przechowywaniu
- Specyfikacje motoryzacyjne (np. DIN 51825 klasyfikacja KP, K, KPF)
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Zakres pomiarowy | 60–300°C (zalezny od aparatu) |
| Szybkosc grzania | 1–2°C/min (w poblizu temp. kroplenia) |
| Smar litowy (typowy) | 180–200°C |
| Smar Li-complex | 250–280°C |
| Powtarzalnosc | ±5°C |
| Odtwarzalnosc | ±12°C |
Norma
- Numer normy
- PN-EN ISO 2176:1995
- Tytuł (PL)
- Przetwory naftowe — Smar plastyczny — Oznaczanie temperatury kroplenia
- Title (EN)
- Petroleum products — Lubricating grease — Determination of dropping point
Procedura krok po kroku
-
Przygotowanie kubka testowego
Umyj kubek benzyna lakowa i acetonem. Osusz. Sprawdz droznosc otworu w dnie (d = 2,8 mm).
-
Napelnienie kubka smarem
Wypeln kubek smarem za pomoca szpachelki. Usun pecherzyki powietrza. Smar powinien sięgac do krawedzi kubka, ale nie zakrywac otworu od zewnatrz.
-
Montaz termometru
Wprowadz termometr do kubka ze smarem tak, aby zbiorniczek rteciowy znajdowal sie ok. 2 mm nad otworem w dnie kubka. Nie dotykaj scianek.
-
Montaz w aparacie
Umiesc kubek z termometrem w probowce. Zamontuj calosc w lazni grzewczej. Ustaw drugi termometr do pomiaru temperatury lazni.
-
Wstepne grzanie
Rozpocznij grzanie ze stala szybkoscia. Gdy temperatura osiagnie ok. 30°C ponizej oczekiwanej temp. kroplenia, zmniejsz szybkosc grzania do 1–2°C/min.
-
Obserwacja
Obserwuj otwor w dnie kubka. Notuj temperature, przy ktorej smar zaczyna sie deformowac. Kontynuuj grzanie.
-
Odczyt temperatury kroplenia
Zarejestruj temperature na termometrze w momencie, gdy pierwsza kropla smaru spadnie z otworu kubka do probowki. To jest temperatura kroplenia.
-
Powtorzenie oznaczenia
Wykonaj drugie oznaczenie z nowa probka. Roznica miedzy dwoma wynikami nie powinna przekraczac wartosci powtarzalnosci (±5°C).
-
Czyszczenie
Po schlodzeniu umyj kubki, probowki i termometry benzyna lakowa i acetonem.
-
Raportowanie wyniku
Podaj wynik jako srednia z dwoch oznaczen, zaokraglona do 1°C. Dolacz informacje o typie smaru i oczekiwanej klasie termicznej.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Aparat do temp. kroplenia | Mettler Toledo DP70, Anton Paar PetroTest, Lin-Tech DP211 | 15 000–40 000 PLN |
| Kubki testowe (nipple) | Kubek metalowy z otworem d = 2,8 mm, jednorazowe lub do wielokrotnego uzycia | 200–600 PLN / 50 szt. |
| Probowki szklane | Probowki do aparatu wg ISO 2176 (d = 27 mm) | 50–150 PLN / 10 szt. |
| Termometry (2 szt.) | Termometr probowki i termometr lazni, zakres 0–400°C | 200–800 PLN / szt. |
| Laznia grzewcza / blok grzewczy | Blok aluminiowy z regulatorem PID (w zestawie z aparatem) | w zestawie z aparatem |
| Szpachelka / noz do napelniania | Szpachelka stalowa do napelniania kubka smarem | 20–50 PLN |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Benzyna lakowa | 8032-32-4 | Do czyszczenia kubkow testowych i aparatury z resztek smaru |
| Aceton | 67-64-1 | Do koncowego plukania i szybkiego osuszania kubkow |
| Toluen | 108-88-3 | Rozpuszczalnik do usuwania trudnych pozostalosci smarowych |
| Smar referencyjny | — | Smar o certyfikowanej temperaturze kroplenia do walidacji aparatu |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Goraca laznia i kubki — temperatura do 300°C, ryzyko poparzeń, stosowac rekawice termiczne
- Benzyna lakowa — latwopalna, praca z dala od zrodel zaplonu
- Toluen — toksyczny (drogi oddechowe), pracowac pod wyciagiem
- Termometry rtęciowe — ryzyko skazenia rtecia w przypadku stleczenia, stosowac termometry bezrtęciowe
- Okulary ochronne i fartuch laboratoryjny wymagane
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN ISO 2176:1995 — „Przetwory naftowe — Smar plastyczny — Oznaczanie temperatury kroplenia”. Tytuł angielski: „Petroleum products — Lubricating grease — Determination of dropping point”.
Na czym polega ta metoda?
Smar badany jest umieszczany w malym kubku testowym (nipple) z otworem w dnie o srednicy ok. 2,8 mm.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
Zakres pomiarowy: 60–300°C (zalezny od aparatu); Szybkosc grzania: 1–2°C/min (w poblizu temp. kroplenia); Smar litowy (typowy): 180–200°C; Smar Li-complex: 250–280°C.
Ile trwa wykonanie badania?
Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 56 min–1 h 56 min. Procedura obejmuje 10 kroków.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Aparat do temp. kroplenia, Kubki testowe (nipple), Probowki szklane, Termometry (2 szt.), Laznia grzewcza / blok grzewczy, Szpachelka / noz do napelniania. Orientacyjny koszt podstawowej aparatury (Aparat do temp. kroplenia): 15 000–40 000 PLN.
Gdzie stosuje się to badanie?
Klasyfikacja smarow plastycznych ze wzgledu na typ zagęszczacza; Dobor smaru do zastosowan wysokotemperaturowych (lozyska, piece, suszarnie); Kontrola jakosci w produkcji smarow — parameter specyfikacyjny; Porownanie odpornosci termicznej roznych formulacji smarowych; Badanie stabilnosci termicznej smarow po dlugim przechowywaniu; Specyfikacje motoryzacyjne (np. DIN 51825 klasyfikacja KP, K, KPF).
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Goraca laznia i kubki — temperatura do 300°C, ryzyko poparzeń, stosowac rekawice termiczne; Benzyna lakowa — latwopalna, praca z dala od zrodel zaplonu; Toluen — toksyczny (drogi oddechowe), pracowac pod wyciagiem; Termometry rtęciowe — ryzyko skazenia rtecia w przypadku stleczenia, stosowac termometry bezrtęciowe; Okulary ochronne i fartuch laboratoryjny wymagane.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN ISO 2176.